रुस र अफ्रिकी संघबीच सहकार्य विस्तार, सुरक्षा परिषदमा अफ्रिकाको प्रतिनिधित्व बढाउन जोड
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
रुस र अफ्रिकी संघले सुरक्षा, व्यापार, उद्योग, ऊर्जा, स्वास्थ्य, शिक्षा तथा मानवीय क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा समन्वय सुदृढ बनाउने सहमति गरेका छन्।
रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभ र अफ्रिकी संघ आयोगका अध्यक्ष महमुद अली युसुफबीच मंगलबार इथियोपियाको राजधानी अदिस अबाबास्थित अफ्रिकी संघको मुख्यालयमा भएको उच्चस्तरीय परामर्शपछि दुवै पक्षले दीर्घकालीन र व्यवस्थित साझेदारी अघि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका हुन्।
वार्तापछि आयोजित संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा लाभरोभले रुस र अफ्रिकी संघबीच सुरक्षा, वित्त, उद्योग, व्यापार, शिक्षा, ऊर्जा, स्वास्थ्य, संस्कृति, खेलकुद तथा मानवीय सम्पर्कका क्षेत्रमा साझा चासो रहेको बताए।
उनले अफ्रिकी महादेशमा उत्पन्न सङ्कट समाधानका लागि रुसले ‘अफ्रिकी समस्याको अफ्रिकी समाधान’ भन्ने सिद्धान्तअनुसार सहयोग जारी राख्ने बताए। अफ्रिकी नेतृत्व र स्वामित्वमा सञ्चालन हुने शान्ति प्रयास, मध्यस्थता, द्वन्द्वपछिको पुनर्निर्माण र विकास प्रक्रियालाई समर्थन गर्ने रुसी नीति उनले दोहोर्याए।
रुस र अफ्रिकी संघले सन् २०१९ मा हस्ताक्षर भएको आधारभूत सम्बन्ध तथा सहकार्यसम्बन्धी समझदारीपत्र र सन् २०२३ देखि २०२६ सम्मको कार्ययोजनाको प्रगति समीक्षा गरेका छन्। दुवै पक्षले सन् २०२७ देखि २०२९ सम्म लागू हुने नयाँ तीनवर्षे कार्ययोजना तयार गर्ने सहमतिसमेत गरेका छन्।
संयुक्त वक्तव्यअनुसार छलफलमा साहेल क्षेत्र, अफ्रिकाको ग्रेट लेक्स क्षेत्र, हर्न अफ अफ्रिका, सुडान, दक्षिण सुडान र लिबियाको शान्ति तथा सुरक्षा अवस्थाबारे विचार आदानप्रदान गरिएको थियो।
दुवै पक्षले संयुक्त राष्ट्रसंघको अनुमति प्राप्त अफ्रिकी संघ नेतृत्वका शान्ति सहयोग अभियानका लागि अनुमानयोग्य, पर्याप्त र दीर्घकालीन वित्तीय व्यवस्था आवश्यक रहेको बताएका छन्। यसका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषदको प्रस्ताव नम्बर २७१९ प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका छन्।
लाभरोभ र युसुफले संयुक्त राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषदमा अस्थायी सदस्यका रूपमा रहेका तीन अफ्रिकी देशको समूह ‘ए–३’ र रुसबीच समन्वय बढाउने सहमति गरेका छन्।
रुसले सुरक्षा परिषदमा अफ्रिकाको प्रतिनिधित्व बढाउनुपर्ने अफ्रिकी संघको मागलाई पुनः समर्थन गरेको छ। अफ्रिकी साझा धारणा समेटिएको एजुलविनी सहमति र सिर्ते घोषणाअनुसार सुरक्षा परिषदमा अफ्रिकाको न्यायोचित सहभागिता सुनिश्चित हुनुपर्ने रुसी धारणा छ।
दुवै पक्षले वर्तमान सुरक्षा परिषद संरचनामा अफ्रिकामाथि ऐतिहासिक अन्याय भएको र विश्वव्यापी निर्णय प्रक्रियामा महादेशको समान प्रतिनिधित्व स्थापित गर्न व्यापक सुधार आवश्यक रहेको बताएका छन्।
वार्तामा खाद्य सुरक्षा, कृषि उत्पादन, मल तथा कृषि सामग्रीको निर्बाध आपूर्ति, औद्योगिकीकरण, पूर्वाधार, यातायात सम्पर्क, ऊर्जा पहुँच र प्रविधिमा सहकार्य विस्तार गर्ने विषय पनि समेटिएको थियो।
कङ्गो लोकतान्त्रिक गणतन्त्र र युगान्डामा देखिएको इबोला प्रकोप तथा त्यसको सम्भावित क्षेत्रीय विस्तारप्रति दुवै पक्षले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूले अफ्रिका रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्रलाई महामारी नियन्त्रण, प्रयोगशाला प्रणाली, निगरानी, वैज्ञानिक अनुसन्धान र जनस्वास्थ्य क्षमता विकासमा सहयोग गर्ने सम्भावना खोज्ने सहमति गरेका छन्।
रुस र अफ्रिकी संघले आपसी व्यापार तथा लगानी बढाउन सरकारी र निजी क्षेत्रबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क विस्तार गर्ने बताएका छन्। अफ्रिकी संघको ‘एजेन्डा २०६३’, अफ्रिकी महादेशीय स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र र महादेशको औद्योगिक रूपान्तरणलाई भविष्यको सहकार्यसँग जोड्ने सहमति भएको छ।
दुवै पक्षले सन् २०२६ अक्टोबर २८ र २९ मा मस्कोमा आयोजना हुने तेस्रो रुस–अफ्रिका शिखर सम्मेलनको तयारीलाई तीव्र बनाउने बताएका छन्। लाभरोभले सम्मेलनमा अफ्रिकी संघ आयोगका अध्यक्ष युसुफको सहभागिताको अपेक्षा गरेको बताए।
रुस र अफ्रिकी संघ आयोगबीच अब कम्तीमा वर्षमा एकपटक उच्चस्तरीय राजनीतिक परामर्श गर्ने सहमति भएको छ। अर्को चरणको परामर्श सन् २०२७ मा दुवै पक्षलाई उपयुक्त हुने स्थान र मितिमा आयोजना गरिनेछ।
पत्रकार सम्मेलनमा लाभरोभलाई कन्स्टान्टिनोभ्काको नियन्त्रणसम्बन्धी रुसी दाबीलाई पश्चिमा सञ्चारमाध्यमले अस्वीकार गरेको तथा गलत सूचना पहिचान गर्न रुस र अफ्रिकी पक्षबीच संयुक्त संयन्त्र निर्माण गर्ने सम्भावनाबारे प्रश्न गरिएको थियो।
जवाफमा उनले रुसी सेनाले युक्रेनी पक्षलाई कन्स्टान्टिनोभ्कामा आएर मारिएका आफ्ना सैनिकको शव बुझ्न प्रस्ताव गरेको तर किभले अस्वीकार गरेको दाबी गरे। उनका अनुसार करिब २० विदेशी समाचार संस्थाले शव हस्तान्तरण प्रक्रिया प्रत्यक्ष अवलोकन गर्न चासो देखाएका थिए।
लाभरोभले प्रस्ताव स्वीकार गरिएको भए विदेशी पत्रकारले कन्स्टान्टिनोभ्काको वास्तविक अवस्था र सहर कसको नियन्त्रणमा छ भन्ने प्रत्यक्ष रूपमा हेर्न पाउने दाबी गरे। युक्रेनी अधिकारीले त्यस अवसरलाई रोकेको उनको आरोप थियो।
रुसी रक्षा मन्त्रालयले पनि युक्रेनी सैनिकको शव हस्तान्तरणका लागि सीमित समय युद्धविरामसहित मानवीय प्रक्रिया प्रस्ताव गरिएको तर युक्रेनी पक्षले त्यसलाई अस्वीकार गरेको बताएको थियो। त्यसबेला युक्रेनी पक्षबाट उक्त प्रस्तावबारे तत्काल औपचारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक भएको थिएन।
यद्यपि कन्स्टान्टिनोभ्कामाथिको नियन्त्रणबारे दुवै पक्षका दाबी परस्पर विरोधी छन्। रुसी पक्षले सहर आफ्नो नियन्त्रणमा आएको दाबी गरेको छ भने युक्रेनी नेतृत्व र सेनाले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आफ्ना सुरक्षा बलले सहर नियन्त्रणमा राखेको बताएका छन्। जारी युद्धका कारण दुवै पक्षका दाबी स्वतन्त्र रूपमा तत्काल पुष्टि गर्न कठिन छ।
गलत सूचना प्रतिरोध गर्ने संयन्त्रबारे लाभरोभले ५० भन्दा बढी देशका प्रतिनिधि सहभागी रहेको अन्तर्राष्ट्रिय तथ्य जाँच सञ्जाल सञ्चालनमा रहेको बताए। उनले उक्त सञ्जालले अनुसन्धानात्मक पत्रकारितामार्फत गलत दाबी र भ्रामक विवरण उजागर गर्ने काम गरिरहेको उल्लेख गरे।
अफ्रिकी संघले मंगलबार जारी गरेको संयुक्त वक्तव्यमा कन्स्टान्टिनोभ्कासम्बन्धी विवाद समावेश गरेको छैन। वक्तव्य मुख्यतः रुस–अफ्रिका साझेदारी, संयुक्त राष्ट्रसंघ सुधार, महादेशीय शान्ति तथा सुरक्षा, स्वास्थ्य, व्यापार, ऊर्जा र विकास सहकार्यमा केन्द्रित छ।
