गृहमन्त्रीको सीमा क्षेत्र भ्रमणबारे औपचारिक विवरण सार्वजनिक हुन बाँकी

नेपाल सरकारका गृहमन्त्री सुधन गुरुङले बारा र पर्साका केही सीमावर्ती क्षेत्रको भ्रमण गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। तर, उक्त भ्रमणको उद्देश्य, सुरक्षा व्यवस्था, भ्रमणको प्रकृति र औपचारिक कार्यक्रमबारे गृह मन्त्रालय वा मन्त्रीको सचिवालयले समाचार तयार पार्दासम्म विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन।

सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएका विवरण र भिडिओहरूका अनुसार गृहमन्त्री गुरुङ शुक्रबार राति चितवनबाट माडी हुँदै ठोरीतर्फ गएका थिए। त्यसपछि शनिबार उनले पर्सा र बाराका केही सीमावर्ती क्षेत्रको स्थलगत अवलोकन गरेको बताइएको छ।

सार्वजनिक भएका भिडिओहरूमा उनी वीरगञ्ज आसपासका जानकीटोला, मटिअर्वा र अलौंलगायतका सीमा क्षेत्रमा पुगेको देखिन्छ। भिडिओमा उनले स्थानीय ज्येष्ठ नागरिक तथा स्थानीय बासिन्दासँग कुराकानी गरेको पनि देखिएको छ। भ्रमणका क्रममा उनी सामान्य पोसाकमा मास्क, टोपी, हाफ टिसर्ट र पाइन्ट लगाएको अवस्थामा देखिएका छन्।

यद्यपि, गृहमन्त्रीको उक्त भ्रमणबारे पर्सा र बाराका प्रहरी तथा प्रशासनिक निकायलाई पूर्वजानकारी थियो कि थिएन भन्ने विषय स्पष्ट भएको छैन। सम्बन्धित जिल्ला प्रहरी र प्रशासन स्रोतले आफूहरूलाई औपचारिक जानकारी नआएको बताएका छन्। गृह मन्त्रालय वा मन्त्रीको सचिवालयबाट औपचारिक विवरण नआएसम्म भ्रमण निजी प्रकृतिको थियो वा सरकारी अनुगमनका रूपमा गरिएको थियो भन्ने विषय पुष्टि हुन बाँकी छ।

गृहमन्त्री देशभित्र जुनसुकै क्षेत्रमा जान पाउने अधिकारप्राप्त सार्वजनिक पदाधिकारी हुन्। तर गृह मन्त्रालयअन्तर्गत जिल्ला प्रशासन, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र अन्य सुरक्षा संयन्त्र रहने भएकाले सीमा क्षेत्रजस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा गृहमन्त्रीको भ्रमण हुँदा प्रशासनिक समन्वयको प्रश्न स्वाभाविक रूपमा उठ्छ।

सामान्य प्रशासनिक अभ्यासअनुसार मन्त्रीस्तरीय भ्रमण, विशेषगरी सुरक्षा संवेदनशील क्षेत्रको भ्रमण, सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालय, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, जिल्ला सुरक्षा संयन्त्र र आवश्यक सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरेर सञ्चालन गरिन्छ। भ्रमणको उद्देश्य, कार्यक्रमको प्रकृति, सुरक्षा जोखिम, स्थानीय प्रशासनसँगको समन्वय र भ्रमणपछि सार्वजनिक गरिने आधिकारिक जानकारी यस्ता प्रक्रियाका महत्वपूर्ण पक्ष मानिन्छन्।

यदि भ्रमण औपचारिक सरकारी अनुगमनका रूपमा भएको हो भने त्यसबारे गृह मन्त्रालयले भ्रमणको उद्देश्य, निरीक्षण गरिएका स्थान, स्थानीय निकाय वा सुरक्षा अधिकारीसँग भएको छलफल र त्यसबाट आएको निष्कर्ष सार्वजनिक गर्नु उपयुक्त हुन्छ। यदि भ्रमण निजी वा अनौपचारिक थियो भने पनि सुरक्षा संवेदनशील सीमा क्षेत्रमा गृहमन्त्रीको उपस्थितिबारे न्यूनतम प्रशासनिक समन्वय भएको थियो कि थिएन भन्ने प्रश्न उठ्न सक्छ।

सीमावर्ती क्षेत्र सुरक्षा, तस्करी नियन्त्रण, आवागमन व्यवस्थापन, स्थानीय जनजीवन, सीमा अपराध र अन्तरनिकाय समन्वयका दृष्टिले संवेदनशील मानिन्छ। त्यसैले यस्ता क्षेत्रमा गृह मन्त्रालयको राजनीतिक नेतृत्वको भ्रमणले सामान्य चासो मात्र होइन, प्रशासनिक पारदर्शिताको प्रश्न पनि जन्माउँछ।

यस विषयमा तत्काल निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन। गृहमन्त्रीको भ्रमण सुरक्षासम्बन्धी प्रत्यक्ष निरीक्षण, स्थानीय अवस्था बुझ्ने प्रयास वा निजी आवागमनमध्ये के थियो भन्ने कुरा सम्बन्धित निकायको औपचारिक प्रतिक्रियापछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।

गृह मन्त्रालयले यस विषयमा स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेमा भ्रमणको उद्देश्य, सुरक्षा व्यवस्था, स्थानीय प्रशासनसँगको समन्वय र सीमावर्ती क्षेत्रको अवस्थाबारे उठेका प्रश्नहरूको जवाफ प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ।