तिब्बती थाङ्का कलाकार ल्हाग्पा त्सेरिङ: पुस्तैनी कलालाई विश्वमञ्चमा पुर्याउने यात्रा

तिब्बती स्वायत्त क्षेत्रका ५७ वर्षीय परम्परागत थाङ्का कलाकार ल्हाग्पा त्सेरिङले आफ्नो पुस्तैनी कलाको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा अतुलनीय योगदान दिँदै आएका छन्। सन् १९६७ मा जन्मिएका त्सेरिङले सानै उमेरदेखि बुबा कुन्बाङ नाम्ग्यालको संरक्षणमा तिब्बती सांस्कृतिक कलामा दीक्षा पाएका थिए।

सन् १९७७ मा महज १० वर्षको उमेरमा उनले ल्हासास्थित ‘ख्रेनकुन’ क्षेत्रको कलाकार समूहसँग तिब्बती परम्परागत चित्रकलाको औपचारिक अध्ययन सुरु गरे। पछि पोताला दरबारको भित्तेचित्र संरक्षण परियोजनामा संलग्न भई उनले आफ्नो कलाकारितालाई परिष्कृत गरे। सन् १९९३ मा बुबाको निधनपछि उनले ५० भन्दा बढी बुबाका शिष्यहरूलाई जिम्मा लिँदै ‘गङ्लजोङ साङ्ग्ये नोर्बु’ थाङ्का स्टुडियोको स्थापना गरे र त्यसको नेतृत्व गरे।

उनको प्रयासले अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान प्राप्त गरेको छ। सन् २०१० मा उनले ‘मेन्थाङ’ परम्पराका प्रतिनिधिका रूपमा साङ्घाई विश्व प्रदर्शनीमा सहभागिता जनाए। सन् २०१६ मा नेपालको आमन्त्रणमा चीन-नेपाल सांस्कृतिक आदानप्रदान सम्मेलनमा भाग लिए। पछिल्लो समय उनले बेइजिङ पुरानो दरबार लगायत विभिन्न प्रतिष्ठित संस्थामा थाङ्का संरक्षण र प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरेका छन्।

सन् २०२३ को अप्रिलमा, उनले आफ्नो बुबाको इच्छा अनुसार ‘ल्हासा सोद्चुङ थाङ्का कला केन्द्र’ को उद्घाटन गरे। यो केन्द्रले पुस्तैनी कलालाई नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्न मात्र नभई, बेइजिङमा पनि प्रशिक्षण केन्द्र स्थापना गरी विश्वभरका कलाप्रेमीहरूलाई तिब्बती कलाको मर्म सिक्ने अवसर प्रदान गरेको छ। सन् २०२५ सम्म आइपुग्दा उनले अन्तर्राष्ट्रिय विशेषज्ञको प्रशंसा पाइसकेका छन् र तिब्बती अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदाको विश्वव्यापी प्रवर्द्धनमा प्रमुख भूमिका निभाइरहेका छन्।