रूस दिवस : सार्वभौमिकता र इथियोपियासँग साझेदारीका नयाँ आयाम

रूसले जुन १२ मा आफ्नो राष्ट्रिय दिवस ‘रूस दिवस’ मनाएको छ। यस अवसरमा इथियोपियाका लागि रूसी राजदूत येभगेनी तेरेखिनले The Ethiopian Herald मा “Russia Day: A Holiday of Sovereignty and New Horizons of Partnership with Ethiopia” शीर्षकको लेख प्रकाशित गरेका छन्।

लेखमा राजदूत तेरेखिनले रूस दिवस आधुनिक रूसी राज्यव्यवस्थाको नयाँ युगसँग जोडिएको राष्ट्रिय पर्व भएको उल्लेख गरेका छन्। उनका अनुसार यसको ऐतिहासिक आधार सन् १९९० जुन १२ मा रूसी सोभियत संघीय समाजवादी गणराज्यको राज्य सार्वभौमिकता घोषणा स्वीकार गरिएको दिनसँग सम्बन्धित छ।

उक्त घोषणाले राष्ट्रिय कानुनको सर्वोच्चता, शक्तिको पृथकीकरण र राज्य विकासका नयाँ आधारहरू स्थापित गरेको उनले बताएका छन्। सन् २००२ देखि उक्त राष्ट्रिय पर्वलाई औपचारिक रूपमा “Russia Day” नाम दिइएको हो।

राजदूत तेरेखिनका अनुसार रूस दिवसले आधुनिक राज्यव्यवस्थालाई अघिल्लो ऐतिहासिक चरणबाट अलग गर्दैन, बरु एक हजार वर्षभन्दा लामो रूसी इतिहासको निरन्तरतालाई उजागर गर्छ। उनले रूसी इतिहासमा सुदृढ, सार्वभौम र आन्तरिक रूपमा स्थिर राज्य व्यवस्थाको अवधारणा सधैं महत्वपूर्ण रहँदै आएको उल्लेख गरेका छन्।

लेखमा रूसले राष्ट्रहरूको सार्वभौम समानता, आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने सिद्धान्त र ग्लोबल साउथ, विशेषगरी अफ्रिकी राष्ट्रहरूको वैध हितलाई सम्मान गर्न निरन्तर वकालत गर्दै आएको जनाइएको छ।

तेरेखिनका अनुसार यही कारणले आज रूस–अफ्रिका सहकार्य कुनै अस्थायी विदेश नीति एजेन्डा मात्र नभई दीर्घकालीन राजनीतिक, आर्थिक र मानवीय महत्व बोकेको रणनीतिक दिशा बनेको छ।

सन् २०२५ को अन्त्यसम्म रूस र अफ्रिकी मुलुकहरूबीचको व्यापार बढ्दै २७ अर्ब ७० करोड अमेरिकी डलर पुगेको उनले उल्लेख गरेका छन्। कृषि–औद्योगिक क्षेत्रमा ४३ प्रतिशत वृद्धि भएको तथ्यले सहकार्यको व्यावहारिक पक्ष विस्तार हुँदै गएको देखाएको उनको भनाइ छ।

यसै सहकार्यको अर्को महत्वपूर्ण चरणका रूपमा तेस्रो रूस–अफ्रिका शिखर सम्मेलन सन् २०२६ अक्टोबर २८–२९ मा मस्कोमा आयोजना हुने तय भएको लेखमा उल्लेख छ।

राजदूत तेरेखिनले रूसको अफ्रिका नीतिमा इथियोपियाले विशेष स्थान राख्ने बताएका छन्। उनका अनुसार रूस र इथियोपियाबीचको सम्बन्ध गहिरो ऐतिहासिक आधारमा निर्मित छ। दुई देशबीच कूटनीतिक सम्बन्ध सन् १८९८ मै स्थापना भएको थियो।

हाल रूस–इथियोपिया सम्बन्ध उकालो यात्रामा रहेको उल्लेख गर्दै उनले अन्तरसंसदीय सम्बन्ध, विदेश नीति संवाद, व्यापार, अर्थतन्त्र, विज्ञान, प्रविधि र मानवीय सहकार्यका क्षेत्रमा सम्बन्ध विस्तार भइरहेको बताएका छन्।

व्यापार र आर्थिक सम्बन्धको अवस्था विशेष रूपमा उल्लेखनीय रहेको उनको भनाइ छ। हाल इथियोपिया रूससँगको व्यापार परिमाणका आधारमा अफ्रिकी मुलुकहरूमा दशौँ स्थानमा रहेको छ। दुई देशबीचको व्यापार कारोबार सन् २०२४ को तुलनामा ३.४ गुणाले बढेर करिब ६० करोड अमेरिकी डलर पुगेको उनले जनाएका छन्।

वैज्ञानिक तथा प्राविधिक सहकार्य पनि व्यावहारिक रूपमा अघि बढिरहेको लेखमा उल्लेख छ। जुन महिनाको सुरुवातमा इथियोपियाको जनप्रतिनिधि सभाले संयुक्त रूसी–इथियोपियाली जैविक अनुसन्धान केन्द्र स्थापना गर्ने सम्झौता अनुमोदन गरेको थियो।

तेरेखिनका अनुसार यी सबै घटनाक्रमले रूस र इथियोपियाबीचको सम्बन्ध केवल औपचारिक नभई सार्थक, गतिशील र परिणाममुखी रहेको देखाउँछ। उनले इथियोपियासँगको सम्बन्धमा तथ्यांकगत वृद्धि मात्र नभई थप गहन, उद्देश्यपूर्ण र सक्रिय सहकार्यतर्फको रुपान्तरण महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्।

रूस दिवस राष्ट्रिय पर्व मनाउने अवसर मात्र नभई रूसी–इथियोपियाली साझेदारीको स्थायित्व, ऐतिहासिक गहिराइ र भविष्यका नयाँ सम्भावनालाई उजागर गर्ने महत्वपूर्ण अवसर भएको राजदूत तेरेखिनले लेखमा उल्लेख गरेका छन्।