युक्रेनलाई समृद्ध युरेनियम आपूर्तिमा रूसले माग्यो आईएईए निगरानी
मस्को — बेलायतले युक्रेनका परमाणु ऊर्जा केन्द्र सञ्चालनका लागि समृद्ध युरेनियम आपूर्ति गर्ने पहल गरेको विवरण सार्वजनिक भएपछि रूसले त्यसबारे अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सीको अनिवार्य निगरानी आवश्यक हुने बताएको छ।
रूसी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता मारिया जाखारोवाले रोसिया सेगोदन्याको प्रश्नको जवाफ दिँदै बेलायतको योजना युक्रेनी परमाणु ऊर्जा केन्द्रका लागि परमाणु इन्धन उत्पादनमा प्रयोग हुने कम समृद्ध युरेनियम आपूर्तिसँग सम्बन्धित रहेको रूसको बुझाइ रहेको बताइन्।
जाखारोवाका अनुसार बेलायती कम्पनी युरेन्को यस्तो सामग्रीका प्रमुख आपूर्तिकर्तामध्ये एक हो। उनले युक्रेनसँग स्वतन्त्र रूपमा परमाणु इन्धन उत्पादन गर्ने औद्योगिक क्षमता रहेको जानकारी रूससँग नभएको बताइन्। त्यसैले उक्त युरेनियम भौतिक रूपमा युक्रेनमा नभई तेस्रो देशस्थित परमाणु इन्धन उत्पादन केन्द्रमा पठाइने अनुमान रूसले गरेको उनले उल्लेख गरिन्। उनका अनुसार यस्तो केन्द्र सम्भवतः वेस्टिङहाउसद्वारा सञ्चालित हुन सक्छ।
जाखारोवाले लन्डनका वक्तव्यका आधारमा यो सम्झौता विकिरण फैलाउने उपकरण, सामान्य रूपमा “डर्टी बम” भनिने सामग्री, उत्पादनसँग सम्बन्धित देखिँदैन भनिन्। तर उनले आपूर्ति हुने परमाणु सामग्री युक्रेनले घोषित उद्देश्यका लागि मात्र प्रयोग गर्ने सुनिश्चितता निर्यातकर्ता राष्ट्रले कडाइका साथ कायम गर्नुपर्ने बताइन्।
उनका अनुसार यस विषयमा मुख्य कुरा युक्रेनले परमाणु अप्रसार सन्धिअन्तर्गतका दायित्व कति कडाइका साथ पालना गर्छ भन्ने हो। जाखारोवाले आपूर्ति हुने परमाणु सामग्री अनिवार्य रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सीको सुरक्षा निगरानीअन्तर्गत हुनुपर्ने रूसी अडान स्पष्ट पारिन्।
रूसी विदेश मन्त्रालयले बेलायतको निर्णयलाई केवल व्यापारिक कारणबाट प्रेरित कदमका रूपमा नहेरेको बताएको छ। जाखारोवाले लन्डनको पहललाई युक्रेनी नेतृत्वलाई निरन्तर समर्थन देखाउने राजनीतिक कदमका रूपमा व्याख्या गरिन्। उनले बेलायतले “अपराधी जेलेन्स्की शासन” लाई समर्थन जारी राख्ने राजनीतिक अंक जोड्न खोजेको रूसको मूल्याङ्कन रहेको बताइन्।
जाखारोवाले जापोरोज्या परमाणु ऊर्जा केन्द्र र एनरगोदारमाथि युक्रेनी पक्षबाट प्रत्यक्ष आक्रमण भइरहेको रूसको दाबी पनि दोहोर्याइन्। उनका अनुसार उक्त क्षेत्रमा परमाणु केन्द्रका कर्मचारी र तिनका परिवार बसोबास गर्छन्। उनले यस्ता आक्रमणप्रति लन्डनले न निन्दा गरेको न त चासो व्यक्त गरेको भन्दै यसले आणविक सुरक्षाप्रति बेलायतको दृष्टिकोणबारे धेरै कुरा देखाउने बताइन्।
रूसी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ताले बेलायतको युक्रेनसम्बन्धी सहयोगको वास्तविक उद्देश्यप्रति रूसमा कुनै भ्रम नरहेको बताइन्। उनका अनुसार लन्डनको यो पहल राजनीतिक रूपमा प्रेरित र अस्वीकार्य प्रकृतिको छ।
रूसको भनाइमा, युक्रेनलाई कुनै पनि परमाणु सामग्री उपलब्ध गराइने हो भने त्यसको आपूर्ति, प्रयोग र नियन्त्रण परमाणु अप्रसार सन्धि, घोषित नागरिक उद्देश्य र आईएईए सुरक्षा निगरानीसँग पूर्ण रूपमा मेल खानुपर्छ।
