कजान भेटमा रुस–टिमोर–लेस्टे सहकार्य विस्तारमा जोड

कजान — रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र टिमोर–लेस्टेका प्रधानमन्त्री काय राला जानाना गुस्माओबीच रुस–आसियान शिखर सम्मेलनका क्रममा भेटवार्ता भएको छ। कजानमा भएको भेटमा दुवै पक्षले राजनीतिक संवाद, ऊर्जा, खनिज स्रोत, पर्यटन, शिक्षा र मानवीय सहकार्य विस्तारबारे छलफल गरेका छन्।

राष्ट्रपति पुटिनले प्रधानमन्त्री गुस्माओको रुस भ्रमण पहिलोपटक भएको उल्लेख गर्दै उनलाई कजानमा स्वागत गरे। उनले टिमोर–लेस्टे आसियानको पूर्ण सदस्य बनेकोमा बधाई दिँदै यसले अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा टिमोर–लेस्टेको भूमिका र उपस्थिति बलियो बनाउन सहयोग गर्ने विश्वास व्यक्त गरे।

पुटिनले टिमोर–लेस्टेलाई एसिया–प्रशान्त क्षेत्रमा रुसको सम्भावनायुक्त साझेदारका रूपमा उल्लेख गरे। उनका अनुसार दुई देशले आगामी वर्ष कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको २५औँ वार्षिकोत्सव मनाउनेछन्। रुस र टिमोर–लेस्टेबीच कूटनीतिक सम्बन्ध टिमोर–लेस्टेले औपचारिक रूपमा स्वतन्त्रता घोषणा गरेकै दिन स्थापना भएको थियो।

रुसी राष्ट्रपतिले टिमोर–लेस्टेको राज्य निर्माण र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग प्रक्रियामा रुसको भूमिकाबारे पनि उल्लेख गरे। उनका अनुसार रुसले विश्व खाद्य कार्यक्रममार्फत सहयोग गरेको थियो भने पूर्वी टिमोरका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय सहयोग मिसन र एकीकृत मिसनमा नागरिक तथा प्रहरी जनशक्ति पठाएको थियो।

पुटिनले गुस्माओले टिमोर–लेस्टेको स्वतन्त्रता आन्दोलन र राज्य निर्माणमा खेलेको भूमिकाको पनि प्रशंसा गरे। उनले वर्तमान चरणमा रुस र टिमोर–लेस्टेबीच रचनात्मक राजनीतिक संवाद विकास भइरहेको र मस्कोले यस प्रक्रियालाई निरन्तर सहयोग गर्ने बताए।

दुवै देशका परराष्ट्र मन्त्रालयबीच नियमित सम्पर्क कायम रहेको पुटिनले उल्लेख गरे। उनले मस्को क्षेत्रस्थित पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा मञ्चमा टिमोर–लेस्टेको प्रतिनिधिमण्डलको सहभागिता उपयोगी भएको भन्दै भविष्यमा पनि यस्तो संवाद जारी राख्ने इच्छा व्यक्त गरे।

भेटमा आर्थिक सहकार्यका सम्भावनालाई पनि प्राथमिकता दिइएको छ। पुटिनका अनुसार रुस ऊर्जा, खनिज स्रोत विकास र पर्यटन क्षेत्रमा टिमोर–लेस्टेसँग साझेदारी विस्तार गर्न इच्छुक छ। हाल द्विपक्षीय व्यापारको मात्रा सीमित रहे पनि त्यसलाई बढाउने अवसर रहेको उनले बताए।

रुसले टिमोर–लेस्टेका प्रतिनिधिमण्डललाई रुसमा हुने बहुपक्षीय आर्थिक कार्यक्रमहरूमा थप सक्रिय सहभागिताका लागि आमन्त्रण गरेको छ। विशेषगरी सेन्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्च र भ्लादिभोस्तोकमा हुने पूर्वी आर्थिक मञ्चलाई दुई देशबीच व्यापार, लगानी र क्षेत्रीय सम्पर्क विस्तारका सम्भावित प्लेटफर्मका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

मानवीय सहकार्य पनि भेटको प्रमुख विषयमध्ये एक रह्यो। रुसले विज्ञान, शिक्षा र व्यावसायिक तालिमका क्षेत्रमा टिमोर–लेस्टेलाई सहयोग गर्न तयार रहेको जनाएको छ। पुटिनले टिमोर–लेस्टेका नागरिकलाई रुसी उच्च शिक्षण संस्थामा अध्ययन गर्ने अवसर उपलब्ध गराउन मस्को तयार रहेको बताए।

कजान भेटवार्ता रुसको आसियानसँगको व्यापक सम्पर्क विस्तारको पृष्ठभूमिमा भएको हो। रुसले दक्षिणपूर्वी एसियाली मुलुकहरूसँग राजनीतिक संवाद, व्यापार, ऊर्जा, शिक्षा, सुरक्षा र पूर्वाधार क्षेत्रमा सम्बन्ध विस्तार गर्न खोजिरहेको छ। टिमोर–लेस्टेका लागि पनि आसियान सदस्यतापछि क्षेत्रीय तथा बहुपक्षीय साझेदारीलाई विविधीकरण गर्ने अवसर खुलेको छ।

यो भेटले रुस–टिमोर–लेस्टे सम्बन्धलाई ऐतिहासिक सहयोगको स्मरणबाट अगाडि बढाउँदै नयाँ आर्थिक र मानवीय सहकार्यको दिशामा लैजाने संकेत दिएको छ। राजनीतिक तहको प्रत्यक्ष संवाद, आर्थिक मञ्चहरूमा सहभागिता र शिक्षा–तालिमका अवसरले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई आगामी वर्षहरूमा थप व्यावहारिक बनाउन सक्ने देखिन्छ।