मौद्रिक नीतिपछिको पहिलो कारोबारमा नेप्से ३० अंक घट्यो

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

नेपाल राष्ट्र बैंकले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि मौद्रिक नीति सार्वजनिक गरेको भोलिपल्ट धितोपत्र बजारमा बिक्री चाप बढ्दा नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज परिसूचक नेप्से ३०.०९ अंकले घटेको छ।

बुधबार नेप्से १.१३ प्रतिशतले घटेर दुई हजार ६२१.५९ बिन्दुमा बन्द भएको हो। यस दिन चार अर्ब ८२ करोड ६० लाख ८४ हजार रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ। कारोबार रकम मंगलबारको चार अर्ब ४० करोड रुपैयाँभन्दा बढे पनि बजार परिसूचक घटेकाले लगानीकर्ताले सेयर बिक्री गर्ने दबाब बढी रहेको देखिएको छ। मंगलबार नेप्से २४.५७ अंकले बढेर दुई हजार ६५१.६८ बिन्दुमा पुगेको थियो।

बुधबार कारोबार भएका कम्पनीमध्ये २५ वटाको सेयर मूल्य बढ्दा २४७ वटाको घटेको छ। पाँच कम्पनीको मूल्य स्थिर रह्यो। म्युचुअल फन्डबाहेक कारोबारमा आएका सबै समूहगत उपसूचक घटेकाले गिरावट कुनै एक क्षेत्रमात्र नभई बजारभर फैलिएको देखिएको छ।

मंगलबार मौद्रिक नीति सार्वजनिक भएको दिन सबै समूहगत परिसूचक बढेका थिए। त्यस दिन बजार २४.५७ अंकले उकालो लागे पनि बुधबारको ३०.०९ अंकको गिरावटले अघिल्लो दिनको सम्पूर्ण वृद्धि मेटाएको छ। सोमबारको दुई हजार ६२७.११ बिन्दुसँग तुलना गर्दा मौद्रिक नीति सार्वजनिक भएको दिन र त्यसपछिको कारोबार मिलाउँदा नेप्से ५.५२ अंक तल रहेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले नयाँ मौद्रिक नीतिमार्फत यसअघिको सजगतापूर्वक लचिलो कार्यदिशालाई निरन्तरता दिएको छ। केन्द्रीय बैंकले आगामी आर्थिक वर्षमा मुद्रास्फीति ५.५ प्रतिशतको हाराहारीमा सीमित राख्दै सरकारले तय गरेको सात प्रतिशत आर्थिक वृद्धिलाई सहयोग गर्ने गरी मौद्रिक तरलता र विदेशी विनिमय व्यवस्थापन गर्ने जनाएको छ।

मौद्रिक नीतिले नीतिगत दर, स्थायी निक्षेप सुविधा दर, बैंकदर, अनिवार्य नगद अनुपात र वैधानिक तरलता अनुपातसम्बन्धी विद्यमान व्यवस्था यथावत् राखेको छ। तत्काल ब्याजदर घट्ने अपेक्षा गरेका लगानीकर्ताका लागि यसले नयाँ उत्साह सिर्जना गर्न नसकेको हुन सक्ने बजारको प्रतिक्रियाबाट देखिन्छ। यद्यपि यो बजारको तत्कालीन प्रतिक्रिया हो र गिरावटलाई मौद्रिक नीतिको प्रत्यक्ष परिणामका रूपमा मात्र व्याख्या गर्न पर्याप्त आधार छैन।

राष्ट्र बैंकले संस्थाको वित्तीय सबलताका आधारमा सेयर धितो कर्जाको सीमा निर्धारण हुने गरी विशेष नीतिगत व्यवस्था गर्ने उल्लेख गरेको छ। तर यस्तो व्यवस्था कार्यान्वयनमा आउन बैंक तथा वित्तीय संस्थाका लागि थप निर्देशन वा परिपत्र आवश्यक पर्ने भएकाले यसको वास्तविक प्रभाव तत्काल सेयर बजारमा देखिन समय लाग्न सक्छ।

बुधबारको गिरावटसँगै नयाँ सरकार गठनपछिको बजार दबाब पनि कायम रहेको छ। बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकार गठन हुनुअघिको अन्तिम कारोबार दिन गत मार्च २६ मा नेप्से दुई हजार ९५०.१६ बिन्दुमा थियो। बुधबारसम्म आइपुग्दा परिसूचक त्यसको तुलनामा ३२८.५७ अंक अर्थात् करिब ११.१ प्रतिशत तल झरेको छ। तर यो समयगत तुलना मात्र हो। बजारको गिरावटलाई सरकारको नेतृत्व परिवर्तनसँग मात्र जोडेर कारणगत निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।

सेयर बजारमा पछिल्ला महिनामा लगानीकर्ताको कमजोर मनोबल, सूचीकृत कम्पनीहरूको वित्तीय परिणाम, कर्जा मागको अवस्था, बैंकिङ प्रणालीमा रहेको अधिक तरलता उपयोग हुन नसक्नु, सरकारी पुँजीगत खर्चको गति र नीतिगत कार्यान्वयनप्रतिको प्रतीक्षाले असर पार्दै आएका छन्। राष्ट्र बैंकले पनि आर्थिक गतिविधि अपेक्षित रूपमा विस्तार नहुँदा कर्जा प्रवाह कमजोर रहेको र अधिक तरलताका कारण मौद्रिक व्यवस्थापनमा दबाब कायम रहेको स्वीकार गरेको छ।

मौद्रिक नीतिले समग्र अर्थतन्त्रलाई न्यून लागतमा चलायमान बनाउने र निजी क्षेत्रको मनोबल उकास्ने लक्ष्य राखे पनि त्यसको प्रभाव बजारमा आउन कार्यान्वयनसम्बन्धी परिपत्र, बैंकहरूको कर्जा रणनीति र लगानीकर्ताको विश्वास महत्त्वपूर्ण हुने देखिएको छ। बुधबारको कारोबारले नीतिको घोषणाभन्दा त्यसको व्यावहारिक कार्यान्वयन र स्पष्ट नियामकीय व्यवस्थालाई बजारले पर्खिरहेको सङ्केत दिएको छ।