मोजाम्बिकसँग रणनीतिक साझेदारी सुदृढ गर्न रुस तयार : लाभरोभ

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसले मोजाम्बिकसँगको ऐतिहासिक सम्बन्ध, आर्थिक सहकार्य र सुरक्षा साझेदारीलाई नयाँ चरणमा अघि बढाउन तयार रहेको जनाएको छ।

रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभले मोजाम्बिकको राजधानी मापुतोमा राष्ट्रपति डानियल फ्रान्सिस्को चापोसँग भएको वार्तापछि दुई देशबीचको सम्बन्ध न्यानो, मित्रवत र दीर्घकालीन रणनीतिक साझेदारीमा आधारित रहेको बताए।

लाभरोभका अनुसार मोजाम्बिकका राष्ट्रपति चापोले दुई देशबीचको सम्बन्धको ऐतिहासिक आधारलाई विशेष रूपमा स्मरण गरेका छन्। मोजाम्बिकको स्वतन्त्रता संघर्षका क्रममा तत्कालीन सोभियत संघले दिएको सल्लाह, अनुभव र सहयोगलाई मोजाम्बिकका जनताले अझै सम्मानपूर्वक सम्झिने गरेको उनले बताए।

लाभरोभले मोजाम्बिकको राष्ट्रिय प्रतीकमा कलाश्निकोभ राइफल समावेश हुनु त्यही ऐतिहासिक स्मृतिको प्रतीक भएको उल्लेख गरे। उनका अनुसार मोजाम्बिकले उपनिवेशवादमाथि विजय हासिल गरी स्वतन्त्रता घोषणा गरेकै दिन तत्कालीन सोभियत संघले नयाँ स्वतन्त्र राज्यलाई मान्यता दिएको थियो।

उनले स्वतन्त्रतापछिका वर्षहरूमा रुसले मोजाम्बिकको राज्य संरचना निर्माण, स्वतन्त्र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको आधार तयार पार्न र शिक्षा क्षेत्रमा सुधार अघि बढाउन सहयोग गरेको बताए। राष्ट्रपति चापोले पनि त्यो ऐतिहासिक चरणलाई न्यानो रूपमा स्मरण गर्दै नयाँ युगमा सोही बलियो आधारमा सम्बन्ध अघि बढाउन चाहेको लाभरोभको भनाइ छ।

वार्तामा आर्थिक सहकार्यलाई मुख्य प्राथमिकताका रूपमा अघि सारिएको छ। लाभरोभले अफ्रिका अहिले “दोस्रो जागरण” को चरणमा रहेको टिप्पणी गरे। उनका अनुसार अफ्रिकी देशहरूले राजनीतिक स्वतन्त्रता प्राप्त गरे पनि धेरै मुलुक अझै पूर्वऔपनिवेशिक शक्ति र पश्चिमी देशहरूसँग गहिरो आर्थिक निर्भरतामा बाँधिएका छन्।

उनले अफ्रिकी देशहरूको प्राकृतिक श्रोत बाहिर कच्चा पदार्थका रूपमा निर्यात हुनुको सट्टा त्यही देशभित्र प्रशोधन हुनुपर्ने माग न्यायोचित भएको बताए। लाभरोभका अनुसार अफ्रिकी मुलुकहरू मूल्य अभिवृद्धि आफ्नै भूमिमा सिर्जना होस् भन्ने चाहन्छन्।

यही सन्दर्भमा मोजाम्बिकका राष्ट्रपति चापोले आफ्नो देशका आर्थिक सुधार, आधुनिकीकरण योजना र रुससँग सहकार्य विस्तार गर्ने सम्भावनाबारे धारणा राखेको लाभरोभले बताए। दुवै पक्षले मोजाम्बिकको आर्थिक सुधार र आधुनिकीकरण योजनाका मुख्य पक्षलाई रुस–मोजाम्बिक व्यापार तथा आर्थिक सहकार्यसम्बन्धी अन्तरसरकारी आयोगको आगामी बैठकको तयारीमा समेट्ने सहमति गरेका छन्।

लाभरोभले आगामी चरणमा रणनीतिक साझेदारीको अर्को प्राथमिक क्षेत्र आतंकवादविरुद्धको सहकार्य हुने बताए। मोजाम्बिकको उत्तरी भागमा कायम आतंकवादी चुनौती अन्त्य गर्न मोजाम्बिक पक्षबाट सहयोगको अनुरोध आएमा रुस सकारात्मक रूपमा जवाफ दिन तयार रहेको उनको भनाइ छ।

उनले रुसले मोजाम्बिकका मित्रहरूको अनुरोधअनुसार सहायता उपलब्ध गराउन तयार रहेको स्पष्ट पारे। मोजाम्बिकको उत्तरी क्षेत्र, विशेषगरी काबो डेलगाडो आसपास, लामो समयदेखि सुरक्षासम्बन्धी चुनौती र हिंसात्मक गतिविधिबाट प्रभावित हुँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा सुरक्षा सहयोग र आतंकवादविरोधी साझेदारीलाई मापुतो र मस्को दुवैले महत्त्वपूर्ण विषयका रूपमा हेरेका छन्।

वार्तामा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाबारे पनि छलफल भएको लाभरोभले जानकारी दिए। उनका अनुसार संयुक्त राष्ट्रसंघ तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उठ्ने अधिकांश विषयमा रुस र मोजाम्बिकबीच घनिष्ठ समन्वय रहँदै आएको छ।

लाभरोभले मोजाम्बिककी विदेशमन्त्री मारिया मानुएला दोस सान्तोस लुकाससँग हुने छलफलमा दुई देशबीचको विदेश नीति सम्बन्धी सहकार्यका पक्षहरू थप विस्तृत रूपमा छलफल गरिने बताए।

रुस र मोजाम्बिकबीचको सम्बन्ध ऐतिहासिक रूपमा उपनिवेशवादविरोधी संघर्ष, स्वतन्त्रता, राज्य निर्माण र विकास सहकार्यसँग जोडिएको छ। मोजाम्बिकले स्वतन्त्रता हासिल गरेपछि सोभियत संघले देखाएको राजनीतिक समर्थन र विकास सहकार्यलाई दुवै देशले आज पनि द्विपक्षीय सम्बन्धको आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।

हालको वार्ताले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई केवल ऐतिहासिक स्मृतिमा सीमित नराखी अर्थतन्त्र, सुरक्षा, औद्योगिक विकास, प्राकृतिक श्रोतको प्रशोधन, शिक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय र आतंकवादविरोधी सहकार्यतर्फ विस्तार गर्ने संकेत दिएको छ।

मोजाम्बिक प्राकृतिक श्रोत, ऊर्जा सम्भावना, समुद्री पहुँच र क्षेत्रीय रणनीतिक अवस्थाका कारण अफ्रिकामा महत्त्वपूर्ण मुलुक मानिन्छ। रुसले अफ्रिकासँगको सम्बन्धलाई बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको सन्दर्भमा प्राथमिकता दिँदै आएको छ। लाभरोभको मापुतो भ्रमणलाई सोही व्यापक अफ्रिका नीतिको निरन्तरताका रूपमा पनि हेरिएको छ।

लाभरोभका भनाइमा अफ्रिकी देशहरू अब केवल कच्चा पदार्थ निर्यात गर्ने अर्थतन्त्रमा सीमित रहन चाहँदैनन्। उनीहरू आफ्नै देशभित्र उत्पादन, प्रशोधन, रोजगारी, औद्योगिक विकास र मूल्य अभिवृद्धि सिर्जना गर्न चाहन्छन्। रुसले यस्ता विकास प्राथमिकतालाई ध्यानमा राखेर मोजाम्बिकसँगको आर्थिक सहकार्य अघि बढाउने संकेत दिएको छ।

सुरक्षा क्षेत्रमा पनि मोजाम्बिकका चुनौती केवल आन्तरिक सुरक्षा विषयमा सीमित छैनन्। उत्तरी क्षेत्रमा कायम आतंकवादी गतिविधिले स्थानीय जीवन, लगानी, ऊर्जा परियोजना, समुद्री सुरक्षा र क्षेत्रीय स्थायित्वमा प्रभाव पार्दै आएको छ। त्यसैले मोजाम्बिकले अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँग सुरक्षा सहयोग खोज्दै आएको छ।

रुसले यस अवस्थामा मोजाम्बिकको अनुरोधलाई सकारात्मक रूपमा लिने बताएको छ। यद्यपि लाभरोभले सहयोगको स्वरूप, सीमा वा कार्यान्वयनबारे विस्तृत विवरण दिएका छैनन्। उनले मोजाम्बिकको अनुरोध आए रुस सहयोग गर्न तयार रहेको मात्र स्पष्ट पारेका छन्।

कूटनीतिक तहमा रुस र मोजाम्बिकले संयुक्त राष्ट्रसंघलगायत बहुपक्षीय मञ्चमा समन्वयलाई निरन्तरता दिने संकेत गरेका छन्। रुसको दृष्टिकोणमा अफ्रिकी देशहरूसँगको साझेदारी समानता, सार्वभौमिकता, आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने सिद्धान्त र आपसी हितमा आधारित हुनुपर्छ।

लाभरोभको टिप्पणीले मस्कोले मोजाम्बिकलाई अफ्रिकामा आफ्नो पुरानो मित्र, ऐतिहासिक साझेदार र आधुनिक सहकार्यको सम्भावनायुक्त देशका रूपमा हेरेको देखाउँछ। मापुतो वार्ताले इतिहास, अर्थतन्त्र, सुरक्षा र बहुपक्षीय कूटनीति जोडिएको रुस–मोजाम्बिक सम्बन्धलाई थप सक्रिय बनाउने संकेत दिएको छ।