चीनले १० अमेरिकी संस्थालाई निर्यात नियन्त्रण सूचीमा राख्ने

बेइजिङ — चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले सोमबार १० अमेरिकी संस्थालाई दोहोरो उपयोग (dual-use) वस्तु निर्यात नियन्त्रण सूचीमा राख्ने निर्णय गरेको छ। यो कदम राष्ट्रिय सुरक्षा र हितको संरक्षण तथा अप्रसार (non-proliferation) जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय दायित्व पूरा गर्नका लागि लिइएको मन्त्रालयको भनाइ छ।

यो कारबाही अमेरिकी रक्षा विभागले चिनियाँ संस्थाहरूलाई ‘चिनियाँ सैन्य कम्पनी सूची’ मा थप गरेको घटनाको प्रत्युत्तर हो। २०२६ जुन ९ मा पेन्टागनले धेरै चिनियाँ कम्पनीहरूलाई अमेरिका–चीन प्राविधिक प्रतिस्पर्धाको केन्द्रमा रहेको यस कालोसूचीमा थपेको थियो।

नियन्त्रण सूचीमा पर्ने १० अमेरिकी संस्थाहरूमा एभियोक्स (Aveox, Inc.), रेड क्याट होल्डिङ्स (Red Cat Holdings, Inc.), टिल ड्रोन्स (Teal Drones, Inc.), आइएमएसएआर (IMSAR), जेया रोबोटिक्स (Jaia Robotics, Inc.), बल एयरोस्पेस एण्ड टेक्नोलोजिज (Ball Aerospace & Technologies Corp.), ओस्कोस डिफेन्स (Oshkosh Defense), एल३ह्यारिस मेरीटाइम सर्भिसेज (L3Harris Maritime Services, Inc.), एमपी मटेरियल्स (MP Materials Corp.), र युएसए रेयर अर्थ (USA Rare Earth, Inc.) रहेका छन्।

उल्लेखनीय रूपमा, यो पहिलो पटक हो जब चीनले अमेरिकी दुर्लभ माटो (rare earth) उद्यमहरूलाई आफ्नो निर्यात नियन्त्रण सूचीमा समावेश गरेको छ। एमपी मटेरियल्स अमेरिकाको एकमात्र सञ्चालनरत दुर्लभ माटो खानी सञ्चालक हो भने युएसए रेयर अर्थले खानीदेखि चुम्बक उत्पादनसम्मको ठाडो एकीकरण रणनीति अघि बढाइरहेको छ।

घोषणा अनुसार, निर्यातकर्ताहरूलाई यी १० संस्थामा दोहोरो उपयोग वस्तु निर्यात गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। कुनै पनि देश वा क्षेत्रका संस्था तथा व्यक्तिहरूलाई चीनबाट उत्पत्ति भएका दोहोरो उपयोग वस्तुहरू माथि उल्लिखित संस्थाहरूलाई हस्तान्तरण वा प्रदान गर्न निषेध गरिएको छ। हाल जारी रहेका सम्बन्धित निर्यात गतिविधिहरू तुरुन्त रोक्नुपर्नेछ। विशेष अवस्थामा निर्यात गर्न आवश्यक परेमा निर्यातकर्ताले वाणिज्य मन्त्रालयमा आवेदन दिनुपर्नेछ।

यसै दिन चीनको अर्थ मन्त्रालयले ४६ अमेरिकी संस्थाका उत्पादनहरू सरकारी खरिदबाट प्रतिबन्धित गर्ने निर्णयसमेत गरेको छ। प्रतिबन्धित सूचीमा लकहिड मार्टिन, रेथियोन मिसाइल्स एण्ड डिफेन्स, जनरल एटोमिक्स एरोनटिकल सिस्टम्स, जनरल डायनामिक्स ल्यान्ड सिस्टम्स, र बोइङ डिफेन्स, स्पेस एण्ड सिक्योरिटी जस्ता कम्पनीहरू रहेका छन्।

दुवै मन्त्रालयका निर्णयहरू घोषणा मितिबाट तुरुन्त लागू हुनेछन्। चीनको वाणिज्य मन्त्रालयका प्रवक्ताका अनुसार यो कदम चिनियाँ संस्थाहरूलाई ‘चिनियाँ सैन्य कम्पनी सूची’ मा थप्ने अमेरिकी सरकारको दुर्भावनापूर्ण कार्यको प्रत्युत्तर हो।