अफगानिस्तान–पाकिस्तान तनाव बढेपछि रुसद्वारा संवादमार्फत समाधान खोज्न आग्रह

मस्को। अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीच बढ्दो सैन्य तनावप्रति रुसले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ। मस्कोले जारी सैन्य टकरावको मुख्य असर सर्वसाधारण नागरिकमाथि परिरहेको भन्दै इस्लामाबाद र काबुललाई सशस्त्र द्वन्द्व अन्त्य गरी राजनीतिक तथा कूटनीतिक माध्यमबाट विवाद समाधान गर्न आग्रह गरेको छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयले अफगानिस्तानका पूर्वी प्रान्त पाक्तिया, पाक्तिका र कुनारमा जुन २९ को राति पाकिस्तान वायुसेनाले गरेको भनिएको हवाई आक्रमणलाई पछिल्लो तनावको दुखद् उदाहरणका रूपमा उल्लेख गरेको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय स्रोतका अनुसार ती आक्रमणमा कम्तीमा २८ जनाको मृत्यु भएको र करिब ५० जना घाइते भएका छन्। रोयटर्सले संयुक्त राष्ट्रसंघीय सहायता मिसन इन अफगानिस्तान, युएनएएमएलाई उद्धृत गर्दै पाकिस्तानी हवाई कारबाहीमा २८ सर्वसाधारणको मृत्यु र ४९ जना घाइते भएको जनाएको छ।

अफगान अधिकारीहरूले भने मृतक र घाइतेको संख्या अझ बढी रहेको दाबी गरेका छन्। गार्डियनका अनुसार अफगान पक्षले पाक्तिया, पाक्तिका र कुनारमा भएको आक्रमणमा ३६ जना सर्वसाधारणको मृत्यु र १६३ जना घाइते भएको बताएको छ। पाकिस्तानले भने ती कारबाही आतंकवादी समूहका आश्रयस्थललाई लक्षित गरी गरिएको दाबी गरेको छ।

रुसले सबै पक्षलाई संयम अपनाउन र सैन्य कारबाहीको सट्टा संवादको बाटो रोज्न आग्रह गरेको छ। मस्कोको भनाइमा अफगानिस्तान–पाकिस्तान सीमाक्षेत्रमा बढ्दो सैन्य गतिविधिले क्षेत्रीय स्थायित्व, नागरिक सुरक्षा र आतंकवादविरुद्धको दीर्घकालीन प्रयासलाई थप जटिल बनाउन सक्छ।

पछिल्लो तनाव पाकिस्तानको कराचीमा सुरक्षा बलमाथि भएको आक्रमणपछि बढेको देखिन्छ। उक्त आक्रमणमा पाकिस्तानी रेंजर्सका तीन सदस्य मारिएको र त्यसको जिम्मा पाकिस्तानी तालिबानसँग सम्बन्धित समूह जमात–उल–अहरारले लिएको समाचारमा उल्लेख छ। त्यसपछि पाकिस्तानले सीमा क्षेत्रमा आतङ्कवादी संरचनाविरुद्ध कारबाही गरिएको दाबी गरेको छ।

इस्लामाबादले लामो समयदेखि अफगानिस्तानको भूमिबाट पाकिस्तानविरुद्ध सक्रिय सशस्त्र समूहहरूले आश्रय पाएको आरोप लगाउँदै आएको छ। काबुलस्थित तालिबान नेतृत्वको प्रशासनले भने त्यस्ता आरोप अस्वीकार गर्दै पाकिस्तानका हवाई कारबाहीलाई अफगान सार्वभौमिकता उल्लङ्घनका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।

अफगानिस्तान–पाकिस्तान सीमाक्षेत्रमा पछिल्ला वर्षहरूमा तनाव पटक–पटक बढेको छ। सन् २०२१ मा तालिबान पुनः सत्तामा फर्किएपछि पाकिस्तानले अफगान भूमिबाट पाकिस्तानी तालिबान र सम्बन्धित समूहहरूको गतिविधि बढेको आरोप लगाएको छ। अर्कोतर्फ, अफगान पक्षले पाकिस्तानका सैन्य कारबाहीले सीमाक्षेत्रका सर्वसाधारण बढी प्रभावित भएको बताउँदै आएको छ।

रुसको पछिल्लो प्रतिक्रिया क्षेत्रीय सुरक्षाप्रतिको व्यापक चिन्तासँग जोडिएको देखिन्छ। मस्कोले अफगानिस्तानलाई मध्य एसिया, दक्षिण एसिया र व्यापक यूरेसियाली सुरक्षासँग जोडिएको संवेदनशील भूभागका रूपमा हेर्दै आएको छ। अफगानिस्तान–पाकिस्तान तनाव थप चर्किएमा यसको असर सीमा सुरक्षादेखि आतंकवाद, शरणार्थी प्रवाह, मानवीय संकट र क्षेत्रीय कूटनीतिसम्म फैलिन सक्ने मस्कोको चिन्ता देखिन्छ।

रुसले इस्लामाबाद र काबुल दुवैलाई सैन्य कदम रोक्न, प्रत्यक्ष संवाद अघि बढाउन र विवाद समाधानका लागि राजनीतिक तथा कूटनीतिक संयन्त्र प्रयोग गर्न आग्रह गरेको छ।

पछिल्लो घटनाले अफगानिस्तान–पाकिस्तान सम्बन्धमा विश्वासको संकट अझ गहिरिएको देखाएको छ। आतंकवादविरुद्धको सुरक्षात्मक चासो, सीमापार सशस्त्र गतिविधि, सार्वभौमिकता र नागरिक सुरक्षाका प्रश्नहरू एकैसाथ जोडिएपछि विवाद थप जटिल बनेको छ।

क्षेत्रीय विश्लेषकहरूका अनुसार दुवै देशले तत्काल तनाव घटाउने उपाय नअपनाए सीमाक्षेत्रमा थप हिंसा, प्रतिशोधात्मक कारबाही र मानवीय क्षतिको जोखिम बढ्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय, विशेषगरी संयुक्त राष्ट्रसंघ, क्षेत्रीय शक्ति र छिमेकी मुलुकहरूले संवादका लागि वातावरण निर्माण गर्न सहयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

रुसको आह्वानले अफगानिस्तान–पाकिस्तान विवादलाई सैन्य प्रतिस्पर्धाको बाटोबाट हटाएर राजनीतिक संवाद र कूटनीतिक समाधानतर्फ लैजानुपर्ने आवश्यकता पुनः उजागर गरेको छ।