चिनियाँ रक्षा–विज्ञान निकायका उपप्रमुखमाथि छानबिन

बेइजिङ — चीनको राष्ट्रिय रक्षा विज्ञान, प्रविधि तथा उद्योग प्रशासनका उपप्रमुख बियान झिगाङमाथि अनुशासन तथा पर्यवेक्षणसम्बन्धी छानबिन सुरु भएको छ।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय अनुशासन निरीक्षण आयोग र राष्ट्रिय पर्यवेक्षण आयोगले बुधबार जारी गरेको आधिकारिक वक्तव्यअनुसार बियानमाथि अनुशासन र कानुनको गम्भीर उल्लंघन गरेको आशंकामा छानबिन भइरहेको हो।

बियान राष्ट्रिय रक्षा विज्ञान, प्रविधि तथा उद्योग प्रशासनको पार्टी नेतृत्व समूहका सदस्य पनि हुन्। चीनको राष्ट्रिय रक्षा विज्ञान, प्रविधि तथा उद्योग प्रशासन रक्षा प्रविधि उद्योग व्यवस्थापन गर्ने सरकारी निकाय हो। यसले परमाणु, अन्तरिक्ष, उड्डयन, जहाज निर्माण, हतियार प्रणाली र इलेक्ट्रोनिक्सलगायत रक्षा विज्ञान तथा औद्योगिक क्षेत्रमा महत्वपूर्ण समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्छ।

बियान चीनको अन्तरिक्ष प्रशासनसँग पनि जोडिएका वरिष्ठ अधिकारीका रूपमा सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख छन्। चीनको राष्ट्रिय अन्तरिक्ष प्रशासनको अंग्रेजी विवरणमा बियान झिगाङलाई नागरिक अन्तरिक्ष वैज्ञानिक अनुसन्धान परियोजना, प्रमुख अन्तरिक्ष कार्यक्रमको कार्यान्वयन, अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष आदानप्रदान र सहकार्यसम्बन्धी जिम्मेवारीसँग जोडिएको अधिकारीका रूपमा सूचीकृत गरिएको छ।

आधिकारिक वक्तव्यमा उनीमाथि लागेको आशंकाको विस्तृत प्रकृति, अनुसन्धानको चरण वा सम्भावित कानुनी प्रक्रियाबारे थप विवरण दिइएको छैन। चिनियाँ प्रणालीमा “अनुशासन र कानुनको गम्भीर उल्लंघन” भन्ने अभिव्यक्ति प्रायः उच्च पदस्थ अधिकारीमाथि हुने पार्टी अनुशासन तथा राज्य पर्यवेक्षण छानबिनसँग सम्बन्धित हुने गरेको छ।

चीनमा केन्द्रीय अनुशासन निरीक्षण आयोग पार्टीको आन्तरिक अनुशासन निगरानी गर्ने प्रमुख निकाय हो भने राष्ट्रिय पर्यवेक्षण आयोग सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिमाथि पर्यवेक्षण गर्ने राज्य संयन्त्र हो। चीनको पर्यवेक्षण कानुनअनुसार राष्ट्रिय पर्यवेक्षण आयोगले स्थानीय स्तरका पर्यवेक्षण आयोगहरूको कामलाई मार्गदर्शन गर्ने व्यवस्था छ।

यस छानबिनलाई चीनको रक्षा, प्रविधि र अन्तरिक्षसँग जोडिएका संवेदनशील निकायहरूमा भइरहेको कडाइका सन्दर्भमा हेरिएको छ। रक्षा विज्ञान तथा प्रविधि उद्योग चीनको राष्ट्रिय सुरक्षा, सैन्य आधुनिकीकरण, अन्तरिक्ष कार्यक्रम र उच्च प्रविधि विकाससँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित क्षेत्र हो।

तर हालसम्म सार्वजनिक सूचना छानबिन सुरु भएको औपचारिक घोषणामा मात्र सीमित छ। बियानमाथि लागेको आशंका अनुसन्धानबाट प्रमाणित भएको छैन। थप कारबाही, अभियोजन वा प्रशासनिक निर्णयबारे सम्बन्धित चिनियाँ निकायले अर्को चरणमा सार्वजनिक गर्ने विवरणबाट मात्र स्पष्ट हुनेछ।