सिचुआनको दार्त्सेदोमा ४.५ म्याग्निच्युडको भूकम्प

काठमाडौँ — चीनको सिचुआन प्रान्तस्थित गान्जी तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरको दार्त्सेदो सहर क्षेत्रमा सोमबार बिहान ४.५ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको छ।

चीनको भूकम्प मापनसम्बन्धी आधिकारिक निकाय चाइना अर्थक्वेक नेटवर्क्स सेन्टरको प्रारम्भिक मापनअनुसार जुन ८ तारिख बिहान ५ बजेर ७ मिनेटमा भूकम्प गएको हो। भूकम्पको केन्द्रबिन्दु उत्तरी अक्षांश २९.९० डिग्री र पूर्वी देशान्तर १०१.९१ डिग्रीमा रहेको जनाइएको छ। भूकम्पको गहिराइ करिब १० किलोमिटर रहेको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ। चाइना अर्थक्वेक नेटवर्क्स सेन्टर चीनको राष्ट्रिय भूकम्प सञ्जाल, भूकम्पीय तथ्याङ्क संकलन र रिपोर्टिङसँग सम्बन्धित प्रमुख निकाय हो।

प्रारम्भिक विवरणअनुसार भूकम्पको केन्द्रबिन्दु नजिकैको पाँच किलोमिटर क्षेत्रभित्र गाओयानवो र गाओजियालुङ्बा क्षेत्र पर्दछन्। केन्द्रबिन्दुबाट २० किलोमिटर क्षेत्रभित्र न्यालुङ टाउनसिप रहेको जनाइएको छ।

भूकम्पको केन्द्रबिन्दु दार्त्सेदो सहरबाट करिब १२ किलोमिटर टाढा रहेको छ। त्यस्तै, लुडिङ काउन्टीबाट ३१ किलोमिटर, तियानछुआन काउन्टीबाट ८५ किलोमिटर, शिमियान काउन्टीबाट ८६ किलोमिटर र याजियाङ काउन्टीबाट ८८ किलोमिटर दूरीमा केन्द्रबिन्दु रहेको विवरणमा उल्लेख छ। गान्जी तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरको मुख्य क्षेत्रबाट केन्द्रबिन्दु करिब १७ किलोमिटर टाढा रहेको छ भने सिचुआन प्रान्तको राजधानी चेङ्दुबाट करिब २२५ किलोमिटर टाढा पर्छ।

भूकम्प प्रभावित केन्द्रबिन्दु वरपरको भू–भाग उच्च हिमाली तथा पहाडी प्रकृतिको रहेको छ। केन्द्रबिन्दुको पाँच किलोमिटर क्षेत्रभित्रको औसत उचाइ समुद्री सतहबाट करिब ४,२६८ मिटर रहेको जनाइएको छ। यस कारण भूकम्पको प्रभाव मूल्याङ्कन गर्दा भौगोलिक जटिलता, पहाडी बस्ती, सडक पहुँच र सम्भावित पहिरो जोखिमलाई पनि ध्यानमा राख्नुपर्ने देखिन्छ।

अहिलेसम्म भूकम्पबाट मानवीय क्षति वा ठूलो भौतिक क्षतिको आधिकारिक विवरण सार्वजनिक भएको छैन। यद्यपि, केन्द्रबिन्दु नजिकका बस्ती र पहाडी भेगमा धक्का महसुस भएको अनुमान गरिएको छ। स्थानीय प्रशासन र सम्बन्धित निकायले भूकम्पपछिको अवस्थाबारे थप विवरण संकलन गरिरहेको बताइएको छ।

दार्त्सेदो र लुडिङ क्षेत्र भूकम्पीय दृष्टिले संवेदनशील मानिन्छ। चाइना अर्थक्वेक नेटवर्क्स सेन्टरको द्रुत विवरणअनुसार यस भूकम्पको केन्द्रबिन्दु वरपरको २०० किलोमिटर क्षेत्रभित्र पछिल्ला पाँच वर्षमा ३ म्याग्निच्युडभन्दा माथिका १२७ वटा भूकम्प मापन भएका छन्। तीमध्ये सबैभन्दा ठूलो भूकम्प सन् २०२२ सेप्टेम्बर ५ मा सिचुआनको लुडिङ काउन्टी क्षेत्रमा गएको ६.८ म्याग्निच्युडको भूकम्प रहेको विवरणमा उल्लेख छ। उक्त भूकम्पको केन्द्रबिन्दु अहिलेको भूकम्पको केन्द्रबिन्दुबाट करिब ३८ किलोमिटर टाढा थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय अभिलेखहरूमा पनि सिचुआन प्रान्तलाई चीनका सक्रिय भूकम्पीय क्षेत्रमध्ये एक मानिएको छ। सन् २०२२ मा लुडिङ क्षेत्रमा गएको शक्तिशाली भूकम्पले मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्‍याएको थियो।

भूकम्पविद्हरूका अनुसार ४.५ म्याग्निच्युडको भूकम्प सामान्यतया मध्यम स्तरको मानिए पनि पहाडी भू–भाग, कमजोर संरचना, ढलान क्षेत्र र पुराना घरहरू भएको स्थानमा जोखिम हुन सक्छ। त्यसैले केन्द्रबिन्दु नजिकका क्षेत्रमा सडक, पुल, घर, विद्युत् लाइन र पहिरोको सम्भावित असरबारे सतर्कता अपनाउन आवश्यक हुन्छ।

स्थानीय अधिकारीहरूले विस्तृत क्षति मूल्याङ्कनपछि थप विवरण सार्वजनिक गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। भूकम्पपछि परकम्प आउन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा रहन, क्षतिग्रस्त संरचनामा प्रवेश नगर्न र आधिकारिक सूचनामात्र पालना गर्न आग्रह गरिएको छ।