कलिनिनग्राद सधैँ रुसी शहर रहनेछ: मेडिन्स्की

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसी राष्ट्रपतिका सहयोगी तथा रुसी सैन्य ऐतिहासिक समाजका अध्यक्ष भ्लादिमिर मेडिन्स्कीले कलिनिनग्राद रुसको अभिन्न भूभाग र पूर्ण रूपमा रुसी पहिचान बोकेको शहर भएको बताएका छन्।

क्योनिग्सबर्गको नाम परिवर्तन गरी कलिनिनग्राद राखिएको ८०औँ वर्षगाँठका अवसरमा प्रकाशित ‘रुसी शहर कलिनिनग्राद’ शीर्षकको लेखमा मेडिन्स्कीले दोस्रो विश्वयुद्धपछिको युरोपेली व्यवस्थाबाट यस क्षेत्रको वर्तमान राजनीतिक तथा भौगोलिक हैसियत स्थापित भएको उल्लेख गरेका छन्। उक्त लेख रुसी विदेश मन्त्रालयले पनि सार्वजनिक गरेको छ।

पूर्वी प्रशियाको उत्तरी भागमा रहेको क्योनिग्सबर्ग र आसपासको क्षेत्र सोभियत संघलाई हस्तान्तरण गर्ने प्रस्तावमा सन् १९४५ को पोट्सडाम सम्मेलनले सैद्धान्तिक सहमति जनाएको थियो। सम्मेलनमा संयुक्त राज्य अमेरिका र बेलायतले प्रस्तावित हस्तान्तरणलाई भावी शान्ति सम्झौतामा समर्थन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। त्यसपछि उक्त क्षेत्र सोभियत प्रशासनअन्तर्गत आयो र पछि सोभियत संघको भूभागका रूपमा संस्थागत भयो।

क्योनिग्सबर्गको नाम सन् १९४६ मा सोभियत नेता मिखाइल कलिनिनको सम्मानमा कलिनिनग्राद राखिएको थियो। दोस्रो विश्वयुद्धपछि डान्जिगलाई ग्दान्स्क, ब्रेस्लाउलाई व्रोक्ल र मेमेललाई क्लाइपेडा नाम दिइएजस्तै क्योनिग्सबर्गको नाम परिवर्तन पनि युद्धपछिको युरोपमा भएको व्यापक राजनीतिक र भौगोलिक पुनर्संरचनाको हिस्सा भएको मेडिन्स्कीले बताएका छन्।

उनले युद्धबाट गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त शहरलाई सोभियत नागरिकले पुनर्निर्माण गरेको उल्लेख गर्दै आधुनिक कलिनिनग्राद पुरानो जर्मन शहरको सामान्य निरन्तरता मात्र नभई नयाँ जनसङ्ख्या, संरचना र राष्ट्रिय पहिचानसहित विकसित भएको तर्क गरेका छन्।

मेडिन्स्कीले पुरानो जर्मन नाम, प्रतीक र ऐतिहासिक सन्दर्भलाई व्यापारिक प्रतिष्ठान, उत्पादन, सार्वजनिक स्थान तथा सांस्कृतिक प्रचारमा अत्यधिक प्रयोग गर्ने प्रवृत्तिलाई ‘क्रमिक स्थाननामसम्बन्धी जर्मनीकरण’ का रूपमा चित्रण गरेका छन्। उनले यस्ता प्रवृत्तिले आधुनिक कलिनिनग्रादको रुसी पहिचानलाई ओझेलमा पार्न सक्ने चेतावनी दिए।

उनले कलिनिनग्रादको इतिहासबाट जर्मन र पूर्वी प्रशियाली सम्पदा हटाउनुपर्ने नभई ऐतिहासिक विरासतलाई आधुनिक रुसी राज्य, सोभियत पुनर्निर्माण र दोस्रो विश्वयुद्धको परिणामसँग सन्तुलित रूपमा प्रस्तुत गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्। शहर कब्जा गर्ने सोभियत सैनिक र युद्धपछिको पुनर्निर्माणलाई समेट्ने संग्रहालय तथा ऐतिहासिक प्रदर्शनीमा बढी ध्यान दिनुपर्ने उनको प्रस्ताव छ।

मेडिन्स्कीका अनुसार क्योनिग्सबर्ग एकीकृत जर्मन राज्यको हिस्सा बनेको अवधि ७५ वर्षभन्दा कम थियो, जबकि आधुनिक कलिनिनग्राद आठ दशकभन्दा लामो समयदेखि सोभियत संघ र त्यसपछि रुसको भूभागका रूपमा रहेको छ। उनले कलिनिनग्रादको वर्तमान पहिचान त्यहाँ बसोबास गर्ने र शहर पुनर्निर्माण गर्ने पुस्ताको इतिहाससँग जोडिएको बताएका छन्।

लेखको निष्कर्षमा उनले कलिनिनग्राद रुसी शहर भएको र यसको राजनीतिक तथा राष्ट्रिय हैसियत स्थायी रहने बताएका छन्। यो अभिव्यक्ति कुनै नयाँ कानुनी वा प्रशासनिक निर्णयको घोषणा नभई कलिनिनग्रादको ८०औँ वर्षगाँठका सन्दर्भमा प्रस्तुत गरिएको रुसी ऐतिहासिक तथा राजनीतिक दृष्टिकोण हो।