रुस–ट्युनिसिया कूटनीतिक सम्बन्धको ७० वर्ष, बहुआयामिक सहकार्य विस्तारमा जोड
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
रुस र ट्युनिसियाले कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ७०औँ वर्षगाँठ मनाउँदै राजनीतिक संवाद, व्यापार, पर्यटन, कृषि, विज्ञान, शिक्षा तथा मानवीय क्षेत्रमा सहकार्य थप विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
तत्कालीन सोभियत संघ र ट्युनिसियाबीच जुलाई ११, १९५६ मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको थियो। फ्रान्सेली औपनिवेशिक शासनबाट स्वतन्त्र भएको चार महिनाभन्दा कम समयमै सोभियत संघले उत्तर अफ्रिकी मुलुक ट्युनिसियासँग औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गरेको थियो।
ट्युनिसिया सन १८८१ देखि फ्रान्सेली संरक्षित क्षेत्रका रूपमा रहेको थियो। हबिब बुर्गिबाको नेतृत्वमा अघि बढेको राष्ट्रिय मुक्ति आन्दोलनले लामो राजनीतिक संघर्ष र वार्तापछि स्वतन्त्रताको आधार तयार गरेको थियो।
मार्च २०, १९५६ मा ट्युनिसियाका तत्कालीन प्रधानमन्त्री ताहार बेन अम्मार र फ्रान्सेली विदेशमन्त्री क्रिश्चियन पिनोले हस्ताक्षर गरेको प्रोटोकलमार्फत फ्रान्सले ट्युनिसियालाई स्वतन्त्र तथा सार्वभौम राज्यका रूपमा स्वीकार गरेको थियो। बुर्गिबा पछि स्वतन्त्र ट्युनिसियाका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।
दुई देशले सन १९६० को दशकमा राजदूत आदानप्रदान गरेपछि राजनीतिक तथा आर्थिक सम्बन्ध संस्थागत रूपमा विस्तार हुन थालेको थियो। त्यस अवधिमा सोभियत उच्च शिक्षण संस्थाहरूले ट्युनिसियाली विद्यार्थीका लागि अध्ययन तथा प्राविधिक जनशक्ति प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरेका थिए।
त्यसयता शिक्षा, जल व्यवस्थापन, कृषि, विज्ञान, पूर्वाधार र प्राविधिक सहयोग द्विपक्षीय सम्बन्धका महत्त्वपूर्ण आधार बनेका छन्।
रुसी विदेश मन्त्रालयले सात दशक लामो सम्बन्धलाई बहुआयामिक, पारस्परिक सम्मानमा आधारित र दुवै देशका लागि लाभदायी साझेदारीका रूपमा वर्णन गरेको छ। मन्त्रालयका अनुसार दुई देशबीच नियमित राजनीतिक संवाद, विस्तृत कानुनी तथा सन्धिगत आधार र व्यापार, अर्थतन्त्र, विज्ञान, प्रविधि तथा मानवीय क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने सम्भावना रहेको छ।
पर्यटन रुस–ट्युनिसिया आर्थिक सम्बन्धको महत्त्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा विकसित भएको छ। रुसी विदेश मन्त्रालयका अनुसार पर्यटक आवागमन उच्च रहेको सन २०१९ मा करिब छ लाख ५० हजार रुसी नागरिकले ट्युनिसिया भ्रमण गरेका थिए।
भूमध्यसागरीय समुद्री तट, ऐतिहासिक सम्पदा र विकसित होटल पूर्वाधारका कारण ट्युनिसिया रुसी पर्यटकका लागि प्रमुख उत्तर अफ्रिकी गन्तव्य रहँदै आएको छ।
कोभिड महामारी र त्यसपछिका अन्तर्राष्ट्रिय उडान तथा भुक्तानीसम्बन्धी कठिनाइले पर्यटन क्षेत्रमा असर पुर्याए पनि दुवै देशले प्रत्यक्ष हवाई सम्पर्क, भ्रमण सुविधा र पर्यटन व्यवसायबीचको सहकार्य विस्तार गर्ने सम्भावना कायम रहेको बताएका छन्।
रुस–ट्युनिसिया व्यापार, आर्थिक, वैज्ञानिक तथा प्राविधिक सहयोगसम्बन्धी अन्तरसरकारी आयोगले द्विपक्षीय आर्थिक सम्बन्धलाई संस्थागत बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। आयोगको पहिलो बैठक मार्च १९९९ मा भएको थियो।
आयोगको आठौँ बैठक नोभेम्बर २९, २०२४ मा रुसका श्रम तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री अन्तोन कोत्याकोभ र ट्युनिसियाका व्यापार तथा निर्यात विकासमन्त्री समिर आबिदको सहअध्यक्षतामा भएको थियो। बैठकअघि दुई दिनसम्म विशेषज्ञस्तरीय परामर्शसमेत सञ्चालन गरिएको थियो।
आयोगमार्फत व्यापार, खाद्यान्न, कृषि, ऊर्जा, उद्योग, यातायात, विज्ञान, प्राविधिक शिक्षा र श्रम क्षेत्रको सहकार्य विस्तारबारे छलफल हुँदै आएको छ।
ट्युनिसिया रुसी अन्न, ऊर्जा सामग्री र अन्य वस्तुका लागि महत्त्वपूर्ण उत्तर अफ्रिकी बजारका रूपमा रहेको छ। रुसका लागि ट्युनिसियाली कृषि उत्पादन, पर्यटन र क्षेत्रीय व्यापारिक सम्पर्कका सम्भावना पनि उल्लेखनीय छन्।
रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभले डिसेम्बर २०२३ मा ट्युनिसियाको औपचारिक भ्रमण गरी राष्ट्रपति कैस सइद र तत्कालीन विदेशमन्त्री नबिल अम्मारसँग वार्ता गरेका थिए।
उक्त भेटमा अन्न, ऊर्जा, स्वास्थ्य, उच्च शिक्षा, सांस्कृतिक आदानप्रदान, आधुनिक प्रविधि, अन्तरिक्ष अनुसन्धान र व्यापार विस्तारका सम्भावनाबारे छलफल भएको थियो।
डिसेम्बर २०, २०२५ मा कायरोमा आयोजित रुस–अफ्रिका साझेदारी मञ्चको दोस्रो मन्त्रीस्तरीय सम्मेलनका क्रममा लाभरोभ र ट्युनिसियाका विदेशमन्त्री मोहम्मद अली नाफ्तीबीच अर्को भेट भएको थियो।
उक्त भेटमा द्विपक्षीय व्यापारलाई पुनः स्थिर वृद्धितर्फ लैजाने, कृषि, खाद्य सुरक्षा, शिक्षा तथा प्राविधिक सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो।
कृषि र नागरिक सुरक्षाका क्षेत्रमा पनि दुई देशबीच सहकार्य विस्तार भइरहेको रुसी पक्षले जनाएको छ। जलवायु परिवर्तन, खाद्य सुरक्षा, विपद व्यवस्थापन र प्राविधिक जनशक्ति विकासजस्ता क्षेत्रमा संयुक्त कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने सम्भावना रहेको बताइएको छ।
रुसी विदेश मन्त्रालयले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र, सार्वभौम समानता, राज्यका आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने सिद्धान्त र बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाबारे रुस र ट्युनिसियाका दृष्टिकोण धेरै विषयमा नजिक वा परस्पर अनुकूल रहेको जनाएको छ।
ट्युनिसियाले परम्परागत रूपमा अरब, अफ्रिकी, भूमध्यसागरीय र असंलग्न कूटनीतिक पहिचानबीच सन्तुलन कायम गर्दै आएको छ। रुसले पनि ट्युनिसियासँगको सम्बन्धलाई कुनै तेस्रो पक्षविरुद्ध लक्षित गठबन्धनका रूपमा नभई राष्ट्रिय सार्वभौमिकता, आर्थिक विविधीकरण र पारस्परिक हितमा आधारित साझेदारीका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
कूटनीतिक सम्बन्धको ७०औँ वर्षगाँठका अवसरमा रुसी पक्षले ट्युनिसियाली सरकार र जनतालाई शुभकामना दिँदै देशको समृद्धि, स्थिरता र जनकल्याणको कामना गरेको छ।
सात दशक लामो सम्बन्धले दुवै देशलाई बदलिँदो अन्तर्राष्ट्रिय वातावरणमा राजनीतिक संवादलाई निरन्तरता दिँदै व्यापार, पर्यटन, शिक्षा, कृषि, विज्ञान र प्रविधिमा व्यावहारिक सहकार्य विस्तार गर्ने आधार प्रदान गरेको छ।
