मुस्ताङमा युरेनियम उत्खननका लागि कुनै सम्झौता भएको छैन : परराष्ट्रमन्त्री खनाल
ड्रागन मिडिया संवाददाता
काठमाडौं
परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले मुस्ताङमा युरेनियम धातु उत्खननका लागि नेपालले कुनै पनि पक्षसँग सम्झौता नगरेको स्पष्ट पारेका छन्।
बुधबार राष्ट्रियसभा बैठकमा सांसदहरूले उठाएका प्रश्नको जवाफ दिँदै मन्त्री खनालले मुस्ताङ जिल्लामा युरेनियम उत्खनन गर्न नेपाली सेना र अमेरिकी सेनाबीच सम्झौता भएको भन्ने हल्लामा कुनै सत्यता नरहेको बताएका हुन्।
उनले प्राकृतिक स्रोत र त्यसको उपयोगसम्बन्धी विषयमा नेपालको संविधानले गरेको व्यवस्थाप्रति सरकार पूर्ण रूपमा प्रतिबद्ध रहेको बताए। नेपालको भूमि, खनिज, जलस्रोत, जैविक विविधता र अन्य प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण तथा उपयोग संविधान, कानुन र राष्ट्रिय हितका आधारमा मात्र अघि बढाइने उनको भनाइ थियो।
मन्त्री खनालले नेपालले आफ्नो असंलग्न परराष्ट्र नीति र पञ्चशीलका सिद्धान्तविपरीत हुने गरी कुनै पनि सम्झौता नगर्ने स्पष्ट पारे। उनका अनुसार नेपालले सबै मित्रराष्ट्रसँग सन्तुलित, पारदर्शी र राष्ट्रिय हितमा आधारित सम्बन्ध अघि बढाउने नीति लिएको छ।
राष्ट्रियसभामा उठेका प्रश्नको जवाफ दिँदै उनले परराष्ट्र सम्बन्ध सञ्चालन अत्यन्त संवेदनशील विषय भएकाले अपुष्ट हल्ला र आशंकाका आधारमा निष्कर्षमा पुग्न नहुने बताए। नेपालको सार्वभौमिकता, स्वाधीनता, क्षेत्रीय अखण्डता र राष्ट्रिय हितमा कुनै सम्झौता नहुने सरकारको स्पष्ट धारणा रहेको उनको भनाइ थियो।
मन्त्री खनालले नेपाल र भारतबीचको सीमा समस्याबारे पनि सरकारको धारणा दोहोर्याए। उनले नेपाल र भारतबीचको घनिष्ठ सम्बन्धको मर्म र भावनाअनुसार ऐतिहासिक सन्धि, सम्झौता, प्रमाण र नक्साका आधारमा सीमा सम्बन्धी समस्या कूटनीतिक वार्तामार्फत समाधान गर्न नेपाल सरकार सधैँ प्रतिबद्ध रहेको बताए।
उनका अनुसार वर्तमान सरकारले राष्ट्रिय हितको रक्षा, मुलुकको अन्तर्राष्ट्रिय छवि प्रवर्द्धन र सन्तुलित परराष्ट्र सम्बन्धलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेको छ। नेपालले छिमेकी मुलुक, विकास साझेदार र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग पारस्परिक सम्मान, समानता र सार्वभौमिकताको आधारमा सम्बन्ध अघि बढाउने उनले बताए।
परराष्ट्रमन्त्री खनालले परराष्ट्र नीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको विषय सरकारको मात्र नभई सबै राजनीतिक शक्ति, संसद्, सरोकारवाला निकाय र नागरिक समाजको साझा जिम्मेवारी भएको पनि उल्लेख गरे। उनले संवेदनशील विषयमा तथ्यमा आधारित बहस आवश्यक रहेको बताए।
मुस्ताङमा युरेनियम उत्खननका लागि सैन्य तहमा सम्झौता भएको भन्ने हल्ला सार्वजनिक भएपछि यसबारे राजनीतिक र सार्वजनिक चासो बढेको थियो। मन्त्री खनालको स्पष्टीकरणले त्यस्ता दाबीलाई अस्वीकार गर्दै सरकारको आधिकारिक धारणा स्पष्ट पारेको छ।
उनले नेपालले प्राकृतिक स्रोतसम्बन्धी कुनै पनि निर्णय संविधान, कानुन, राष्ट्रिय सुरक्षा, वातावरणीय संवेदनशीलता र जनताको हितलाई केन्द्रमा राखेर मात्र गर्ने बताए। कुनै विदेशी शक्ति वा सैन्य संरचनासँग नेपालको प्राकृतिक स्रोत दोहनका लागि गोप्य सम्झौता भएको भन्ने दाबी निराधार रहेको उनको भनाइ थियो।
राष्ट्रियसभामा भएको प्रश्नोत्तरका क्रममा मन्त्री खनालले नेपालको परराष्ट्र नीति असंलग्नता, पञ्चशील, शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, आपसी सम्मान र राष्ट्रिय हितका सिद्धान्तमा आधारित रहने दोहोर्याए।
सरकारका अनुसार राष्ट्रिय हितसँग जोडिएका विषयमा अनावश्यक भ्रम फैलिन नदिन तथ्यमा आधारित सार्वजनिक संवाद आवश्यक छ। मन्त्री खनालले संवेदनशील कूटनीतिक तथा रणनीतिक विषयमा सरकार जिम्मेवार, संयमित र स्पष्ट नीतिका साथ अघि बढिरहेको बताए।
