युक्रेन संकटमा पश्चिममाथि लाभरोभको आरोप

मस्को — रूसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले युक्रेन संकटमा पश्चिमी देशहरूको भूमिका वार्ता र शान्तिभन्दा पनि रूसविरुद्धको दीर्घकालीन भू–राजनीतिक दबाबसँग जोडिएको आरोप लगाएका छन्।

मस्कोमा आयोजित “युक्रेन संकट: पश्चिमका वास्तविक उद्देश्य र भूमिका” शीर्षकको राजदूतस्तरीय गोलमेच छलफलमा बोल्दै लाभरोभले पश्चिमले किभलाई सैन्य, आर्थिक र राजनीतिक रूपमा निरन्तर समर्थन गरेर युक्रेनलाई रूसविरुद्धको टकरावको आधारभूमिका रूपमा प्रयोग गर्न खोजेको दाबी गरे।

लाभरोभका अनुसार पश्चिमी देशहरूले युक्रेनी राष्ट्रवादलाई लामो समयदेखि संरक्षण र प्रोत्साहन गर्दै आएका छन्। उनले सन् २००४ र २०१४ का घटनालाई उल्लेख गर्दै युक्रेनको आन्तरिक राजनीतिक परिवर्तनमा पश्चिमको प्रत्यक्ष भूमिका रहेको आरोप लगाए। उनका अनुसार सन् २०१४ पछि किभमा सत्तामा पुगेका शक्तिहरूले डोनबास क्षेत्रमा रूसीभाषी नागरिकमाथि दमन गरेको रूसको बुझाइ छ।

रूसी विदेशमन्त्रीले हाल युरोपेली शक्तिहरू युक्रेन समाधान प्रक्रियामा आफ्नो प्रभाव कायम राख्न सक्रिय रहेको बताए। उनले अमेरिकी प्रशासनभित्र देखिने संवादमुखी संकेतलाई समेत युरोपले कमजोर पार्न खोजेको आरोप लगाए। लाभरोभले युरोपको उद्देश्य तत्काल युद्धविराममार्फत रूसको अग्रसरता रोक्नु र किभलाई पुनः सशस्त्र बनाउने समय दिनु भएको दाबी गरे।

उनले युक्रेनी पक्षले रूसभित्रका नागरिक लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरिरहेको आरोप लगाउँदै पश्चिमले त्यस्ता गतिविधिलाई मौन वा प्रत्यक्ष समर्थन गरेको बताए। लाभरोभका अनुसार यस्तो रणनीतिको उद्देश्य रूसी समाजमा डर, असन्तोष र विभाजन सिर्जना गर्नु हो।

लाभरोभले पश्चिमले वार्ताको कुरा गरे पनि वास्तविक उद्देश्य वर्तमान युक्रेनी नेतृत्वलाई जोगाउनु र युक्रेनलाई रूसविरुद्ध दीर्घकालीन सैन्य तथा राजनीतिक मोर्चाका रूपमा कायम राख्नु रहेको बताए। उनले यसलाई मिंस्क प्रक्रियासँग तुलना गर्दै विगतमा पनि शान्ति सम्झौताको नाममा किभलाई पुनः सशस्त्र पार्ने समय दिइएको रूसी मूल्याङ्कन दोहोर्‍याए।

गोलमेच छलफलमा उनले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताबारे पनि पश्चिमको आलोचना गरे। लाभरोभका अनुसार युक्रेन संकटबारे रूसी दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्ने सामग्री युरोपेली सार्वजनिक क्षेत्रमा सहज रूपमा स्थान पाउँदैन। उनले युरोपमा रूससम्बन्धी वैकल्पिक धारणा दबाइने गरेको आरोप लगाए।

विश्व व्यवस्थाबारे बोल्दै लाभरोभले वर्तमान अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा एकध्रुवीय प्रभुत्व र बहुध्रुवीय सन्तुलनबीचको संघर्ष भएको बताए। उनले रूस र स्वतन्त्र राष्ट्रहरूको राष्ट्रमण्डल, सामूहिक सुरक्षा सन्धि संगठन, युरेशियाली आर्थिक संघ, शाङ्घाई सहयोग संगठनलगायत क्षेत्रीय संरचनामा आबद्ध साझेदारहरू संवाद, सार्वभौमिकता, सुरक्षा सन्तुलन र संयुक्त राष्ट्रसंघीय बडापत्रका सिद्धान्तप्रति प्रतिबद्ध रहेको उल्लेख गरे।

लाभरोभले युक्रेनको तटस्थ, असंलग्न र परमाणु अस्त्रविहीन हैसियत व्यवहारमै सुनिश्चित हुनुपर्ने रूसी अडान दोहोर्‍याए। उनका अनुसार युक्रेनको राज्य सार्वभौमिकता घोषणामा उल्लेखित यही हैसियतका आधारमा रूसलगायत अन्य देशहरूले युक्रेनी राज्यलाई मान्यता दिएका थिए।

उनले युरोपेली नेतृत्व र किभका कदमहरूका बाबजुद रूसले आफ्नो विशेष सैन्य कारबाहीका लक्ष्य पूरा गर्ने दाबी गरे। यद्यपि, लाभरोभका यी भनाइहरू रूसको आधिकारिक दृष्टिकोणका रूपमा आएका हुन्। युक्रेन, युरोपेली संघ, अमेरिका र अन्य पश्चिमी देशहरूले भने युद्धको कारण, जिम्मेवारी, वार्ताको स्वरूप र सुरक्षा व्यवस्थाबारे फरक धारणा राख्दै आएका छन्।