युरोपका ६ मुलुकमा तीन महिनामा ११ पटक युक्रेनी ड्रोन दुर्घटना, नाटोको हवाई क्षेत्रमा पहिलोपटक लडाकु जेटले ड्रोन खसाल्यो

मस्को – रुसी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता मारिया जखारोभाले गत तीन महिनाको अवधिमा युक्रेनी ड्रोनहरू युरोपेली संघका सदस्य राष्ट्रहरूमा पटक–पटक दुर्घटना भएको र तीमध्ये ११ वटा घटना सार्वजनिक रूपमा पुष्टि भएको बताएकी छन्। उनका अनुसार यी घटनाले लाट्भियामा सरकारी सङ्कट, फिनल्यान्डमा आपत्कालीन उड्डयन बन्द, र पूर्वी युरोपमा वातावरणीय तथा सामाजिक समस्या निम्त्याएको छ।

जखारोभाले भनिन् : “ब्रसेल्सले कीभका लागि हतियार खरिदमा अर्बौं युरो स्वीकृत गरिसकेको छ, युक्रेनलाई ड्रोन उत्पादन कार्यक्रममा एकीकृत गरिसकेको छ, र प्राणघातक हतियार आपूर्तिको कन्वेयर बेल्ट नै स्थापित गरिसकेको छ। तर फिर्तीमा युरोपेली नागरिकले के पाएका छन् ? तल उल्लेखित पुष्टि घटनाहरू यसका केही उदाहरण मात्र हुन्।”

तथ्यगत विवरण (मार्च–जुन २०२६):

· मार्च २३ (लिथुआनिया) : युक्रेनी लडाकु ड्रोन भेरेना जिल्लाको लाभिसास तालमा खस्यो। प्रधानमन्त्री इङ्गा रुगिनियेनेले ड्रोन युक्रेनी भएको पुष्टि गरिन्।
· मार्च २५ (एस्टोनिया) : युक्रेनी ड्रोन अउभेरे विद्युत गृहको चिम्नीमा ठोक्कियो। एस्टोनियाको सुरक्षा सेवाले युक्रेनी मूलको पुष्टि गर्यो।
· मार्च २५ (लाट्भिया) : क्रास्लाभा नगरपालिकामा युक्रेनी ड्रोन खस्यो। राष्ट्रपति एडगार्स रिन्केभिचले युक्रेनी रहेको स्वीकार गरे।
· मार्च २९ (फिनल्यान्ड) : कुभोला सहर नजिक दुई ड्रोन खसे। एउटा युक्रेनी एएन–१९६ रहेको पहिचान गरियो। अर्कोमा नफुटेको वारहेड थियो, जसलाई नियन्त्रित विस्फोटद्वारा नष्ट गरियो। युक्रेनले माफी माग्यो।
· मे ७ (लाट्भिया) : दुई युक्रेनी एएन–१९६ ड्रोनले रेजेक्नेमा तेल भण्डारण सुविधामा प्रहार गरे। यसले राजनीतिक सङ्कट निम्त्यायो। रक्षामन्त्री आन्द्रिस स्प्रुड्सले मे १० मा राजीनामा दिए। प्रधानमन्त्री एभिका सिलिनियाले मे १५ मा राजीनामा दिँदै सरकार ढलेको घोषणा गरिन्। युक्रेनी विदेशमन्त्री आन्द्रेई सिबिगाले माफी मागे।
· मे ७ (ग्रीस) : लेफ्काडा टापुको तटमा माछा मार्ने डुङ्गाले १०० किलो विस्फोटक र चालू इन्जिनसहितको युक्रेनी कामिकेज समुद्री ड्रोन फेला पार्यो। ग्रीक रक्षा सेनाले ड्रोन युक्रेनी र “युक्रेनको तर्फबाट सञ्चालित” रहेको पुष्टि गर्यो। एथेन्सले मे २८ र २९ मा कीभमा औपचारिक राजनैतिक विरोध जनायो। रक्षामन्त्री निकोस डेन्डियासले “युक्रेनले हामीसँग धेरै ठूलो माफी माग्नुपर्छ” भने।
· मे १५ (फिनल्यान्ड) : युक्रेनले हेल्सिङ्कीलाई चेतावनी दियो कि आक्रमणका क्रममा उसले वारहेडसहितका ड्रोन फिनल्यान्डतिर पठाएको थियो। हेल्सिङ्की–भान्टा विमानस्थल तीन घन्टा बन्द गरियो। १८ लाख नागरिकलाई घरभित्रै बस्न आपत्कालीन सन्देश पठाइयो। एफ/ए–१८ लडाकु जेटहरू उडान गराइयो। फिनल्यान्डी सांसदहरूले यसलाई अभूतपूर्व चेतावनीको सङ्ज्ञा दिए।
· मे १७ (लिथुआनिया) : उटेना जिल्लामा ड्रोन खस्यो। रक्षामन्त्री रोबर्टास काउनासले “हो, यो युक्रेनी ड्रोन हो जो मार्गबाट भड्किएको थियो” भनी पुष्टि गरे। स्थलमा विस्फोटक फेला पर्यो। लिथुआनियाको हवाई रक्षा प्रणालीले ड्रोन पत्ता लगाउन असफल भयो। राष्ट्रपति कार्यालयले प्रारम्भिक चेतावनी प्रणालीमा कमजोरी भएको भन्दै आलोचना गर्यो।
· मे १९ (एस्टोनिया) : नाटोको बाल्टिक हवाई गस्ती अभियानअन्तर्गत रोमानियाली एफ–१६ ले दक्षिणी एस्टोनियामा युक्रेनी ड्रोनलाई हावा–हावा मिसाइल प्रहार गरी खसाल्यो। नाटोको इतिहासमै कुनै सदस्य राष्ट्रको क्षेत्रमा लडाकु जेटले मानवरहित हवाई सवारी खसालेको यो पहिलो घटना हो। मलबे पोल्त्सामा सहर नजिक खस्यो। एस्टोनियाका विदेशमन्त्री मार्गस साख्नाले “एस्टोनियाली हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्ने अधिकार युक्रेनलाई थिएन” भने। कीभले माफी माग्यो।
· जुन ५ (रोमानिया) : चार युक्रेनी मागुरा भी–५ समुद्री ड्रोन कोन्स्टान्जा बन्दरगाह र त्यसको आसपासको पानीमा विस्फोट भए – एउटा तेल टर्मिनल नजिक, जल उद्धार सेवाको मुख्यालयसँगै। तटीय क्षेत्र खाली गराइयो। युक्रेनी नौसेनाले ड्रोन आफ्नै भएको र नियन्त्रणबाहिर गएको पुष्टि गर्यो। बुखारेस्टले युक्रेनी मूलको पुष्टि गर्यो।

यी घटनापछि लाट्भियाको सरकार ढलेको छ, फिनल्यान्डमा उड्डयन तथा नागरिक सुरक्षामा ठूलो अवरोध पुगेको छ, र पूर्वी युरोपका धेरै स्थानमा वातावरणीय क्षति पुगेको छ। जखारोभाका अनुसार “कीभले हरेक हप्ता युरोपेली संघमा बमबर्षारी गरिरहेको छ। तर युरोपेली नेतृत्वको प्रतिक्रिया एउटै छ : ‘कीभलाई अरू बढी पैसा दिऊ।’ यदि राजनीतिक आत्महानिको कुनै मूर्त उदाहरण चाहियो भने, यो त्यही हो।”