विश्व अर्थतन्त्र नयाँ रूपान्तरणतर्फ अघि बढेको पुटिनको भनाइ

काठमाडौं । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले विश्व अर्थतन्त्र दशकौँयताकै ठूलो संरचनात्मक रूपान्तरणबाट गुज्रिरहेको बताएका छन्। सेन्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चको पूर्ण सत्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले ऊर्जा बजारमा देखिएको अस्थिरता, मध्यपूर्वलगायतका क्षेत्रमा बढ्दो तनाव र युरोपेली संघका नीतिहरूले क्षेत्रीय तथा विश्व सुरक्षामा असर पारेको उल्लेख गरे।

पुटिनका अनुसार हालको अवस्था सामान्य आर्थिक चक्रको अर्को चरण मात्र नभई विश्व विकासको ढाँचामै परिवर्तन हो। उनले केही पश्चिमी नीतिहरूले युरोपको विश्व अर्थतन्त्रमा रहेको स्थान कमजोर बनाउँदै लगेको र नयाँ तनावहरूलाई थप विस्तार गरेको दाबी गरे।

उनले विश्वव्यापी परिवर्तनले देशहरूलाई आफ्नै प्रविधि, आपूर्ति मार्ग, वित्तीय संरचना र संस्थागत क्षमता विकास गर्न प्रेरित गरिरहेको बताए। बाह्य पूर्वाधारमा अत्यधिक निर्भर रहँदा लगानी, व्यापार विस्तार र राष्ट्रिय सुरक्षामा जोखिम बढ्न सक्ने उनको भनाइ थियो।

रुसले पनि यिनै परिवर्तनको प्रत्यक्ष अनुभव गरिरहेको उल्लेख गर्दै पुटिनले बाह्य दबाब कायम रहे पनि बदलिँदो विश्व परिस्थितिले नयाँ साझेदारी, वैकल्पिक वित्तीय समाधान, प्रविधिगत विकास र सम्भावनायुक्त बजारमा पहुँच विस्तार गर्ने अवसर दिएको बताए। उनले रुसले यी अवसरलाई तीव्र र व्यावहारिक ढङ्गले उपयोग गर्न खोजिरहेको बताए।

पुटिनले आर्थिक वृद्धि केही सीमित शक्तिकेन्द्रमा मात्र केन्द्रित नभई धेरै देश र जनतासम्म विस्तार हुँदा विश्व व्यवस्था बढी न्यायपूर्ण बन्ने धारणा राखे। उनका अनुसार लामो समयसम्म विश्व अर्थतन्त्रको परिधिमा रहेका देशहरू अहिले आफ्नै विकास मार्ग, उत्पादन क्षमता, ब्रान्ड, मापदण्ड र प्रविधिगत सामर्थ्य निर्माण गर्न अघि बढिरहेका छन्।

उनले पछिल्ला पाँच वर्षको विश्व कुल गार्हस्थ्य उत्पादन वृद्धिको करिब ४९ प्रतिशत हिस्सा ब्रिक्स देशहरूबाट आएको दाबी गरे। सोही अवधिमा जी–७ भनिने समूहको योगदान करिब १८ प्रतिशत मात्र रहेको उनको भनाइ थियो। यसलाई उनले विश्व अर्थतन्त्रमा नयाँ विकास केन्द्रहरूको उदयका रूपमा व्याख्या गरे।

रुसमाथि लगाइएका प्रतिबन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चितिमाथिको रोक्का कदमले अमेरिकी डलर र युरोप्रतिको विश्वासमा गम्भीर प्रभाव पारेको पुटिनले बताए। उनका अनुसार अहिले हरेक देशले पश्चिमी मुद्रा, सम्पत्ति र भुक्तानी संरचनामा निर्भर रहँदा कुनै पनि समयमा जोखिम उत्पन्न हुनसक्ने कुरा बुझ्न थालेका छन्।

उनले यस्ता कदमलाई निष्पक्ष प्रतिस्पर्धाविरुद्धको व्यवहारका रूपमा चित्रण गरे। विभिन्न देशविरुद्ध फरक–फरक कारण देखाइए पनि मूल समस्या आर्थिक र वित्तीय प्रभुत्व कायम राख्ने प्रयास भएको उनको भनाइ थियो।

पुटिनले ठूलो जनसंख्या, विशाल भूगोल र आफ्नै विशिष्ट सभ्यता भएका देशहरूका लागि स्वतन्त्र प्रविधिगत आधार अत्यन्त आवश्यक रहेको बताए। विदेशी प्रविधि र डिजिटल सेवाको प्रयोगकर्तामात्र बनेका देशहरू क्रमशः बाह्य प्लेटफर्मको नियन्त्रणमा पर्न सक्ने उनको चेतावनी थियो।

उनका अनुसार ठूला देशहरू र सभ्यतामूलक राष्ट्रहरूसामु अहिले ऐतिहासिक विकल्प छ—आफ्नै प्रविधि र डिजिटल पारिस्थितिकी निर्माण गर्ने वा डिजिटल परिधिमा सीमित हुने। प्रारम्भमा विदेशी सेवाहरू सहज र आकर्षक देखिए पनि दीर्घकालीन निर्भरताको मूल्य पछि प्रस्ट हुने पुटिनको भनाइ थियो।

सेन्ट पिटर्सबर्ग आर्थिक मञ्चमा पुटिनको सम्बोधनले बदलिँदो विश्व अर्थव्यवस्था, ब्रिक्सको भूमिका, प्रविधिगत स्वाधीनता, वैकल्पिक वित्तीय संरचना र बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाबारे रुसको दृष्टिकोणलाई पुनः स्पष्ट पारेको छ।