कजानमा रुस–कम्बोडिया सहकार्य विस्तारमा जोड

कजान — रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेटबीच रुस–आसियान शिखर सम्मेलनका अवसरमा भेटवार्ता भएको छ। कजानमा भएको भेटमा दुई नेताले ऐतिहासिक सम्बन्ध, व्यापार, लगानी, शिक्षा, संस्कृति र क्षेत्रीय सहकार्य विस्तारबारे छलफल गरेका छन्।

भेटमा राष्ट्रपति पुटिनले कम्बोडियालाई रुसको “दीर्घकालीन मित्र र साझेदार” का रूपमा उल्लेख गरे। उनले सन् २०२६ को मे महिनामा दुवै देशले कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ७०औँ वर्षगाँठ मनाएको स्मरण गर्दै रुस–कम्बोडिया सम्बन्ध ऐतिहासिक विश्वास र सहकार्यमा आधारित रहेको बताए।

पुटिनका अनुसार सोभियत संघको समयमा रुसले कम्बोडियाको राज्य निर्माण, पूर्वाधार विकास र जनशक्ति उत्पादनमा सहयोग गरेको थियो। सोभियत सहयोगमा कम्बोडियामा ठूलो अस्पताल, प्राविधिक संस्थान तथा ऊर्जा, कृषि, दूरसञ्चार, समुद्री र यातायातसम्बन्धी पूर्वाधार निर्माण भएको उल्लेख गर्दै उनले तीमध्ये धेरै संरचना अझै कम्बोडियाली जनताको सेवामा रहेको बताए।

भेटवार्तामा आर्थिक सहकार्यलाई नयाँ चरणमा लैजाने विषयलाई पनि प्राथमिकता दिइएको छ। पुटिनले गत वर्ष रुस–कम्बोडिया द्विपक्षीय व्यापार २ प्रतिशतले बढेको उल्लेख गर्दै यो वृद्धि सकारात्मक भए पनि दुवै देशबीच रहेको सम्भावनाको तुलनामा अझै न्यून रहेको बताए। उनका अनुसार दुवै देशका सरकार व्यापार र लगानी सम्बन्धलाई थप सक्रिय बनाउन काम गरिरहेका छन्।

रुसले दुई देशका व्यावसायिक समुदायबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क विस्तारमा रुचि देखाएको छ। सन् २०२५ को नोभेम्बरमा अभ्टोभाज, गाज, कामाज, मिरातोर्गलगायत प्रमुख रुसी कम्पनीका प्रतिनिधि कम्बोडिया गएको पुटिनले स्मरण गरे। उनले कम्बोडियाली कम्पनीहरूलाई सेप्टेम्बर १ देखि ४ सम्म भ्लादिभोस्तोकमा हुने पूर्वी आर्थिक मञ्च र अक्टोबरमा मस्कोमा हुने रुसी ऊर्जा सप्ताहमा सहभागी हुन आमन्त्रण गरे।

यसअघि कम्बोडियाली प्रतिनिधिमण्डलले जुन ३ देखि ६ सम्म भएको सेन्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चमा सहभागिता जनाएको थियो। रुसले यसलाई द्विपक्षीय व्यापार, लगानी, उद्योग, ऊर्जा र कृषि क्षेत्रमा सम्भावना खोज्ने निरन्तर प्रक्रियाको भागका रूपमा लिएको देखिन्छ।

सांस्कृतिक तथा मानवीय क्षेत्रमा पनि सहकार्य बढिरहेको दुवै पक्षले उल्लेख गरेका छन्। पुटिनले मार्च महिनामा नोमपेन्हमा सफलतापूर्वक आयोजना गरिएको रुसी संस्कृति दिवसलाई दुई देशबीचको जनस्तरको सम्बन्ध विस्तारको उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरे।

शिक्षा तथा जनशक्ति विकास रुस–कम्बोडिया सम्बन्धको अर्को महत्त्वपूर्ण आधारका रूपमा देखिएको छ। पुटिनका अनुसार हालसम्म कम्बोडियाका ८ हजारभन्दा बढी नागरिकले रुसमा उच्च शिक्षा प्राप्त गरिसकेका छन्। हाल करिब १६० कम्बोडियाली विद्यार्थी रुसमा अध्ययनरत छन् भने चालु शैक्षिक वर्षका लागि थप ६३ छात्रवृत्ति छुट्याइएको छ।

कजान भेटवार्ता रुसको आसियानसँगको व्यापक सम्पर्क विस्तारको पृष्ठभूमिमा भएको हो। रुसले दक्षिणपूर्वी एसियाली मुलुकहरूसँग व्यापार, ऊर्जा, कृषि, शिक्षा, प्रविधि र पूर्वाधार क्षेत्रमा सम्बन्ध विस्तार गर्न खोजिरहेको छ। कम्बोडियासँगको सम्बन्धमा भने ऐतिहासिक सोभियत सहयोग, कूटनीतिक निरन्तरता र नयाँ आर्थिक अवसरलाई जोड्ने प्रयास स्पष्ट देखिन्छ।

कम्बोडियाका लागि रुससँगको सम्बन्ध केवल ऐतिहासिक मित्रताको विषयमा सीमित छैन। ऊर्जा, कृषि, औद्योगिक प्रविधि, यातायात, शिक्षा र लगानीजस्ता क्षेत्रमा विविध साझेदारी खोज्ने क्रममा नोमपेन्हले मस्कोसँगको सम्पर्कलाई क्षेत्रीय र बहुपक्षीय ढाँचामा पनि अघि बढाइरहेको छ।

भेटले रुस–कम्बोडिया सम्बन्धमा ऐतिहासिक स्मृति र वर्तमान आर्थिक आवश्यकता दुवैलाई जोडेको देखाएको छ। दुवै पक्षले व्यापारको मात्रा अझै सीमित रहेको स्वीकार गरे पनि उच्चस्तरीय राजनीतिक संवाद, व्यावसायिक सम्पर्क, शैक्षिक छात्रवृत्ति र सांस्कृतिक आदानप्रदानमार्फत सम्बन्धलाई थप व्यावहारिक बनाउने संकेत दिएका छन्।

कजान बैठकको मुख्य सन्देश रुस–कम्बोडिया सम्बन्धलाई परम्परागत मित्रताको आधारबाट व्यापार, लगानी र मानवीय सहकार्यको विस्तारित ढाँचामा लैजाने रहेको देखिन्छ।