याङ्त्से नदीमा थ्री गर्जेज नयाँ जलमार्ग निर्माण सुरु

बेइजिङ । चीनले याङ्त्से नदीमा थ्री गर्जेज नयाँ जलमार्ग परियोजनाको निर्माण औपचारिक रूपमा सुरु गरेको छ। करिब ७७ अर्ब २० करोड युआन अर्थात् करिब ११ अर्ब ३० करोड अमेरिकी डलर लगानीमा अघि बढाइएको यो परियोजना चीनको १५औँ पञ्चवर्षीय योजना अवधि सन् २०२६–२०३० भित्र सुरु भएको पहिलो ठूलो परियोजना हो।

चीनले सन् २०३५ सम्म समाजवादी आधुनिकीकरण मूल रूपमा हासिल गर्ने लक्ष्य लिएको सन्दर्भमा यो परियोजनालाई महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार योजनाका रूपमा लिइएको छ। परियोजना दुई मुख्य भागमा विभाजित छ।

पहिलो भागअन्तर्गत विश्वकै ठूलो जल संरक्षण परियोजना मानिने थ्री गर्जेज बाँधमा हालको जलमार्ग लकको उत्तरतर्फ १० हजार टन क्षमताका जहाज सञ्चालन गर्न मिल्ने नयाँ पाँच तहको दोहोरो ट्र्याक जहाज लक निर्माण गरिनेछ।

दोस्रो भागअन्तर्गत थ्री गर्जेज बाँधभन्दा तल रहेको गेजोउबा बाँधको नेभिगेसन सुविधा स्तरोन्नति गरिनेछ। त्यसका लागि गेजोउबा बाँधको हालको नम्बर ३ जहाज लक भत्काएर दुई नयाँ एकल तहका जहाज लक निर्माण गरिनेछ।

परियोजना सम्पन्न भएपछि थ्री गर्जेज बाँधमा चार ट्र्याकसहित जहाज लक र जहाज लिफ्ट सञ्चालनमा हुनेछन्। यसको वार्षिक संयुक्त मालवाहक क्षमता ३३ करोड ६० लाख टन पुग्ने अनुमान गरिएको छ। त्यस्तै, गेजोउबा बाँधका जहाज लक पनि चार ट्र्याकसहित सञ्चालनमा आउनेछन्, जसको कुल क्षमता ३६ करोड टन हुने बताइएको छ।

नयाँ जलमार्ग सञ्चालनमा आएपछि थ्री गर्जेज हबको मालवाहक क्षमता झण्डै दोब्बर हुने र जल यातायातको दक्षता उल्लेख्य रूपमा बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

थ्री गर्जेज नयाँ जहाज लक र त्यससँग सम्बन्धित पहुँच मार्गको कुल लम्बाइ करिब ६ हजार ६८० मिटर हुनेछ। यसको निर्माण ११२ महिनाभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। गेजोउबा स्तरोन्नति कार्य भने ९५ महिनामा सम्पन्न गर्ने योजना छ। दुवै समयावधिमा १२ महिनाको तयारी अवधि समावेश गरिएको छ।

चिनियाँ इन्जिनियरिङ एकेडेमीका शिक्षाविद् निउ सिनछ्याङका अनुसार यो परियोजनाले भित्री जलमार्ग जहाज लक निर्माणमा सञ्चालनयोग्य जहाजको आकार, लक कक्षको आयाम र माटो उत्खननको परिमाणका दृष्टिले विश्व कीर्तिमान कायम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

परियोजनाको डिजाइनमा वातावरणीय संरक्षणलाई पनि प्राथमिकता दिइएको छ। माछा आवागमनका लागि छुट्टै मार्ग राखिनेछ भने निर्माण प्रक्रियामा माछा र अन्य जलचर प्रजातिमा पर्ने प्रभाव कम गर्ने प्रविधि अपनाइने जनाइएको छ।

याङ्त्से नदी आर्थिक क्षेत्र चीनको आन्तरिक पश्चिमी भूभागदेखि पूर्वी तटीय क्षेत्रसम्म फैलिएका ११ प्रान्तीय क्षेत्र समेट्ने महत्त्वपूर्ण विकास क्षेत्र हो। यस क्षेत्रले चीनको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको झण्डै आधा हिस्सा ओगट्छ। यहाँ धातु उद्योग, इलेक्ट्रोनिक्स, अटोमोबाइलसहित कृत्रिम बुद्धिमत्ता, जैविक औषधि र नयाँ ऊर्जाजस्ता उदीयमान क्षेत्र तीव्र रूपमा विकसित भइरहेका छन्।

याङ्त्से आर्थिक क्षेत्र चीनको वैदेशिक लगानी र व्यापारको पनि प्रमुख केन्द्र हो। यसले चीनको कुल वैदेशिक व्यापारको झण्डै आधा हिस्सा ओगटेको छ।

६ हजार ३०० किलोमिटरभन्दा लामो याङ्त्से नदी चीनको ‘स्वर्ण जलमार्ग’का रूपमा परिचित छ। नदीमार्ग यातायात चीनको अर्थतन्त्रका लागि अझै पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

नयाँ जलमार्गले याङ्त्से नदी आर्थिक क्षेत्रको यातायात करिडोरलाई उच्च गुणस्तरमा विकास गर्न, याङ्त्से आर्थिक क्षेत्र रणनीति कार्यान्वयन गर्न र आन्तरिक तथा बाह्य बजारलाई जोड्ने दोहोरो परिसञ्चरण विकास ढाँचा बलियो बनाउन सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, यसले वातावरणीय प्राथमिकता र हरित विकासको अवधारणालाई पनि समर्थन गर्ने बताइएको छ।