रूस–बेलिज कूटनीतिक सम्बन्धको ३५ वर्ष : सहकार्य विस्तार र बहुध्रुवीय विश्वका लागि साझा प्रतिबद्धता
काठमाडौँ — रूस र मध्य अमेरिकी राष्ट्र बेलिजबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ३५ वर्ष पूरा भएको अवसरमा दुवै देशका नेतृत्वले आपसी सहकार्य विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन्। जुन २५ मा रूसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभ र बेलिजका प्रधानमन्त्री तथा कार्यवाहक विदेशमन्त्री जोन ब्रिसेन्योले शुभकामना सन्देश आदानप्रदान गर्दै द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप सक्रिय बनाउने इच्छा व्यक्त गरेका हुन्।
रूस र बेलिजबीच औपचारिक सम्पर्क सोभियत युगमै सन् १९९१ जुन २५ मा स्थापना भएको थियो। त्यसपछि सन् १९९२ अगस्ट १४ मा बेलिज सरकारले रूसी संघलाई सोभियत संघको निरन्तर राज्यका रूपमा आधिकारिक मान्यता दिएको थियो। यही ऐतिहासिक आधारमा दुई देशबीचको सम्बन्ध क्रमशः राजनीतिक संवाद, कानुनी संरचना र अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सहकार्यतर्फ अघि बढेको देखिन्छ।
रूसी विदेश मन्त्रालयका अनुसार सम्बन्धको इतिहास धेरै लामो नभए पनि दुवै देशले पारस्परिक लाभमा आधारित सहकार्य विकासका लागि मजबुत कानुनी आधार तयार गरेका छन्। यही आधारलाई उपयोग गर्दै आगामी दिनमा व्यापार, कूटनीतिक संवाद, सांस्कृतिक सम्पर्क, नागरिक आवागमन र बहुपक्षीय सहकार्य विस्तार गर्ने सम्भावना रहेको मास्कोको भनाइ छ।
दुई देशबीचको संस्थागत सम्बन्ध सन् २०१७ पछि थप सक्रिय बनेको देखिन्छ। सन् २०१७ सेप्टेम्बर ५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाको ७२औँ अधिवेशनका क्रममा न्युयोर्कमा रूसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभ र बेलिजका तत्कालीन विदेशमन्त्री विल्फ्रेड पिटर एल्रिङ्टनले दुई देशका विदेश मन्त्रालयबीच परामर्शसम्बन्धी प्रोटोकलमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
त्यसपछि सन् २०१८ सेप्टेम्बर २५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाको ७३औँ अधिवेशनकै अवसरमा लाभरोभ र एल्रिङ्टनबीचको भेटमा रूस र बेलिजले आधारभूत सम्बन्धसम्बन्धी सन्धिमा हस्ताक्षर गरे। उक्त सन्धिले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई औपचारिक, स्थिर र दीर्घकालीन ढाँचामा अघि बढाउने आधार प्रदान गरेको मानिएको छ।
सन् २०२१ सेप्टेम्बर २३ मा दुई देशबीच नागरिकका लागि पारस्परिक भिसा छुटसम्बन्धी सम्झौता पनि भयो। रूसी विदेशमन्त्री लाभरोभ र बेलिजका तत्कालीन विदेशमन्त्री एमोन ह्यारिसन कोर्टनेले संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाको ७६औँ अधिवेशनका क्रममा उक्त सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। यो सम्झौताले जनस्तरको सम्पर्क, पर्यटन, व्यवसायिक भेटघाट र सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
३५औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा पठाइएको सन्देशमा रूसी विदेशमन्त्री लाभरोभले द्विपक्षीय सम्बन्धको पूर्ण सम्भावना खुला गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा सहकार्य विस्तार गर्नु र बहुध्रुवीय विश्व निर्माणका साझा प्रयासलाई अघि बढाउनु रूस–बेलिज सम्बन्धको महत्वपूर्ण आयाम हो।
बेलिजका प्रधानमन्त्री तथा कार्यवाहक विदेशमन्त्री ब्रिसेन्योले पनि परस्पर हितका क्षेत्रमा रूस–बेलिज सम्बन्ध थप सुदृढ गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। बेलिज पक्षले दुई देशबीचको सहकार्यले क्यारिबियन क्षेत्रको विकासमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने धारणा राखेको छ।
रूसको दृष्टिमा बेलिजसँगको सम्बन्ध सानो मुलुकसँगको सामान्य कूटनीतिक सम्पर्क मात्र होइन। यो सम्बन्ध संयुक्त राष्ट्रसंघीय प्रणाली, सार्वभौम समानता, अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र राष्ट्रसंघीय बडापत्रको पालनासँग जोडिएको छ। रूसी विदेश मन्त्रालयले दुवै देशका केही विश्वव्यापी मुद्दामा समान दृष्टिकोण रहेको उल्लेख गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा संवाद र सहकार्य विस्तार गर्ने रुचि व्यक्त गरेको छ।
