रुस–कजाकिस्तान सहकार्य थप सुदृढ

अस्ताना । रुस र कजाकिस्तानबीच राजनीति, अर्थतन्त्र, ऊर्जा, शिक्षा, स्वास्थ्य, प्रविधि तथा सांस्कृतिक क्षेत्रमा सहकार्य थप विस्तार गर्ने सहमति भएको छ। कजाकिस्तानको अस्तानामा मे २८ मा सम्पन्न द्विपक्षीय वार्तापछि रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले वार्ता फलदायी, रचनात्मक र परिणाममुखी भएको बताएका छन्।

राष्ट्रपति पुटिनका अनुसार वार्ता रुस र कजाकिस्तानबीच विद्यमान मैत्रीपूर्ण तथा असल छिमेकी सम्बन्धको प्रकृतिअनुरूप भएको थियो। बैठकमा द्विपक्षीय सहयोगका प्रमुख विषयहरू, राजनीतिक सम्बन्ध, आर्थिक साझेदारी, सांस्कृतिक तथा मानवीय सहकार्य र अन्तर्राष्ट्रिय एजेण्डाका समसामयिक विषयमा विस्तृत छलफल भएको उनले बताए।

वार्तापछि रुस–कजाकिस्तान सहकार्यका प्राथमिक कार्यभार समेटिएको संयुक्त वक्तव्यमा हस्ताक्षर गरिएको छ। त्यससँगै ऊर्जा, वित्त, स्वास्थ्य र शिक्षा लगायत विभिन्न क्षेत्रमा केन्द्रित महत्वपूर्ण अन्तरसरकारी तथा अन्तरविभागीय दस्तावेजहरू पनि सम्पन्न भएका छन्।

वार्तामा आर्थिक सहकार्यलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको थियो। राष्ट्रपति पुटिनका अनुसार सन् २०२५ मा दुई देशबीचको व्यापार करिब २९ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ। दुवै देश अब ३० अर्ब डलरको लक्ष्यतर्फ निरन्तर अघि बढिरहेको र निकट भविष्यमा यो सीमा पार हुने विश्वास उनले व्यक्त गरे।

रुस र कजाकिस्तानबीचको व्यापार संरचना विस्तार र विविधीकरण हुँदै गएको छ। उच्च मूल्य अभिवृद्धि भएका वस्तुको कारोबार बढिरहेको उल्लेख गर्दै पुटिनले दुई देशबीचका प्रायः सबै भुक्तानी राष्ट्रिय मुद्रामै भइरहेको बताए। यसले पारस्परिक आयात–निर्यात कारोबारलाई बाह्य प्रभाव र विश्व बजारका नकारात्मक प्रवृत्तिबाट सुरक्षित बनाएको उनको भनाइ छ।

भ्रमणका क्रममा कजाकिस्तानमा परमाणु ऊर्जा केन्द्र निर्माणका मापदण्ड र उक्त परियोजनाका लागि रुसी राज्य निर्यात ऋणमार्फत वित्तीय व्यवस्थापनसम्बन्धी सहमति पनि स्वीकृत गरिएको छ। निर्माण सम्पन्न भएपछि उक्त केन्द्रले कजाकिस्तानको अर्थतन्त्रलाई ऊर्जा आपूर्ति सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण योगदान दिने तथा उद्योग र घरपरिवारलाई सस्तो र स्वच्छ ऊर्जा उपलब्ध गराउन सहयोग गर्ने बताइएको छ।

रुस र कजाकिस्तानबीच अन्तरिक्ष क्षेत्रमा पनि सहकार्य जारी छ। दुवै देशले बैकोनुर कोस्मोड्रोम संयुक्त रूपमा सञ्चालन गर्दै आएका छन्। साझा प्रयासमार्फत त्यहाँ बैतेरेक नामक नयाँ प्रक्षेपण स्थल निर्माण गरिएको छ। राष्ट्रपति पुटिनका अनुसार हालै सोही स्थलबाट नयाँ र सम्भावनायुक्त सोयुज–५ प्रक्षेपण यान अन्तरिक्षतर्फ पठाइएको थियो।

डिजिटलाइजेसन र नवीन प्रविधिका क्षेत्रमा पनि दुई देशको सहकार्य तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको छ। रुस र कजाकिस्तानले कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा अन्य आधुनिक प्रविधि अर्थतन्त्र र सामाजिक जीवनका विभिन्न क्षेत्रमा प्रयोग गर्ने विषयमा मिलेर काम गरिरहेका छन्। उच्च प्रविधिसम्बन्धी विषय युरेसियन आर्थिक मञ्चको पूर्ण सत्रमा पनि छलफल हुने बताइएको छ।

राष्ट्रपति पुटिनले कजाकिस्तानमा रुसी भाषाको व्यापक प्रयोग र त्यसप्रति कजाक नेतृत्वले दिएको समर्थनको प्रशंसा गरे। उनका अनुसार मार्च १५ मा जनमतसङ्ग्रहमार्फत स्वीकृत नयाँ संविधानले रुसी भाषाको आधिकारिक हैसियतलाई पुष्टि गरेको छ। उनले कजाकिस्तानका राष्ट्रपति कासिम–जोमार्ट तोकायेभले अन्तर्राष्ट्रिय रुसी भाषा संगठन स्थापना गर्ने पहल अघि सारेको पनि उल्लेख गरे।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूको समीक्षा गर्दै पुटिनले अधिकांश प्रमुख विषयमा रुस र कजाकिस्तानका धारणा अत्यन्त नजिक वा लगभग समान रहेको बताए। दुई देशले संयुक्त राष्ट्रसंघ, स्वतन्त्र राष्ट्रहरूको राष्ट्रमण्डल, सामूहिक सुरक्षा सन्धि संगठन र शाङ्घाई सहयोग संगठनलगायत बहुपक्षीय मञ्चहरूमा आफ्ना दृष्टिकोण समन्वय गर्दै आएको उनको भनाइ छ।

राष्ट्रपति पुटिनले यस वर्ष युरेसियन आर्थिक संघको कजाकिस्तानले सफलतापूर्वक अध्यक्षता गरिरहेको उल्लेख गरे। संघको आगामी शिखर सम्मेलनले एकीकरण सहकार्यलाई थप गहिरो बनाउने उद्देश्यका महत्वपूर्ण निर्णयहरू गर्ने उनले बताए।

अस्तानामा सम्पन्न रुस–कजाकिस्तान वार्ताले दुई देशबीचको पारम्परिक मैत्री, रणनीतिक साझेदारी र क्षेत्रीय सहकार्यलाई नयाँ गतिमा अघि बढाउने संकेत दिएको छ। ऊर्जा, व्यापार, प्रविधि, शिक्षा, स्वास्थ्य, भाषा र अन्तर्राष्ट्रिय समन्वयका क्षेत्रमा भएको समझदारीले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप संस्थागत र बहुआयामिक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।