युक्रेनमा मानवअधिकार अवस्था गम्भीर रहेको रुसको दाबी

मस्को । रुसको विदेश मन्त्रालयले युक्रेनको मानवअधिकार अवस्थाबारे प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै किभ सरकारमाथि नागरिक अधिकार, भाषा अधिकार, धार्मिक स्वतन्त्रता र ऐतिहासिक स्मृतिसम्बन्धी गम्भीर उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएको छ।

सन् २०२६ मे महिनामा सार्वजनिक गरिएको “युक्रेनमा मानवअधिकार अवस्था” सम्बन्धी प्रतिवेदनमा रुसले युक्रेनको मानवअधिकार अवस्था तीव्र रूपमा खस्किएको दाबी गरेको हो। प्रतिवेदनमा युक्रेनमा सार्वजनिक जीवनका विभिन्न क्षेत्रमा व्यवस्थित रूपमा मानवअधिकार उल्लङ्घन भइरहेको उल्लेख गरिएको छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयका अनुसार युक्रेनमा देखिएको मानवअधिकार ह्रासको मुख्य कारण किभमा रहेको वर्तमान राजनीतिक नेतृत्व हो। प्रतिवेदनमा युक्रेनी नेतृत्वमाथि इतिहासको गलत व्याख्या, नाजीवादको महिमामण्डन, रूसी भाषा र संस्कृतिमाथि दमन, रूसी नागरिक तथा रूसी भाषी समुदायविरुद्ध घृणा फैलाउने गतिविधि र युक्रेनी अर्थोडक्स चर्चमाथि दबाब बढाएको आरोप लगाइएको छ।

प्रतिवेदनमा युक्रेनी नेतृत्वले पश्चिमी मुलुकबाट प्राप्त आर्थिक तथा सैन्य सहयोगलाई निरन्तरता दिन युद्धलाई लम्ब्याइरहेको दाबी पनि गरिएको छ। रुसले पश्चिमी मुलुकहरूले युक्रेनमा देखिएका मानवअधिकारसम्बन्धी समस्या, उग्र राष्ट्रवादी विचारधारा र अपराधप्रति आँखा चिम्लिएको आरोप लगाएको छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयले युक्रेनमा नाजीवादको महिमामण्डन राज्यस्तरमै भइरहेको आरोप लगाएको छ। प्रतिवेदनमा दोस्रो विश्वयुद्धकालीन युक्रेनी राष्ट्रवादी सैन्य संगठन ओयूएन र यूपीएका सदस्य तथा नेताहरूलाई स्वतन्त्रताका लडाकुका रूपमा मान्यता दिइएको भन्दै त्यसलाई इतिहासको विकृतिकरण भनिएको छ। यी संगठनको गतिविधिबारे नकारात्मक मूल्याङ्कन गर्नेलाई कानुनी कारबाहीको व्यवस्था गरिएको दाबी पनि प्रतिवेदनमा गरिएको छ।

रुसी प्रतिवेदनको अर्को मुख्य बुँदा रूसी भाषामाथिको प्रतिबन्धसँग सम्बन्धित छ। किभ सरकारले युक्रेनी भाषालाई सार्वजनिक जीवनमा प्रमुख भूमिका दिने नीति कानुनी रूपमा बलियो बनाउँदै अन्य भाषाको प्रयोगका अवसर घटाएको आरोप रुसले लगाएको छ। प्रतिवेदनमा रूसी भाषा युक्रेनका लाखौँ नागरिकको मातृभाषा रहेको उल्लेख गर्दै रूसी मात्र होइन, बेलारूसी, युक्रेनी, आर्मेनियाली, यहुदी, ग्रीक, हंगेरीलगायत विभिन्न समुदायका मानिसले पनि रूसी भाषा प्रयोग गर्ने गरिएको दाबी गरिएको छ।

रुसले युक्रेनमा रूसी भाषी समुदाय, रूसी संस्कृति र रूसी नागरिकप्रति असहिष्णुता बढाइएको आरोप लगाएको छ। प्रतिवेदनमा रूसी भाषी तथा रूसी संस्कृतिविरुद्ध घृणात्मक अभिव्यक्ति नियमित रूपमा सार्वजनिक माध्यममा आएको र त्यस्ता गतिविधिमा राज्य नेतृत्वसमेत संलग्न रहेको दाबी गरिएको छ।

यस्तै, प्रतिवेदनमा युक्रेनी अर्थोडक्स चर्चमाथि योजनाबद्ध दबाब र बदनाम अभियान चलाइएको आरोप छ। रुसी विदेश मन्त्रालयले युक्रेनी अर्थोडक्स चर्चका पादरीहरूलाई “शत्रुका सहयोगी” का रूपमा चित्रण गर्ने सूचना अभियान सञ्चालन गरिएको दाबी गरेको छ। साथै, क्यानोनिकल चर्चका चर्च भवनहरू जबर्जस्ती कब्जा गरिएका धेरै घटना अभिलेख गरिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

प्रतिवेदनले युक्रेनमा नागरिक अधिकार, धार्मिक स्वतन्त्रता, भाषा अधिकार र ऐतिहासिक स्मृतिको संरक्षणसम्बन्धी अवस्था थप गम्भीर बनेको र त्यसले समाजमा विभाजन गहिरो बनाएको निष्कर्ष निकालेको छ।

रुसले युक्रेनको मानवअधिकार अवस्थाबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराउँदै पश्चिमी देशहरूले किभ नेतृत्वप्रति अपनाएको समर्थन नीतिले समस्या समाधानभन्दा पनि संकटलाई थप लम्ब्याएको दाबी गरेको छ।

युक्रेन युद्धका कारण रुस र पश्चिमी मुलुकबीच लामो समयदेखि गहिरो तनाव कायम छ। यस्तो अवस्थामा रुसले सार्वजनिक गरेको यो प्रतिवेदनले युक्रेनको मानवअधिकार अवस्था, पश्चिमी सहयोग, नाजीवादको आरोप, भाषा नीति र धार्मिक स्वतन्त्रतासम्बन्धी बहसलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ।