बालेन सरकारमा अमेरिकी उच्च कूटनीतिक चासो: अन्डर सेक्रेटरी रोजर्स मे ३० मा नेपाल आउँदै

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकार गठन भएयता नेपाल भ्रमण गर्ने सबैभन्दा वरिष्ठ अमेरिकी कूटनीतिज्ञका रूपमा अमेरिकी विदेश मन्त्रालयकी सार्वजनिक कूटनीति तथा सार्वजनिक मामिला उपविदेशमन्त्री (अन्डर सेक्रेटरी अफ स्टेट) सारा बी रोजर्स यही मे ३० का दिन तीन दिने नेपाल भ्रमणमा आउन लागेकी छन्।

रोजर्स शाह सरकार गठन भएपछि नेपाल भ्रमण गर्न लागेकी सबैभन्दा उच्च पदस्थ अमेरिकी अधिकारी हुन्। यसअघि गत अप्रिलमा अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री समीर पल कपुर र दक्षिण तथा मध्य एसियाका लागि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत सर्जियो गोरले छुट्टाछुट्टै नेपाल भ्रमण गरेका थिए। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको पदानुक्रममा अन्डर सेक्रेटरी अफ स्टेटको हैसियत सहायक विदेशमन्त्रीभन्दा माथि र उपविदेशमन्त्री (डेपुटी सेक्रेटरी) भन्दा तल रहन्छ। हाल अमेरिकी विदेश मन्त्रालयमा छ जना अन्डर सेक्रेटरी कार्यरत छन्, जसमध्ये रोजर्स एक हुन्।

यसअघि सहायक विदेशमन्त्री कपुर अप्रिल २० मा काठमाडौं आएका थिए र आफ्नो तीन दिने भ्रमणका क्रममा उनले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने, परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेसँग भेटवार्ता गरेका थिए। त्यस भेटमा द्विपक्षीय सम्बन्ध सुदृढीकरण र नेपालको लगानी वातावरण सुधारका विषयमा छलफल भएको थियो। कपुरको भ्रमण सकिएको एक सातापछि राष्ट्रपति ट्रम्पका विशेष दूत सर्जियो गोरले पनि काठमाडौंको भ्रमण गरी परराष्ट्रमन्त्री खनाल र अर्थमन्त्री वाग्लेसँग व्यापारिक वातावरण सुधार, वैदेशिक लगानी आकर्षण र आर्थिक सम्बन्ध विस्तारका विषयमा छलफल गरेका थिए। ती दुवै अधिकारीले प्रधानमन्त्री शाहसँग भेट गर्न पाएनन्, यद्यपि उनीहरूले प्रधानमन्त्रीसँग भेट मागेको कुनै अभिलेख पनि थिएन।

रोजर्सले विश्वभरका अमेरिकी नियोगहरूको सार्वजनिक कूटनीति र सार्वजनिक मामिलाको निरीक्षण गर्छिन्। उनको यो भ्रमण यस्तो समयमा हुँदैछ, जब हालै अमेरिकी दूतावासका एक वरिष्ठ अधिकारीले सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका छन्। अमेरिकी दूतावासका सार्वजनिक मामिला प्रमुख माइक हार्करले मे २० का दिन सगरमाथाको सफल आरोहण गर्दै पहिलो सेवारत अमेरिकी कूटनीतिज्ञको रूपमा विश्वको सर्वोच्च शिखर चढ्ने कीर्तिमान बनाएका थिए।

रोजर्सले प्रधानमन्त्री शाहसँग भेटको माग गरेकी छन् कि छैनन् भन्ने स्पष्ट छैन। तर, कूटनीतिक परम्पराअनुसार उनले परराष्ट्रमन्त्री खनाललाई शिष्टाचार भेट गर्ने र अन्य अधिकारीहरूसँग पनि भेटवार्ता गर्ने अपेक्षा गरिएको कूटनीतिक स्रोतले जनाएको छ।

प्रधानमन्त्री शाहले सत्ता सम्हालेयता कुनै पनि विदेशी राजदूत वा उच्च पदस्थ विदेशी अधिकारीसँग व्यक्तिगत भेट गर्न अस्वीकार गर्दै आएका छन्। उनले भारतीय राजदूत, अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री र राष्ट्रपतिका विशेष दूतसँग पनि भेट गर्न मानेनन्। तर, गत अप्रिल ८ मा उनले काठमाडौंस्थित कूटनीतिक नियोगका प्रमुख र प्रतिनिधिहरूसँग सामूहिक भेट भने गरेका थिए। यो नयाँ शैलीले परम्परागत एकल शिष्टाचार भेटको अभ्यासलाई तोडेको छ।

परराष्ट्र मन्त्रालयले रोजर्सको भ्रमणबारे गृह मन्त्रालयलाई जानकारी गराइसकेको छ र त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सबै आवश्यक सहयोग र सहजीकरणका लागि अनुरोध गरेको एक वरिष्ठ सुरक्षा अधिकारीले जानकारी दिए।

रोजर्सको भ्रमणको आधिकारिक एजेन्डा सार्वजनिक भइनसकेको भए पनि उनी सार्वजनिक कूटनीति र सार्वजनिक मामिलाको जिम्मेवारीमा रहेकाले नेपाल र अमेरिकाबीचको जनस्तरको सम्बन्ध, शैक्षिक आदानप्रदान, सांस्कृतिक सहकार्य र सूचना आदानप्रदानका विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ। साथै, नयाँ सरकारसँग अमेरिकी संलग्नताको ढाँचा र भावी उच्चस्तरीय भ्रमणका सम्भावनाबारे पनि कुराकानी हुन सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ। यो भ्रमणले बालेन सरकार र अमेरिकाबीचको सम्बन्धलाई थप सुदृढ गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।