छिङहाइ ताल क्षेत्रमा माछाको प्रजनन यात्रा सुरु
काठमाडौं । चीनको छिङहाइ तालको उत्तरी क्षेत्रमा वार्षिक रूपमा देखिने माछाको प्रजनन यात्रा सुरु भएको छ। जुन ९ देखि छिङहाइ तालको ल्हाचाप खुक रमणीय क्षेत्रमा सुनौलो माछा नदीतर्फ फर्कने मौसम सुरु भएको स्थानीय विवरणमा उल्लेख छ।
ल्हाचाप खुक रमणीय क्षेत्र छिङहाइ प्रान्तको हाइबेइ तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरअन्तर्गत काङ्चा काउन्टीमा अवस्थित छ। हरेक वर्ष मे महिनाको अन्त्यदेखि अगस्ट महिनाको सुरुवातसम्म छिङहाइ तालमा पाइने सुनौलो माछा ठूलो समूहमा तालमा मिसिने नदी तथा खोलातर्फ उक्लिने गर्छन्।
यी माछाहरू प्रजननका लागि छिङहाइ तालमा मिसिने नदीका माथिल्लो भागतर्फ जाने गर्छन्। तालको तुलनामा नदीको माथिल्लो भागमा रहेको स्वच्छ र कम नुनिलो पानी माछाका अण्डा राख्न उपयुक्त मानिन्छ। त्यसैले हरेक वर्ष यो समयमा माछाहरू तालबाट नदीतर्फ फर्कने प्राकृतिक प्रक्रिया सुरु हुन्छ।
स्थानीय स्रोतका अनुसार छिङहाइ ताल वरपरका ओमचु नदी, छोह्यिल नदी, बेउहा नदी र तानाक्मा नदी माछाले अण्डा राख्ने मुख्य जलक्षेत्र मानिन्छन्। यी नदीहरू छिङहाइ तालमा मिसिने प्रमुख सहायक नदीहरू हुन्, जहाँ प्रजनन मौसममा ठूलो संख्यामा माछा पुग्ने गर्छन्।
माछाको यो वार्षिक यात्रा छिङहाइ तालको पारिस्थितिक प्रणालीका लागि निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। प्रजननका लागि नदीतर्फ फर्कने माछाले ताल र नदीबीचको जैविक सम्बन्धलाई जीवित राख्छन्। यसले माछाको संख्यात्मक पुनरुत्पादन मात्र होइन, ताल वरपरको जल–पर्यावरणीय सन्तुलन कायम राख्न पनि योगदान पुर्याउँछ।
छिङहाइ ताल चीनको प्रमुख उच्च हिमाली तालमध्ये एक हो। यसको विशेष भौगोलिक र जलवायु अवस्थाका कारण यहाँको जैविक प्रणाली संवेदनशील मानिन्छ। तालमा पाइने माछा प्रजातिको जीवनचक्र, प्रजनन प्रक्रिया र नदी–तालबीचको आवागमनले यस क्षेत्रको वातावरणीय स्वास्थ्यको संकेत पनि दिने गरेको विशेषज्ञहरू बताउँछन्।
माछा प्रजनन मौसम सुरु भएपछि स्थानीय क्षेत्रको प्राकृतिक दृश्य पनि आकर्षक बन्ने गर्छ। नदीतर्फ उक्लिँदै गरेका माछाका समूहहरू हेर्न पर्यटक, प्रकृतिप्रेमी र अनुसन्धानकर्ताहरू ल्हाचाप खुक क्षेत्र पुग्ने गर्छन्। पानीको बहावविरुद्ध माछाले गर्ने सामूहिक यात्रा प्राकृतिक चक्रको दुर्लभ दृश्यका रूपमा लिइन्छ।
स्थानीय निकायहरूले प्रजनन मौसममा माछा संरक्षण, जलक्षेत्रको सुरक्षा र पर्यटकीय गतिविधि व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताइएको छ। अण्डा राख्ने समयमा माछाको आवागमनमा अवरोध, अत्यधिक मानवीय गतिविधि, जल प्रदूषण वा अवैध माछा मार्ने कार्यले प्रजनन प्रक्रियामा नकारात्मक असर पार्न सक्ने भएकाले संरक्षणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।
छिङहाइ ताल क्षेत्रमा हरेक वर्ष हुने माछाको यो प्रजनन यात्रा स्थानीय जैविक विविधता, जलस्रोत संरक्षण र पारिस्थितिक पर्यटनका दृष्टिले महत्वपूर्ण प्राकृतिक घटना मानिन्छ। यस वर्ष पनि सुनौलो माछाको नदीतर्फको यात्रा सुरु भएसँगै छिङहाइ तालको उत्तरी क्षेत्रले प्राकृतिक जीवनचक्रको विशेष मौसमलाई स्वागत गरेको छ।
