तिब्बती शिक्षिका देक्यी याङ्दोम : उच्च पहाडी क्षेत्रमा शिक्षाको ज्योति प्रज्वलन गर्दै

ल्हासा। तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको विशाल र उर्वर शिक्षा क्षेत्रमा देक्यी याङ्दोमले २१ वर्षदेखि अध्यापन पेसामा समर्पित भई शिक्षाप्रतिको प्रारम्भिक सङ्कल्प र उत्तरदायित्वलाई व्यवहारमा उतारिरहेकी छन्। सन् २००४ मा ह्वातोङ शिक्षक विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेकी उनी हाल ल्हासा शिक्षक विद्यालयको चिनियाँ भाषा अध्ययन विभागको निर्देशक हुन्।

उनले विगत दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि तिब्बती उच्च पहाडी क्षेत्रको शिक्षा रङ्गमञ्चमा दृढतापूर्वक उभिँदै धेरै शिक्षक विद्यार्थीको विकास यात्राको मार्गदर्शक बनेकी छन्। उनले प्रत्येक विद्यार्थीलाई जीवन्त शक्तिले भरिएको बीजका रूपमा हेर्दै निरन्तर रूपमा निश्छल प्रेम र स्नेहपूर्वक हुर्काइरहेकी छन्।

‘मेरो अध्यापनले सुनभन्दा बहुमूल्य समयमा विद्यार्थीलाई के लाभ दिन सक्छ?’ भनी उनी बारम्बार चिन्तन गर्छिन्। विद्यार्थीहरूको जीवन यात्रामा सहयात्री बन्न पाउँदा उनी हृदयदेखि नै आनन्दित हुन्छिन्। विद्यार्थी बिरामी हुँदा उनी तुरुन्तै अस्पताल लगी औषधिको खर्च आफैँ अग्रिम तिरिदिन्छिन्, विद्यार्थीलाई समस्या पर्दा धैर्यतापूर्वक सुनेर भरपूर सहयोग गर्छिन्, मानसिक चिन्ता र उदासी भएका विद्यार्थीलाई सकेसम्म सल्लाह दिएर छिट्टै मानसिक रोगबाट मुक्त हुन सहयोग गर्छिन्।

उनकी विद्यार्थी वाङ थानथान मायुनको सहयोग प्राप्त ग्रामीण शिक्षक विद्यार्थी हुन्। हाल जोम्दा काउन्टीको पालशाङ प्राथमिक विद्यालयमा स्वेच्छाले अध्यापन गरिरहेकी उनले सन् २०२२ मा ‘राष्ट्रिय उच्च शिक्षा स्नातक विद्यार्थी आधारभूत रोजगारीको उत्कृष्ट पुरस्कार’ प्राप्त गरेकी छन्। यस्तै, रोजगारीमा प्रवेश गरेको एक–दुई वर्ष भएका धेरै विद्यार्थी काउन्टीस्तरीय शिक्षण प्रतियोगिताबाट स्वायत्त क्षेत्रस्तरीय प्रतियोगितामा प्रवेश गरी राम्रो जगका कारण तिब्बती शिक्षक विद्यार्थीको सुन्दर छवि प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

अध्ययन र अनुसन्धानलाई आधार बनाएर पाठ्यक्रम सुधारको अभ्यासमा सक्रिय रूपमा संलग्न उनी शिक्षक शिक्षामा मायालु मार्गदर्शनका साथै सीपको सहयोग अझ बढी आवश्यक हुने कुरा राम्ररी जान्दछिन्। विभागीय निर्देशक र प्राथमिक चिनियाँ भाषा शिक्षाको पेसागत जिम्मेवार व्यक्तिका रूपमा उनले अध्ययन सुधारमा सक्रिय रूपमा योगदान दिएकी छन्। उनले स्थापना गरेको ‘प्राथमिक चिनियाँ भाषा शिक्षण समूह’ ले पाठ्यक्रम व्यवस्थापन अव्यवस्थित हुनु र शिक्षकबीच आदानप्रदान कम हुनुजस्ता समस्या प्रभावकारी रूपमा समाधान गरेको छ। साथै, उनले ‘चित्रकला कृति पठन निर्देशन तथा अभ्यास’ जस्ता विशेष छनोट पाठ्यक्रम सञ्चालन गरी गुणस्तरीय पाठ्यक्रम सहजै निर्माण गरेकी छन्।

उनको अध्यापन अनुसन्धान व्यापक रूपमा मान्यता प्राप्त भएको छ। राष्ट्रिय उच्च शिक्षा युवा शिक्षक शिक्षण प्रतियोगिताको पाँचौँ संस्करणमा उनले कला विधा समूहको प्रथम स्थान हासिल गरेकी थिइन्। निर्णायकहरूले ‘उनको शिक्षणबाट हामीले दुर्गम उच्च पहाडी क्षेत्रका शिक्षक विद्यार्थीहरूलाई कसरी गहिरो स्नेहले हुर्काइन्छ भन्ने थाहा पायौं’ भनी प्रशंसा गरेका थिए।

यसबाहेक, उनले तिब्बत सहायता शिक्षकसँग सहकार्य गरी शिक्षाको निबन्ध सङ्ग्रह ‘तिब्बती उच्च पहाडी क्षेत्रको शिक्षाको दृष्टिकोण : तिब्बतको शिक्षा सहायता कथा’ प्रकाशन गरेकी छन् भने ‘तिब्बती प्राथमिक विद्यालयका विद्यार्थीको अतिरिक्त पठन अभ्यासको रणनीति अध्ययन’ लगायत धेरै शोधपत्र प्रकाशित गरी अध्ययनको नतिजालाई शिक्षण प्रभावकारितामा रूपान्तरण गरेकी छन्।

उत्तरदायित्वलाई हृदयमा राखी शिक्षाको माया प्रवाह गर्न रुचाउने उनी भन्छिन्, ‘शिक्षक शिक्षकको दायित्व शिक्षक तयार गर्नु हो र शिक्षाको माया प्रवाह गर्नु पनि हो।’ अध्यापन कार्यबाहेक उनी निरन्तर रूपमा सामाजिक उत्तरदायित्व पनि सक्रियतापूर्वक वहन गरिरहेकी छन्। उनले द्रिन्छोर उपजिल्ला र कार्मागोन नयाँ उपजिल्ला क्षेत्रमा दीर्घकालीन रूपमा स्वस्फूर्त रूपमा बालबालिकालाई चित्रकला कथन र पुस्तक पठनको निर्देशन दिने गरेकी छन्। विद्यालयभरि सार्वजनिक पाठ्यक्रम ‘चित्रकला कृति पठन निर्देशन तथा अभ्यास’ सञ्चालन गर्नुका साथै उनले विद्यार्थीलाई प्राथमिक विद्यालयको कक्षामा लगेर स्थलगत रूपमा अभ्यास गराउँदै विद्यार्थीको वास्तविक व्यावहारिक क्षमता वृद्धि गर्नुका साथै विद्यार्थीको सामाजिक उत्तरदायित्वको भावना र शिक्षाप्रतिको स्नेह पनि जगाइरहेकी छन्।

२१ वर्षदेखि देक्यी याङ्दोमले प्रारम्भिक सङ्कल्पलाई दृढतापूर्वक पक्रिएर जिम्मेवारीको भावनाका साथ आशाको बीज हुर्काइरहेकी छन्। उनी तिब्बती उच्च पहाडी क्षेत्रमा पूर्ण रूपमा फुलेको भाग्यशाली फूलझैं जरा गाडेर बढ्दै धेरै उत्कृष्ट शिक्षक तयार गर्नुका साथै आफ्नो व्यावहारिक कार्यबाट ‘ज्ञान फराकिलो हुनु र सदाचार हुनु नै शिक्षकको रूपमा उदाहरणीय हुनु हो’ भन्ने गहन अर्थलाई जीवन्त रूपमा चित्रण गर्दै तिब्बती शिक्षक शिक्षाको कार्यमा अपार न्यानोपन र शक्ति प्रदान गरिरहेकी छन्।