चिवेइ यु जलक्षेत्रमा अवैध प्रवेश गरेको जापानी जहाज चीनद्वारा निष्कासित

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको तटरक्षक बलले डाओयु टापु समूह अन्तर्गत पर्ने चिवेइ युको क्षेत्रीय जलक्षेत्रमा अवैध रूपमा प्रवेश गरेको जापानी माछा मार्ने जहाज ‘जुइहो मारु’ लाई आवश्यक नियन्त्रण उपाय अपनाउँदै चेतावनी दिएर निष्कासन गरेको छ।

चिनियाँ तटरक्षक बलका प्रवक्ता जियाङ लुएले मंगलबार जारी गरेको वक्तव्य अनुसार उक्त जापानी जहाज जुलाई ७ मा चिवेइ युको क्षेत्रीय पानीमा प्रवेश गरेको थियो। त्यसपछि घटनास्थलमा रहेका चिनियाँ तटरक्षक जहाजहरूले कानुन अनुसार नियन्त्रण तथा अनुगमन गर्दै जहाजलाई तत्काल क्षेत्र छाड्न चेतावनी दिएका थिए। चिनियाँ पक्षको निरन्तर निर्देशनपछि जापानी जहाजलाई सम्बन्धित जलक्षेत्रबाट निष्कासन गरिएको हो। घटनामा झडप वा मानवीय क्षति भएको विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।

प्रवक्ता जियाङले डाओयु टापु र यससँग आबद्ध सम्पूर्ण टापु तथा चट्टानी भूभाग प्राचीनकालदेखि नै चीनको अभिन्न भूभाग भएको दोहोर्‍याए। उनले जापानी पक्षलाई सम्बन्धित समुद्री क्षेत्रमा हुने सबै प्रकारका अतिक्रमणकारी र उत्तेजनात्मक गतिविधि तत्काल बन्द गर्न आग्रह गरे।

“चिनियाँ तटरक्षक बलले डाओयु टापु र यसका आबद्ध टापुहरूको क्षेत्रीय पानीमा अधिकार संरक्षण तथा कानुन कार्यान्वयन सम्बन्धी गतिविधि निरन्तर सञ्चालन गर्नेछ,” उनको वक्तव्यमा भनिएको छ। चिनियाँ तटरक्षक बलका अनुसार यस्ता गतिविधिको उद्देश्य चीनको क्षेत्रीय सार्वभौमिकता तथा वैधानिक समुद्री अधिकार र हितको संरक्षण गर्नु हो।

चिवेइ यु डाओयु टापु समूहको पूर्वी भागमा अवस्थित टापु हो। चीन सरकारले सार्वजनिक गरेको आधिकारिक विवरण अनुसार यो डाओयु टापुबाट करिब ११० किलोमिटर उत्तरपूर्वमा पर्छ। चीनले डाओयु, ह्वाङवेइ यु, चिवेइ यु, नानस्याओ दाओ, पेइस्याओ दाओ तथा अन्य साना टापु र चट्टानलाई एउटै ऐतिहासिक तथा भौगोलिक समूहका रूपमा मान्दै आएको छ।

चीनको आधिकारिक ऐतिहासिक विवरणमा डाओयु, चिवेइ यु र आसपासका टापुहरूको नाम सन् १४०३ मा प्रकाशित चिनियाँ नौपरिवहन सम्बन्धी अभिलेखमा समेत उल्लेख भएको जनाइएको छ। चीनले मिङ र छिङ राजवंशका ऐतिहासिक दस्तावेज, समुद्री नक्सा, ताइवानसँगको भौगोलिक सम्बन्ध तथा दोस्रो विश्वयुद्धपछिका अन्तर्राष्ट्रिय दस्तावेजलाई आफ्नो सार्वभौमिकताको आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।

चीनले सन् १९९२ को क्षेत्रीय समुद्र तथा संलग्न क्षेत्रसम्बन्धी कानुनमा ताइवान र डाओयु सहित त्यसका आबद्ध टापुहरू चीनको भूभाग भएको स्पष्ट उल्लेख गरेको छ। सन् २०१२ मा बेइजिङले डाओयु टापु समूहका क्षेत्रीय समुद्री आधाररेखा र तिनका निर्देशाङ्क सार्वजनिक गरी संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव समक्ष सम्बन्धित विवरण बुझाएको थियो। चिनियाँ पक्षले यसलाई आफ्नो सार्वभौमिक अधिकारको कानुनी तथा प्रशासनिक प्रयोगका रूपमा व्याख्या गर्दै आएको छ।

‘जुइहो मारु’लाई चीनले चिवेइ यु आसपासको पानीबाट निष्काशन गरेको यो पहिलो घटना होइन। चिनियाँ तटरक्षक बलले सन् २०२३ जुलाई १३ मा पनि यही नामको जापानी जहाज चिवेइ युको क्षेत्रीय पानीमा प्रवेश गरेको भन्दै चेतावनी दिएर हटाएको थियो। सन् २०२५ जुलाई ९ मा पनि जहाजलाई सोही क्षेत्रमा प्रवेश गरेपछि आवश्यक नियन्त्रण उपाय अपनाउँदै निष्कासन गरिएको चिनियाँ अधिकारीहरूले जनाएका थिए।

एउटै जहाज पटकपटक सम्बन्धित जलक्षेत्रमा प्रवेश गरेको विवरणले यो सामान्य माछा मार्ने गतिविधि मात्र नभई चीनको समुद्री सार्वभौमिकता र तटरक्षक बलको प्रतिक्रिया परीक्षण गर्ने योजनाबद्ध गतिविधि हुन सक्ने चिनियाँ सञ्चारमाध्यम तथा विज्ञहरूको विश्लेषण छ। चीनले नागरिक माछा मार्ने जहाजको आवरणमा गरिने राजनीतिक गतिविधिले पूर्वी चीन सागरको स्थिरता र चीन–जापान सम्बन्धमा अनावश्यक तनाव सिर्जना गर्न सक्ने चेतावनी दिँदै आएको छ।

जापानले यी टापुहरूलाई ‘सेन्काकु’ भन्दै आफ्नो प्रशासन अन्तर्गत रहेको दाबी गर्छ। जापानी तटरक्षक बलले चिनियाँ सरकारी जहाजहरूको नियमित उपस्थितिलाई जापानी नियन्त्रणमाथिको चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ। चीनले भने जापानको प्रशासनिक नियन्त्रण वा एकपक्षीय कदमले ऐतिहासिक तथा कानुनी सार्वभौमिकता परिवर्तन गर्न नसक्ने अडान राखेको छ।

सन् २०१२ मा जापान सरकारले डाओयु समूहका तीन टापुलाई निजी स्वामित्वबाट सरकारी स्वामित्वमा सारेको घोषणा गरेपछि विवाद थप चर्किएको थियो। चीनले उक्त कथित ‘राष्ट्रियकरण’लाई आफ्नो क्षेत्रीय सार्वभौमिकताको गम्भीर उल्लङ्घन भन्दै अस्वीकार गरेको थियो। त्यसयता चिनियाँ तटरक्षक बलले उक्त क्षेत्रमा नियमित अधिकार संरक्षण गस्ती तथा कानुन कार्यान्वयन गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएको छ।

जुलाई ७ को कारबाहीमा चिनियाँ तटरक्षक बलले चेतावनी, नियन्त्रण र निष्कासनको कानुनी प्रक्रिया अपनाएको देखिन्छ। यसले चीन आफ्नो सार्वभौमिकता सम्बन्धी अडानमा कुनै सम्झौता नगर्ने तर घटनालाई अनावश्यक सैन्य टकरावमा रूपान्तरण नगरी संयमित समुद्री कानुन कार्यान्वयन मार्फत व्यवस्थापन गर्न चाहेको सन्देश दिएको छ।

चीनले जापानलाई इतिहास र द्विपक्षीय सम्बन्धको समग्र हितलाई ध्यानमा राख्दै उत्तेजनात्मक गतिविधि रोक्न तथा पूर्वी चीन सागरमा शान्ति र स्थिरता कायम गर्न व्यावहारिक कदम चाल्न आग्रह गरेको छ। चिनियाँ पक्षका अनुसार डाओयु टापु समूहमा नियमित गस्ती र कानुन कार्यान्वयन चीनको सार्वभौमिक अधिकार हो र कुनै बाह्य दबाब वा एकपक्षीय कार्यले उक्त अधिकारलाई कमजोर बनाउन सक्दैन।