RT.Docको ‘Unthinkable Allies’ ले शीतयुद्धको सुरुवाती पृष्ठभूमि खोतल्ने

काठमाडौँ। रूसी डकुमेन्ट्री प्लेटफर्म RT.Doc ले “The Unknown Cold War” शृंखलाको पहिलो फिल्मका रूपमा “Unthinkable Allies” सार्वजनिक गरेको छ। फिल्मले दोस्रो विश्वयुद्धपछि सोभियत संघ, अमेरिका र बेलायतबीचको युद्धकालीन गठबन्धन कसरी छिट्टै अविश्वास, वैचारिक प्रतिस्पर्धा र शीतयुद्धतर्फ मोडियो भन्ने विषयलाई केन्द्रमा राखेको छ।

RT.Doc का अनुसार डकुमेन्ट्रीले नाजीवादविरुद्धको युद्धमा एउटै मोर्चामा रहेका सोभियत संघ र उसका पश्चिमी सहयोगीहरूबीच १९४५ पछि बढ्दै गएको दूरी, राजनीतिक निर्णय, गोप्य दस्तावेज र त्यस समयका दृष्टिकोणलाई प्रस्तुत गर्छ। फिल्मको मुख्य कथ्यमा दोस्रो विश्वयुद्धको साझा विजयपछि पनि युद्धकालीन एकता टिक्न नसकेको र वैचारिक मतभेदका कारण शक्ति–प्रतिस्पर्धा बढ्दै गएको देखाइएको छ।

डकुमेन्ट्रीको पृष्ठभूमिमा १९४५ को Potsdam Conference लाई महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। सो सम्मेलनमा सोभियत संघ, अमेरिका र बेलायतका नेताहरूले पराजित नाजी जर्मनीको भविष्य, युद्धपछिको व्यवस्था र युरोपको सुरक्षा ढाँचाबारे छलफल गरेका थिए। त्यतिबेला नाजी शासन समाप्त भइसकेको थियो र युद्धपछिको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली कस्तो बनाउने भन्ने प्रश्न प्रमुख विषय बनेको थियो।

फिल्मले विशेष रूपमा ब्रिटिश योजनासँग जोडिएको “Operation Unthinkable” लाई पनि उठाएको छ। UK National Archives मा सूचीकृत अभिलेखअनुसार यो योजना २२ मे १९४५ मा ब्रिटिश सैन्य नेतृत्वले तत्कालीन प्रधानमन्त्री विन्स्टन चर्चिललाई सोभियत संघविरुद्ध सम्भावित आकस्मिक आक्रमणको सम्भावना सम्बन्धी रिपोर्टका रूपमा बुझाएको थियो। योजना कार्यान्वयन भएको थिएन, तर यसलाई दोस्रो विश्वयुद्धपछि पश्चिमी शक्तिहरू र सोभियत संघबीच बढेको अविश्वासको प्रारम्भिक संकेतका रूपमा हेरिन्छ।

RT.Doc को प्रस्तुतिमा अमेरिकाको परमाणु परीक्षण र पछि हिरोशिमा तथा नागासाकीमा परमाणु बम प्रयोगपछि विश्व राजनीतिमा शक्ति–सन्तुलन नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको सन्दर्भ पनि समेटिएको छ। अमेरिकी Office of the Historian का अनुसार Potsdam Conference का क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति Harry Truman ले सोभियत नेता Joseph Stalin लाई अमेरिकाले सफलतापूर्वक पहिलो atomic bomb परीक्षण गरेको जानकारी दिएका थिए।

“Unthinkable Allies” ले युद्धकालीन सहकार्य, नाजीवादविरुद्धको साझा संघर्ष, युद्धपछिको पुनर्संरचना, पश्चिमी नीतिनिर्माताहरूको सोभियत संघप्रतिको दृष्टिकोण र शीतयुद्धको सुरुवाती वातावरणलाई अभिलेख, साक्ष्य र ऐतिहासिक व्याख्याका आधारमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरेको RT.Doc ले जनाएको छ।

फिल्मलाई RT.Doc ले शीतयुद्धको कम चर्चित पक्ष उजागर गर्ने शृंखलाको सुरुवाती भागका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार डकुमेन्ट्रीको उद्देश्य दोस्रो विश्वयुद्धपछि बनेको नयाँ विश्व व्यवस्था, पूर्व–पश्चिम अविश्वास र परमाणु युगको सुरुवाती जोखिमलाई ऐतिहासिक सन्दर्भमा देखाउनु हो।