रुस र अफ्रिकी संघबीच रणनीतिक साझेदारी विस्तार गर्ने सहमति
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
रुस र अफ्रिकी संघले सुरक्षा, व्यापार, उद्योग, ऊर्जा, स्वास्थ्य, शिक्षा, वित्त तथा मानवीय सहकार्यका क्षेत्रमा साझेदारी विस्तार गर्दै संयुक्त राष्ट्रसङ्घ र अन्य बहुपक्षीय मञ्चमा समन्वय सुदृढ गर्ने सहमति गरेका छन्।
रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभ र अफ्रिकी संघ आयोगका अध्यक्ष महमुद अली युसुफबीच जुलाई ७ मा इथियोपियाको राजधानी अदिस अबाबास्थित अफ्रिकी संघको मुख्यालयमा भएको उच्चस्तरीय परामर्शपछि दुवै पक्षले सहकार्यको दीर्घकालीन र व्यवस्थित संरचना विकास गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका हुन्।
अफ्रिकी संघद्वारा जारी संयुक्त वक्तव्यअनुसार वार्तामा रुस र अफ्रिकी संघबीचको विद्यमान सहकार्यको समीक्षा गर्नुका साथै बदलिँदो विश्व भूराजनीति, बहुपक्षीय प्रणाली, विश्व शासन सुधार र अफ्रिकासहित अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले सामना गरिरहेका शान्ति तथा सुरक्षा चुनौतीबारे खुला र रचनात्मक छलफल भएको थियो।
लाभरोभले संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा रुस र अफ्रिकी संघबीच सुरक्षा, वित्त, उद्योग, व्यापार, शिक्षा, ऊर्जा, स्वास्थ्य, संस्कृति र खेलकुदसहित पारस्परिक हितका विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्न साझा चासो रहेको बताए।
अफ्रिकी संघ आयोगका अध्यक्ष युसुफले स्वास्थ्य क्षेत्रमा सहकार्यको महत्व विशेष रूपमा उल्लेख गरेको लाभरोभले जानकारी दिए। दुवै पक्षले अफ्रिकामा फैलिन सक्ने संक्रामक रोगको निगरानी, प्रयोगशाला क्षमता, वैज्ञानिक अनुसन्धान, स्वास्थ्य जनशक्ति विकास र आपतकालीन प्रतिकार्यमा अफ्रिका रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्रलाई सहयोग गर्ने सम्भावनाबारे छलफल गरेका छन्।
अफ्रिकी संघको संयुक्त वक्तव्यमा प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो र युगान्डामा देखिएको इबोला प्रकोप तथा त्यसको सम्भावित क्षेत्रीय प्रभावप्रति चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। रुस र अफ्रिकी संघले रोग निगरानी, प्रयोगशाला प्रणाली, वैज्ञानिक अनुसन्धान र जनस्वास्थ्य क्षमतामा सहकार्य बढाउने बताएका छन्।
दुवै पक्षले ऊर्जा पहुँच, यातायात सम्पर्क, औद्योगिक विकास, डिजिटल प्रविधि, खाद्य सुरक्षा र पूर्वाधार निर्माणमा पनि नयाँ सम्भावना पहिचान गर्ने सहमति गरेका छन्। अफ्रिकी संघले रुसी लगानी वृद्धि, मानवीय सहायता, शिक्षा, स्वास्थ्य, खाद्य सुरक्षा तथा क्षमता विकासमा रुसले पुर्याउँदै आएको सहयोगको स्वागत गरेको छ।
रुसले अफ्रिकी संघको दीर्घकालीन विकास अवधारणा ‘एजेन्डा २०६३’, अफ्रिकी महादेशीय स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र तथा महादेशको औद्योगिकीकरण र आर्थिक रूपान्तरणका प्राथमिकतासँग आफ्ना भावी कार्यक्रम समन्वय गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
दुवै पक्षले सरकारी तथा निजी क्षेत्रका संस्थाबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क विस्तार गर्दै पारस्परिक लाभमा आधारित व्यापार र लगानी बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। अफ्रिकी कृषि उत्पादन र खनिज श्रोतलाई कच्चा पदार्थका रूपमा मात्र निर्यात गर्ने अवस्थाबाट मूल्य अभिवृद्धि तथा स्थानीय प्रशोधनतर्फ लैजानुपर्ने धारणा पनि प्रस्तुत गरिएको छ।
वार्तामा विश्व वित्तीय संरचना विकासशील देशको वास्तविकता र आवश्यकता प्रतिबिम्बित गर्ने गरी थप समावेशी, न्यायपूर्ण र पारदर्शी बनाउनुपर्ने विषय उठाइएको थियो। अफ्रिकी मुलुकले उच्च ऋणभार, महँगो पुँजी, सहुलियतपूर्ण वित्तमा सीमित पहुँच तथा बाह्य आर्थिक झट्काको सामना गरिरहेको भन्दै दुवै पक्षले दीर्घकालीन र सस्तो विकास वित्त विस्तार गर्न आह्वान गरेका छन्।
रुस र अफ्रिकी संघले बहुपक्षीय विकास बैङ्कको सुधार, विकासशील राष्ट्रका लागि ऋण प्रवाह विस्तार तथा राष्ट्रिय मुद्रामा समेत परियोजना वित्त जुटाउने सम्भावनालाई समर्थन गरेका छन्। उनीहरूले खाद्यान्न, मल र अन्य कृषि सामग्री अफ्रिकी बजारमा निर्बाध रूपमा पुर्याउनुपर्नेमा पनि जोड दिएका छन्।
लाभरोभले अफ्रिकामा उत्पन्न सङ्कट समाधान गर्दा ‘अफ्रिकी समस्याको अफ्रिकी समाधान’ सिद्धान्तलाई कडाइका साथ सम्मान गर्नुपर्ने र रुसले यस दिशामा अफ्रिकी साझेदारलाई सहयोग जारी राख्ने बताए।
संयुक्त वक्तव्यअनुसार साहेल क्षेत्र, अफ्रिकी सिङ, ग्रेट लेक्स क्षेत्र, सुडान, दक्षिण सुडान र लिबियाको अवस्थाबारे विचार आदानप्रदान भएको थियो। दुवै पक्षले राजनीतिक संवाद, कूटनीति र अफ्रिकी नेतृत्वमा सञ्चालित मध्यस्थता तथा शान्ति निर्माण प्रक्रियालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्।
रुसले बाह्य हस्तक्षेप वा एकपक्षीय दबाबको सट्टा सम्बन्धित देशको सार्वभौमिकता, स्वतन्त्र निर्णय क्षमता र क्षेत्रीय संस्थाको नेतृत्वलाई सम्मान गर्नुपर्ने नीति दोहोर्याएको छ। दुवै पक्षले अफ्रिकी संघको नेतृत्वमा सञ्चालन हुने र संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सुरक्षा परिषदबाट स्वीकृत शान्ति सहयोग अभियानका लागि पूर्वानुमानयोग्य र दिगो वित्तीय व्यवस्था आवश्यक रहेको बताएका छन्।
रुस र अफ्रिकी संघले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सुरक्षा परिषदमा रहेका तीन निर्वाचित अफ्रिकी सदस्यको समूह ‘ए थ्री’ र रुसी प्रतिनिधिमण्डलबीच समन्वय बढाउने सहमति पनि गरेका छन्।
लाभरोभले वर्तमान अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति संरचनाले अफ्रिकाको जनसङ्ख्या, राजनीतिक महत्व र विकासशील विश्वको भूमिकालाई उचित रूपमा प्रतिनिधित्व नगरेको बताए। उनले एज़ुल्विनी सहमति र सिर्ते घोषणामा आधारित अफ्रिकी साझा अडानअनुसार सुरक्षा परिषदमा अफ्रिकाको प्रतिनिधित्व बढाउन रुसको समर्थन रहेको स्पष्ट पारे।
अफ्रिकी संघको साझा अडानले सुरक्षा परिषदमा अफ्रिकाका लागि कम्तीमा दुई स्थायी र पाँच अस्थायी स्थान हुनुपर्ने माग गर्दछ। अफ्रिकी संघले निषेधाधिकारको सिद्धान्ततः विरोध गरे पनि उक्त अधिकार कायम रहेसम्म नयाँ अफ्रिकी स्थायी सदस्यले पनि समान अधिकार पाउनुपर्ने धारणा राखेको छ।
दुवै पक्षले सन् २०१९ मा हस्ताक्षर गरिएको आधारभूत सम्बन्ध तथा सहकार्यसम्बन्धी समझदारीपत्र, रुस र अफ्रिका साझेदारी मञ्चको सन् २०२३ देखि २०२६ सम्मको कार्ययोजना तथा रुस र अफ्रिकी संघ आयोगबीचको वर्तमान कार्ययोजनाको प्रगति समीक्षा गरेका छन्।
उनीहरूले सन् २०२७ देखि २०२९ सम्मका लागि नयाँ तीनवर्षे कार्ययोजना तयार गर्ने र कम्तीमा वर्षमा एकपटक उच्चस्तरीय राजनीतिक परामर्श आयोजना गर्ने सहमति गरेका छन्। अर्को उच्चस्तरीय बैठक सन् २०२७ मा पारस्परिक सहमतिमा तय हुने स्थान र मितिमा आयोजना गरिनेछ।
वार्तामा अक्टोबर २८ र २९ मा मस्कोमा आयोजना हुने तेस्रो रुस अफ्रिका शिखर सम्मेलनको तयारीबारे पनि छलफल भएको छ। दुवै पक्षले सम्मेलनले व्यापार, लगानी, शान्ति, सुरक्षा, ऊर्जा, स्वास्थ्य र विकासका क्षेत्रमा रुस र अफ्रिकाबीचको साझेदारीलाई नयाँ गति दिने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
संयुक्त पत्रकार सम्मेलनको प्रश्नोत्तरमा लाभरोभलाई दोनेत्स्क क्षेत्रको कोन्स्तान्तिनोभ्कामाथि नियन्त्रणसम्बन्धी रुसी दाबीलाई पश्चिमी सञ्चारमाध्यमले अस्वीकार गरेको विषयमा प्रश्न सोधिएको थियो।
रुसी रक्षा मन्त्रालयले जुलाई ३ मा आफ्ना सेनाले कोन्स्तान्तिनोभ्कामाथि पूर्ण नियन्त्रण कायम गरेको घोषणा गरेको थियो। युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की र युक्रेनी सेनाले भने उक्त दाबी अस्वीकार गर्दै शहरमा आफ्नो प्रतिरक्षा जारी रहेको बताएका छन्। त्यसैले शहरको पूर्ण नियन्त्रणसम्बन्धी अवस्था अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विवादित छ।
लाभरोभले रुसी सेनाले कोन्स्तान्तिनोभ्कामा मारिएका युक्रेनी सैनिकको शव सङ्कलन गर्न युक्रेनी पक्षलाई आउन आग्रह गर्नु नै वास्तविक अवस्था पुष्टि गर्ने उपयुक्त उपाय भएको बताए। उनका अनुसार रुसले शव हस्तान्तरणका लागि स्थानीय युद्धविराम र सञ्चारकर्मीको पहुँच उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरेको थियो।
रुसी रक्षा मन्त्रालयले छ घण्टाको अस्थायी युद्धविराम प्रस्ताव गरेको र युक्रेनी पक्षले त्यसलाई स्वीकार नगरेको जनाएको छ। युक्रेनले रुसी दाबीमाथि प्रश्न उठाउँदै शहर अझै आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको बताएको छ। घटनास्थलको पूर्ण स्वतन्त्र प्रमाणीकरण तत्काल सम्भव नभएकाले यी विवरण सम्बन्धित पक्षका परस्पर विरोधी दाबीका रूपमा रहेका छन्।
लाभरोभका अनुसार करिब २० विदेशी समाचार संस्था प्रस्तावित शव हस्तान्तरण प्रक्रिया हेर्न कोन्स्तान्तिनोभ्का जान इच्छुक थिए। उनले युक्रेनी पक्षले प्रस्ताव अस्वीकार गर्दा सञ्चारकर्मीले घटनास्थलको वास्तविक अवस्था प्रत्यक्ष अवलोकन गर्ने अवसर नपाएको टिप्पणी गरे।
गलत सूचना पहिचान गर्ने संयुक्त संयन्त्रसम्बन्धी प्रश्नमा लाभरोभले विभिन्न देशका पत्रकार र विशेषज्ञलाई समेट्ने ग्लोबल फ्याक्ट चेकिङ नेटवर्कको उल्लेख गरे। उनले उक्त सञ्जालमा ५० भन्दा बढी देशका प्रतिनिधि सहभागी रहेको र यसले अनुसन्धानमूलक पत्रकारितामार्फत गलत सूचना उजागर गर्ने काम गरिरहेको बताए। रुसी विदेश मन्त्रालयको आधिकारिक विवरणमा उक्त सञ्जालले सन् २०२६ को अन्त्यतिर स्थापना भएको दोस्रो वार्षिकोत्सव मनाउने उल्लेख छ।
रुस र अफ्रिकी संघबीचको परामर्शले राजनीतिक समझदारीलाई व्यापार, स्वास्थ्य, ऊर्जा, शिक्षा र सुरक्षासम्बन्धी व्यावहारिक कार्यक्रमसँग जोड्ने प्रयासलाई अघि बढाएको छ। दुवै पक्षले सार्वभौम समानता, आन्तरिक मामिलामा अहस्तक्षेप, अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बडापत्रलाई साझेदारीको आधारका रूपमा पुनः पुष्टि गरेका छन्।
अफ्रिकी संघले रुससँगको सम्बन्धलाई महादेशको शान्ति, दिगो विकास र साझा समृद्धिमा योगदान पुर्याउने साझेदारीका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। रुसले पनि अफ्रिकाको स्वतन्त्र निर्णय क्षमता, विश्व संस्थामा न्यायोचित प्रतिनिधित्व र अफ्रिकी नेतृत्वका विकास तथा सुरक्षा प्राथमिकतालाई समर्थन जारी राख्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।
