हस्तकलाबाट चीनमा अनुभवमुखी उपभोगको नयाँ लहर

बेइजिङ — चीनमा युवापुस्ताको उपभोग बानीमा देखिएको परिवर्तनसँगै हस्तकला, डीआईवाई स्टुडियो र सांस्कृतिक अनुभवमा आधारित बजार तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ। सामान किनेर प्रयोग गर्ने परम्परागत उपभोगबाट आफैँ बनाउने, अनुभूति गर्ने र व्यक्तिगत स्मृतिसँग जोड्ने प्रवृत्तितर्फ चिनियाँ उपभोक्ताको रुचि बढेको हो।

बेइजिङको सानलितुन क्षेत्रस्थित एक गहना स्टुडियोमा युवा जोडीहरूले आफ्नै हातले औँठी बनाउने, त्यसमा राशिचिह्न, विशेष मिति र हृदयका आकृति कुँद्ने अभ्यास गरिरहेका दृश्य अहिले चीनका ठूला सहरमा फैलिँदो अनुभवमुखी उपभोगको प्रतिनिधि उदाहरण बनेको छ। उपभोक्ताहरूका लागि यस्तो हस्तनिर्मित वस्तु बजारबाट किनेको सामानभन्दा बढी आत्मीय र अर्थपूर्ण हुने गरेको छ।

चिनियाँ युवाहरूका लागि डीआईवाई हस्तकला अब केवल फुर्सदको गतिविधि होइन। यो सम्बन्ध, स्मृति, भावनात्मक अभिव्यक्ति र आत्मसन्तुष्टिसँग जोडिएको नयाँ उपभोग संस्कृतिका रूपमा विकसित भइरहेको छ। कतिपय उपभोक्ता अफलाइन स्टुडियोमा पुगेर गहना, माटोका सामग्री, धातुकला, सुगन्ध, चित्रकला वा परम्परागत कला अभ्यास गर्छन् भने धेरैले अनलाइनबाट डीआईवाई किट किनेर घरमै उपहार सामग्री बनाउने गरेका छन्।

चीनको उपभोक्ता बजारमा यो प्रवृत्ति सेवा र अनुभवमा आधारित खर्च बढ्दो दिशामा रहेको संकेत हो। सन् २०२५ मा शहरी तथा ग्रामीण बासिन्दाको प्रतिव्यक्ति उपभोग खर्चमा सेवा उपभोगको हिस्सा ४६.१ प्रतिशत पुगेको थियो। अनुभवमुखी उपभोग बजार सन् २०२५ को अन्त्यतिर १८ ट्रिलियन युआनभन्दा माथि पुगेको र सन् २०२६ मा २२ ट्रिलियन युआन नाघ्ने अनुमान गरिएको छ।

यसले चीनको उपभोग संरचनामा गहिरो परिवर्तन देखाउँछ। उपभोक्ता अब केवल वस्तु खरिद गर्न मात्र होइन, अर्थपूर्ण जीवनशैली, भावनात्मक सन्तुष्टि, आत्मअभिव्यक्ति र सांस्कृतिक पहिचान खोज्न खर्च गरिरहेका छन्। विशेषगरी युवा पुस्ता छिटो–छिटो बदलिने डिजिटल जीवनबाट केही समय अलग भएर आफ्नै हातले केही सिर्जना गर्न चाहन्छ।

सप्ताहन्तमा चीनका धेरै हस्तकला स्टुडियोहरू परिवार, जोडी र साथीहरूको समूहले भरिने गरेका छन्। उनीहरू घण्टौँसम्म मोबाइलबाट टाढा रहेर कुनै वस्तु आफ्नै हातले तयार गर्ने प्रक्रियामा रमाउँछन्। ती उपभोक्ताका लागि अन्तिम उत्पादनभन्दा पनि निर्माणको अनुभव, समयको लगानी र त्यससँग जोडिएको भावनात्मक मूल्य महत्त्वपूर्ण हुने गरेको छ।

हस्तकला अनुभवले परम्परागत चिनियाँ संस्कृतिसँग युवापुस्तालाई जोड्ने माध्यम पनि बनेको छ। बेइजिङका केही स्टुडियोमा उपभोक्ताहरू क्ल्वाजोने, धूप निर्माण, छाप कुँदाइ, जेड नक्काशी, कागज काट्ने कला, बाँस बुनाइ र लाखवेयर सजावटजस्ता परम्परागत कलामा सहभागी हुँदै आएका छन्। यस्ता गतिविधिले उपभोक्तालाई केवल सामान बनाउने होइन, त्यसको इतिहास, प्रविधि र सांस्कृतिक अर्थ बुझ्ने अवसर पनि दिन्छ।

चीनका संग्रहालयहरूले पनि यो प्रवृत्तिलाई अपनाउन थालेका छन्। चिनियाँ परम्परागत संस्कृति संग्रहालयले जेड नक्काशी, कागज काट्ने, बाँस बुनाइ, लाखवेयर इनलेलगायत १५ स्थायी सांस्कृतिक अनुभव कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ। चाडपर्व र सार्वजनिक बिदामा थप विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गर्दा ती गतिविधिमा ठूलो संख्यामा आगन्तुक सहभागी हुने गरेका छन्।

सामाजिक सञ्जालले पनि हस्तकला बजारलाई तीव्र बनाएको छ। डोउयिनमा “डीआईवाई हस्तकला” सम्बन्धी ह्यासट्यागले अर्बौँ दृश्य प्राप्त गरेको छ भने करोडौँ पोस्टमार्फत उपभोक्ताले आफ्ना सिर्जना, तरिका र अनुभव साझा गरिरहेका छन्। धेरैका लागि यस्ता भिडियो केवल मनोरञ्जन होइनन्; ती स्व–रोजगार, साना व्यवसाय र सिर्जनात्मक आम्दानीको ढोका पनि बनेका छन्।

उद्योगसम्बन्धी तथ्यांकअनुसार सन् २०२५ मा चीनमा हस्तकलासम्बन्धी ६ हजार ९५५ नयाँ व्यवसाय दर्ता भएका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३१ प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि हो। कम लगानी, लचिलो सञ्चालन र व्यक्तिगत सिर्जनशीलताको सम्भावनाले यो क्षेत्र स्व–रोजगार र साना उद्यमका लागि आकर्षक बन्दै गएको छ।

चीन सरकारले सेवा उपभोगलाई नयाँ आर्थिक वृद्धिको स्रोतका रूपमा अघि बढाउने नीति लिएको छ। अनुभवमुखी, डुबुल्की अनुभव दिने र सांस्कृतिक–सेवा आधारित उपभोग परिदृश्य विकास गर्ने सरकारी कार्ययोजनाले हस्तकला तथा अनुभव अर्थतन्त्रलाई थप संस्थागत आधार दिएको छ। सन् २०३० सम्म लागू हुने पन्ध्रौँ पञ्चवर्षीय योजनामा पनि यस्ता नयाँ उपभोग क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति समावेश गरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो बजार दीर्घकालीन रूपमा टिकाउ बनाउन गुणस्तर, मौलिक डिजाइन, बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षण, उपभोक्ता अधिकार र सेवा मापदण्डमा ध्यान दिनुपर्नेछ। अनुकूल वातावरण बने पनि अनियमितता, नक्कल डिजाइन, कमजोर बिक्रीपछिको सेवा वा असमान गुणस्तरले बजारको विश्वसनीयता कमजोर बनाउन सक्छ।

विशेषज्ञहरूले अनुकूलित वस्तुका लागि बिक्रीपछिको सेवा सुनिश्चित गर्ने, हस्तशिल्पी प्रमाणन प्रणाली विकास गर्ने, उद्योग सेवा मापदण्ड स्थापना गर्ने र मौलिक डिजाइनको प्रतिलिपि अधिकार दर्तालाई सजिलो बनाउने सुझाव दिएका छन्। यस्तो व्यवस्था भए हस्तकला र अनुभवमा आधारित उपभोग केवल छोटो समयको चलन नभई दीर्घकालीन र व्यवस्थित उद्योगका रूपमा विकसित हुन सक्नेछ।

समग्रमा, चीनमा हस्तकलाको लोकप्रियता उपभोग बजारको नयाँ संकेत हो। युवापुस्ताले खर्चलाई केवल वस्तु प्राप्तिको माध्यम नभई अनुभूति, स्मृति, संस्कृति र आत्मअभिव्यक्तिको माध्यमका रूपमा हेर्न थालेको छ। यही परिवर्तनले चीनको सेवा उपभोग, साना उद्यम, सांस्कृतिक उद्योग र अनुभव अर्थतन्त्रलाई नयाँ ऊर्जा दिइरहेको छ।