]नेपालमाथि बाह्य रणनीतिक चलखेल बढेको दाहालको दाबी

काठमाडौं । त्रिमूल नेपालका अध्यक्ष भरत दाहालले नेपालमा बाह्य शक्तिको रणनीतिक चलखेल बढेको दाबी गरेका छन्। सामाजिक तथा राजनीतिक विषयमा टिप्पणी गर्दै आएका दाहालले पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रमलाई नेपाल, भारत, चीन र पश्चिमा शक्तिहरूबीचको भू–राजनीतिक प्रतिस्पर्धासँग जोडेर व्याख्या गरेका हुन्।

दाहालले हाल देखिएको राजनीतिक ध्रुवीकरणलाई सामान्य आन्तरिक राजनीतिक विवादका रूपमा मात्र बुझ्न नहुने बताएका छन्। उनका अनुसार नेपाललाई प्रयोग गरेर चीनविरुद्ध रणनीतिक घेराबन्दी गर्ने प्रयास तीव्र बनाइएको छ। उनले विशेष गरी तिब्बत, ऊर्जा सुरक्षा र दक्षिण एसियाली भू–राजनीतिलाई यस प्रसङ्गसँग जोडेर हेर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।

उनले नेपालमा विभिन्न ऐतिहासिक राजनीतिक घटनाक्रमपछि सत्ता संरचनामा आएका शक्तिहरू देशहितविरुद्ध प्रयोग भएको आरोप लगाए। दाहालले १२ बुँदे समझदारी, राजसंस्थाको विस्थापन र त्यसपछि बनेको राजनीतिक व्यवस्थालाई बाह्य प्रभावसँग जोडेर आलोचना गरेका छन्।

दाहालले पछिल्लो समय प्रधानमन्त्री बालेन शाहका अभिव्यक्तिलाई लिएर भारतका केही विचारक तथा सञ्चारमाध्यमले समर्थन जनाएको भन्दै त्यसलाई शंकास्पद रूपमा हेर्नुपर्ने टिप्पणी गरेका छन्। उनका अनुसार नेपालको सीमा, सार्वभौमिकता र राष्ट्रिय स्वाभिमानसँग जोडिएका विषयमा बाह्य पक्षको प्रशंसा वा समर्थनलाई सतर्कतापूर्वक विश्लेषण गर्न आवश्यक छ।

उनले इरान, पश्चिम एसिया, ऊर्जा मार्ग र चीनको रणनीतिक हितबीच सम्बन्ध रहेको दाबी गर्दै नेपाललाई पनि त्यही व्यापक भू–राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको संवेदनशील विन्दुका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। दाहालका अनुसार तेल र तिब्बत दुई यस्ता रणनीतिक कारक हुन्, जसले भारत र पश्चिमा शक्तिहरूलाई चीनविरुद्ध एउटै रणनीतिक मोर्चामा ल्याउन सक्छन्।

दाहालले पश्चिम एसियामा देखिएको तनाव र इरानमाथिको दबाबलाई चीनको ऊर्जा आपूर्तिसँग सम्बन्धित रणनीतिक योजनाका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनले नेपालमा देखिएका पछिल्ला राजनीतिक अभिव्यक्ति र गतिविधिलाई पनि त्यही भू–राजनीतिक मिसनको हिस्साका रूपमा बुझ्नुपर्ने बताएका छन्।

उनले नेपाल बाह्य शक्तिहरूको प्रयोगस्थल बन्न नहुने भन्दै नेपाली नागरिकलाई राष्ट्रिय स्वाधीनता, सीमा सुरक्षा र भू–राजनीतिक जोखिमप्रति सजग रहन आग्रह गरेका छन्।

दाहालको टिप्पणीले नेपालको पछिल्लो राजनीतिक बहसलाई आन्तरिक सत्ता संघर्षभन्दा फराकिलो अन्तर्राष्ट्रिय रणनीतिक प्रतिस्पर्धासँग जोडेर हेर्नुपर्ने उनको दृष्टिकोणलाई सार्वजनिक गरेको छ। यद्यपि उनले उठाएका आरोप र दाबीबारे सम्बन्धित पक्षबाट स्वतन्त्र पुष्टि भने भइसकेको छैन।