खाडी सुरक्षादेखि युक्रेनसम्म लाभरोभको जोड : संवाद र बहुपक्षीय समाधान आवश्यक
सेन्ट पिटर्सबर्ग । रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभले खाडी क्षेत्रको सुरक्षा, इरानसँगको तनाव, अरब मुलुकहरूसँगको सम्बन्ध र युक्रेन विवादबारे रुस संवाद, समन्वय र बहुपक्षीय समाधानको पक्षमा रहेको बताएका छन्। सेन्ट पिटर्सबर्गमा जुन ४, २०२६ मा आरटी अरेबिकसँगको अन्तर्वार्तामा उनले रुसको दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका हुन्।
लाभरोभले सेन्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चमा अरब मुलुकहरूको सक्रिय सहभागिता हुने गरेको उल्लेख गर्दै खाडी सहयोग परिषद्का सदस्य राष्ट्रहरू र समग्र अरब विश्वसँग रुसको सम्बन्ध घनिष्ठ, रचनात्मक र मैत्रीपूर्ण रहेको बताए। उनका अनुसार रुस सबै देशसँग यस्तै प्रकारको सम्बन्ध निर्माण गर्न चाहन्छ।
उनले खाडी क्षेत्रमा देखिएको पछिल्लो तनावप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै रुसले खाडी क्षेत्रका लागि आफ्नो सुरक्षा अवधारणा अद्यावधिक गरेको जानकारी दिए। उक्त अवधारणा खाडी सहयोग परिषद्का सदस्य राष्ट्रहरू र तेहरानलाई पठाइएको उनले बताए। रुसले सम्बन्धित पक्षहरूको प्रतिक्रियाको प्रतीक्षा गरिरहेको पनि उनले उल्लेख गरे।
लाभरोभका अनुसार रुसको अपेक्षा क्षेत्रीय पक्षहरूले सैन्य जोखिमबाट मुक्त, शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व सम्भव हुने सुरक्षा ढाँचा निर्माणतर्फ अघि बढ्ने छ। उनले खाडीमा शान्ति र स्थिरताका लागि अरब साझेदारहरूसँग निरन्तर काम गरिरहेको बताए।
इरान र अरब मुलुकहरूबीचको सम्भावित निकटतामा अवरोधका विषयमा बोल्दै लाभरोभले इजरायलले अरब मुलुक र इरानबीचको rapprochement नचाहेको आरोप लगाए। उनले अमेरिकाको भूमिकालाई पनि अस्पष्ट भन्दै कहिले समझदारी नजिक पुगेको सङ्केत दिने र कहिले सैन्य कारबाहीको चेतावनी दिने प्रवृत्ति देखिएको बताए।
लाभरोभले अमेरिका र इजरायलको इरानविरुद्धको कारबाहीले क्षेत्रीय तनावलाई गम्भीर बनाएको दाबी गरे। उनका अनुसार यस्ता कदमले इरानको नेतृत्व र समाजमा आणविक हतियार नबनाउने सिद्धान्तप्रतिको सोचमै असर पार्न सक्ने जोखिम बढाएको छ। उनले उत्तर कोरियाको उदाहरण प्रस्तुत गर्दै सुरक्षाको अनुभूति नभएपछि केही देशहरूले आणविक विकल्पलाई अस्तित्वको प्रश्नका रूपमा हेर्न सक्ने बताए।
उनले भेनेजुएलाको प्रसङ्ग जोड्दै अमेरिकी नीतिहरूमा ऊर्जा स्रोत र तेल स्वार्थ प्रमुख कारणका रूपमा देखिएको आरोप पनि लगाए। इरानको सन्दर्भमा पनि हर्मुज जलडमरूमध्य र विश्व ऊर्जा बजारमाथिको नियन्त्रणको विषय जोडिएको उनको भनाइ थियो। लाभरोभका अनुसार यस्तो तनावले अरब मुलुकहरूलाई पनि कठिनाइ र आर्थिक क्षति पुर्याइरहेको छ।
उनले वैकल्पिक व्यापार मार्ग र नयाँ पाइपलाइन निर्माणको आवश्यकता बढ्न सक्ने, तर बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्यजस्ता संवेदनशील क्षेत्रहरू अर्को तनावबिन्दु बन्न सक्ने चेतावनी दिए। उनले पछिल्ला घटनाक्रमबाट सबै पक्षले पाठ सिक्नुपर्ने बताए।
युक्रेन विवादबारे सोधिएको प्रश्नमा लाभरोभले रुस वार्ताका लागि सधैँ तयार रहेको दोहोर्याए। तर, अर्को पक्षबाट वास्तविक तत्परता नदेखिएको र सम्झौता गर्न सक्ने भरपर्दो साझेदार नदेखिएको उनको भनाइ थियो।
उनले युरोपले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीलाई रुसविरुद्धको युद्धकै कारण तीव्र रूपमा समर्थन गरिरहेको आरोप लगाए। लाभरोभका अनुसार युक्रेन मामिलामा युरोपले पहिले पनि रुस र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई धोका दिएको छ। उनले सन् २०१४ को घटनाक्रम र तत्कालीन शान्ति सहमतिपछि भएको सत्ता परिवर्तनको प्रसङ्गसमेत उठाए।
लाभरोभले रुसले अमेरिकाका प्रस्तावहरू स्वीकार गरेपछि वासिङ्टनले आफ्नो अडान बदल्न थालेको दाबी गरे। उनका अनुसार अमेरिकाले ती प्रस्तावलाई युक्रेनी पक्षसँग अघि बढाउनुको साटो अहिले पक्षहरूले आफ्नै ढङ्गले समाधान खोज्नुपर्ने जस्तो संकेत दिएको छ, जुन स्थिर र स्पष्ट नीति नभएको उनको टिप्पणी थियो।
समग्रमा, लाभरोभको अन्तर्वार्ताले खाडी सुरक्षामा रुसको अद्यावधिक अवधारणा, इरानसँगको तनावमा कूटनीतिक समाधानको आग्रह, ऊर्जा बजारप्रतिको चासो र युक्रेन विवादमा वार्ताप्रतिको रुसी अडानलाई पुनः स्पष्ट पारेको छ।
