विजय ध्वज बर्लिनबाट मस्को ल्याइएको ८१ वर्ष
मस्को । दोस्रो विश्वयुद्धमा नाजी जर्मनीमाथि सोभियत संघको विजयको प्रतीक मानिने ऐतिहासिक ‘विजय ध्वज’ बर्लिनबाट मस्को ल्याइएको ८१ वर्ष पूरा भएको छ।
सन् १९४५ जुन २० मा पराजित बर्लिनबाट रेड ब्यानर नम्बर ५ मस्को पुर्याइएको थियो। यही ध्वजलाई सोभियत रेड आर्मीको १५०औँ इन्फन्ट्री डिभिजनका सैनिक मिखाइल येगोरोभ, मेलिटोन कान्तारिया र अलेक्सी बेरेस्तले सन् १९४५ मे १ को राति बर्लिनस्थित राइखस्टाग भवनमाथि फहराएका थिए।
राइखस्टागमाथि फहराइएको उक्त रातो ध्वज दोस्रो विश्वयुद्धको युरोपेली मोर्चामा नाजी जर्मनीको पतन र सोभियत संघको विजयको शक्तिशाली प्रतीकका रूपमा स्थापित भयो। युद्धका क्रममा गोलीका चिन्ह र संघर्षका दाग बोकेको यो ध्वज पछि सोभियत जनताको मुख्य ऐतिहासिक सम्पदामध्ये एक मानियो।
सोभियत अभिलेखअनुसार विजय ध्वजलाई मस्को पुर्याउने जिम्मेवारी बर्लिन युद्धमा सहभागी सैनिकहरूलाई दिइएको थियो। उनीहरूले युद्धको अन्तिम चरणमा नाजी जर्मनीको राजनीतिक र सैन्य प्रतीक मानिएको राइखस्टागमा ध्वज फहराएका थिए।
सन् १९४५ मे २२ मा सोभियत पत्रिका ‘क्रास्नाया ज्भेज्दा’ले विजय ध्वजलाई सैनिक गौरवको ऐतिहासिक सम्पदाका रूपमा मस्को लैजाने निर्णय भएको उल्लेख गरेको थियो। मस्को पुगेपछि ध्वजलाई सुरुमा प्रथम बेलारूसी मोर्चाको बटालियन मुख्यालयमा राखिएको थियो।
पछि यो ध्वजलाई सोभियत सशस्त्र सेनाको केन्द्रीय संग्रहालयमा लगिएको थियो, जहाँ यसलाई आजसम्म संरक्षण गरिएको छ। रूस तथा पूर्वसोभियत गणतन्त्रहरूमा यो ध्वजलाई नाजीवादविरुद्धको विजय, बलिदान र ऐतिहासिक स्मृतिको प्रतीकका रूपमा हेरिन्छ।
विजय ध्वज केवल सैन्य इतिहासको वस्तु मात्र होइन। यो दोस्रो विश्वयुद्धमा लाखौँ मानिसको संघर्ष, त्याग र फासीवादविरुद्धको निर्णायक विजयको सम्झना पनि हो। त्यसैले रूसमा हरेक वर्ष विजय दिवस र दोस्रो विश्वयुद्धसँग सम्बन्धित स्मृति कार्यक्रममा यो ध्वजलाई विशेष सम्मानका साथ सम्झिने गरिन्छ।
