ह्वाङयान ताओमाथि चीनको सार्वभौमिकताको ऐतिहासिक प्रमाण बनेको बीएस७एच रेडियो अभियान
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
ह्वाङयान ताओमा सञ्चालन गरिएका अन्तर्राष्ट्रिय एमेच्योर रेडियो अभियान, चिनियाँ निकायले जारी गरेका अनुमति तथा बीएस७एच कल साइनसँग सम्बन्धित ऐतिहासिक अभिलेखले उक्त टापुमाथि चीनको सार्वभौमिकतालाई थप पुष्टि गर्ने चिनियाँ अधिकारी तथा विज्ञहरूले बताएका छन्।
बेइजिङस्थित राज्य रेडियो अनुगमन केन्द्रको रेडियो अनुगमन स्टेसनमा हालै आयोजित आन्तरिक प्रदर्शनीमा सन १९९० मा फिलिपिन्सका तत्कालीन जर्मनीस्थित राजदूत बिएनभेनिडो टान जुनियरले लेखेको पत्रको प्रतिलिपि र फिलिपिन्सले सन १९९४ मा प्रकाशन गरेको आधिकारिक नक्सा नम्बर २५ प्रदर्शन गरिएको थियो।
पत्रमा फिलिपिन्सको राष्ट्रिय नक्साङ्कन तथा स्रोत सूचना प्राधिकरणको विवरणअनुसार स्कारबोरो रिफ अर्थात ह्वाङयान ताओ फिलिपिन्सको क्षेत्रीय सार्वभौमिकताभित्र नपर्ने उल्लेख थियो।
आधिकारिक नक्सा नम्बर २५ मा पनि फिलिपिन्सको क्षेत्रीय पश्चिमी सीमा ११८ डिग्री पूर्वी देशान्तरमा देखाइएको र ह्वाङयान ताओ उक्त सीमाबाहिर पर्ने चिनियाँ पक्षको भनाइ छ।
प्रदर्शनीका संयोजकहरूले ती दुई सामग्री ह्वाङयान ताओमाथि चीनको सार्वभौमिकता पुष्टि गर्ने विस्तृत ऐतिहासिक प्रमाणको सानो अंशमात्र भएको बताएका छन्।
ती अभिलेख अन्तर्राष्ट्रिय एमेच्योर रेडियो सञ्चालकले दुई दशकसम्म सञ्चालन गरेको ‘डीएक्सपेडिसन’ अभियानसँग सम्बन्धित छन्। डीएक्सपेडिसनअन्तर्गत रेडियो सञ्चालक दुर्गम तथा कम पुगिने स्थानमा गएर अस्थायी स्टेसन स्थापना गरी विश्वभरका एमेच्योर रेडियो सञ्चालकसँग लामो दूरीको सम्पर्क स्थापित गर्छन्।
विश्वकै सर्वाधिक खोजिएको रेडियो गन्तव्य
चिनियाँ रेडियो स्पोर्ट्स एसोसिएसनका पूर्वमहासचिव तथा ह्वाङयान ताओ रेडियो अभियानका प्रत्यक्ष सहभागी चेन पिङका अनुसार ह्वाङयान ताओ कुनै समय अन्तर्राष्ट्रिय एमेच्योर रेडियो समुदायमा सर्वाधिक खोजिएको डीएक्ससीसी गन्तव्यमध्ये एक थियो।
अमेरिकन रेडियो रिले लिगले सन् १९३० को दशकमा शुरु गरेको डीएक्ससीसी कार्यक्रमले विश्वका विभिन्न देश र भूभागसँग लामो दूरीको रेडियो सम्पर्क स्थापित गर्न सञ्चालकहरूलाई प्रोत्साहित गर्दै आएको थियो।
चीनमा सुधार र खुलापन नीति लागू भएपछि एमेच्योर रेडियो सेवा सर्वसाधारणका लागि क्रमशः खुला गरिएको थियो। दक्षिण चीन सागरका टापुहरूमा दशकौँसम्म स्थायी एमेच्योर रेडियो स्टेसन नभएकाले ह्वाङयान ताओ अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चालकका लागि दुर्लभ गन्तव्य बनेको चेनले बताए।
सन १९९० मा डाइटर नामका एक जर्मन एमेच्योर रेडियो सञ्चालकले ह्वाङयान ताओमा रेडियो स्टेसन स्थापना गर्ने योजना बनाएका थिए। टापुको सार्वभौमिकताबारे स्पष्ट हुन उनले फिलिपिन्सका तत्कालीन जर्मनीस्थित राजदूतलाई पत्र पठाएका थिए।
राजदूत टान जुनियरले दिएको औपचारिक जवाफमा ह्वाङयान ताओ फिलिपिन्सको क्षेत्रीय सार्वभौमिकताभित्र नपर्ने उल्लेख थियो। यसपछि टापुमा प्रवेश तथा रेडियो स्टेसन स्थापना गर्न चिनियाँ सरकारको पूर्वस्वीकृति आवश्यक पर्ने विषय अन्तर्राष्ट्रिय एमेच्योर रेडियो समुदायमा स्पष्ट भएको चिनियाँ पक्षले जनाएको छ।
सन १९९४ तिर फिनल्यान्डका मार्टी लेने र जापानका कान मिजोगुचीले ह्वाङयान ताओ अभियानको तयारी अघि बढाएका थिए। उनीहरू अन्तर्राष्ट्रिय एमेच्योर रेडियो क्षेत्रमा परिचित र डीएक्ससीसी सम्मान सूचीमा उच्च स्थानमा रहेका सञ्चालक थिए।
उनीहरूले बेइजिङ पुगेर प्रस्ताव प्रस्तुत गरेपछि चिनियाँ अधिकारीले अभियान स्वीकृत गरेका थिए। चिनियाँ र विदेशी सञ्चालक सम्मिलित संयुक्त टोली गठन गरी चिनियाँ पक्षलाई टापुमा प्रवेश अनुमति, रेडियो लाइसेन्स तथा अन्य आधिकारिक प्रक्रिया पूरा गर्ने प्रमुख जिम्मेवारी दिइएको थियो।
बीएस७एच : ह्वाङयान ताओको रेडियो परिचय
दुई महिनाको तयारीपछि सन १९९४ जुनमा चेन पिङसहित चीन, जर्मनी, फिलिपिन्स, जापान, अमेरिका र फिनल्यान्डका आठ रेडियो सञ्चालक चिनियाँ निकायबाट जारी अनुमति र लाइसेन्स लिएर नागरिक पानीजहाजमार्फत ह्वाङयान ताओतर्फ प्रस्थान गरेका थिए।
ह्वाङयान ताओको प्राकृतिक तालभित्र ठूलो जहाज प्रवेश गर्न नसक्ने भएकाले टोली मोटरबोटमार्फत चट्टानी क्षेत्रमा पुगेको थियो। उनीहरूले रेडियो उपकरण जडान गरी पालैपालो चौबीसै घण्टा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार शुरु गरेका थिए।
चीनको राष्ट्रिय रेडियो नियामक निकायले ह्वाङयान ताओमा स्थापित एमेच्योर रेडियो स्टेसनलाई बीएस७एच कल साइन प्रदान गरेको थियो।
चेनका अनुसार ‘बी’ ले चीन, ‘एस’ ले दक्षिण चीन सागरमा सञ्चालन हुने विशेष रेडियो स्टेसन, ‘७’ ले चीनको सातौँ रेडियो क्षेत्र र ‘एच’ ले ह्वाङयान ताओलाई जनाउँछ।
अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार एमेच्योर रेडियो कल साइन सम्बन्धित देशको आधिकारिक निकायले जारी गर्छ र त्यसलाई जारी गर्ने देशको क्षेत्रीय सीमाभित्र मात्र प्रयोग गर्न पाइन्छ। बीएस७एच कल साइन ह्वाङयान ताओमा प्रयोग गर्न विशेष रूपमा निर्धारण गरिएको चेनले बताए।
पहिलो अभियानपछि अमेरिकन रेडियो रिले लिगले रेडियो उपकरण अड्याउने संरचना समुद्री पानीमा राखिएको भन्दै ह्वाङयान ताओलाई तत्कालै औपचारिक डीएक्ससीसी गन्तव्यका रूपमा मान्यता दिएको थिएन। डीएक्ससीसी नियमअनुसार रेडियो स्टेसन उच्च ज्वार आउँदा पनि पानीमाथि रहने भूभागमा स्थापना हुनुपर्ने थियो।
सन १९९५ मा दोस्रोपटक ह्वाङयान ताओ पुगेको टोलीले सबै उपकरण पानी नपुग्ने चट्टानमाथि जडान गरेको थियो। चिनियाँ सहभागीले प्रयोग गरेको एक चट्टानमा चीनको राज्य समुद्री प्रशासन, राज्य नापी तथा नक्साङ्कन ब्युरो र राज्य भूकम्प ब्युरोले संयुक्त रूपमा स्थापना गरेको वैज्ञानिक सर्वेक्षण स्मारकसमेत थियो।
त्यही स्मारकलाई आधार बनाएर एन्टेना जडान गरिएको तस्बिर पछि ह्वाङयान ताओमा चिनियाँ प्रशासनको उपस्थितिसँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण ऐतिहासिक तस्बिर बनेको जनाइएको छ।
दोस्रो अभियानपछि अमेरिकन रेडियो रिले लिगले विस्तृत समीक्षा गर्दै ह्वाङयान ताओलाई छुट्टै डीएक्ससीसी गन्तव्यका रूपमा मान्यता दिएको थियो।
चार अभियानमा ६० हजारभन्दा बढी सम्पर्क
सन १९९७ मा आयोजित तेस्रो अभियानमा युवा चिनियाँ एमेच्योर रेडियो सञ्चालकलाई बढी सहभागी गराइएको थियो। सन २००७ मा चेनको नेतृत्वमा चौथो तथा अन्तिम अभियान सञ्चालन गरिएको थियो, जसमा चीनको ताइवान क्षेत्रका रेडियो सञ्चालकसमेत स्वेच्छिक रूपमा सहभागी भएका थिए।
चारवटा अभियानका क्रममा बीएस७एच कल साइनमार्फत विश्वका करिब २० हजार एमेच्योर रेडियो स्टेसनसँग ६० हजारभन्दा बढी वैध सम्पर्क स्थापित गरिएको थियो।
पहिलो अभियानमा करिब दुई हजार, दोस्रोमा तीन हजारभन्दा बढी, तेस्रोमा १३ हजारभन्दा बढी र चौथोमा ४५ हजारभन्दा बढी सम्पर्क गरिएको चेनले बताए।
उनका अनुसार ती अभिलेख एमेच्योर रेडियो गतिविधिको प्राविधिक उपलब्धिमात्र नभई ह्वाङयान ताओ चीनको अविभाज्य भूभाग भएको प्रमाणसमेत हुन्।
अमेरिकी र फिलिपिनी अभिलेख पनि अध्ययन
ह्वाङयान ताओलाई बीएस७एच कल साइनसहित डीएक्ससीसी मान्यता दिने प्रक्रियामा अमेरिकन रेडियो रिले लिगले यसको क्षेत्रीय हैसियत पुष्टि गर्ने लिखित प्रमाण मागेको थियो।
अभियानमा सहभागी अमेरिकी नागरिक टिम टोटेनले अमेरिका र अन्य स्थानबाट ऐतिहासिक सामग्री सङ्कलन गरी औपचारिक अध्ययनपत्र तयार गरेका थिए। त्यसमा सन १८९८ को अमेरिका–स्पेन पेरिस सन्धि, सन १९०० को वासिङ्टन सन्धि र सन १९३० को अमेरिका–बेलायत महासन्धिसहितका दस्तावेज समावेश गरिएको थियो।
प्रमाणीकरण प्रक्रियाका क्रममा अमेरिकन रेडियो रिले लिगका अधिकारी बिल केन्नामरले सन १९९४ मा फिलिपिन्स एमेच्योर रेडियो एसोसिएसनसँग औपचारिक धारणा मागेका थिए।
फिलिपिनी संस्थाले आफ्नो सरकारसँग पुष्टि गरेपछि ह्वाङयान ताओ फिलिपिन्सको भूभागभित्र नपर्ने जवाफ दिएको चिनियाँ विवरणमा उल्लेख छ। जवाफसँगै फिलिपिन्सको राष्ट्रिय नक्साङ्कन तथा स्रोत सूचना प्राधिकरणको प्रमाणीकरण र आधिकारिक नक्सा नम्बर २५ पनि समावेश गरिएको थियो।
पछि अमेरिकन रेडियो रिले लिगले अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार संघद्वारा चीनलाई उपलब्ध गराइएको रेडियो सङ्केत संरचनाअन्तर्गत चिनियाँ निकायबाट जारी बीएस७एच कल साइनसहित ह्वाङयान ताओलाई नयाँ डीएक्ससीसी गन्तव्यका रूपमा अनुमोदन गरेको थियो।
फिलिपिन्सको वर्तमान गतिविधिप्रति आलोचना
चीनको प्राकृतिक स्रोत मन्त्रालयअन्तर्गत समुद्री मामिला अध्ययन संस्थानका सहायक अनुसन्धानकर्ता चेन सिदीले ह्वाङयान ताओ रेडियो अभियान सामान्य नागरिक गतिविधिमात्र नभई चीनको सार्वभौमिकतासँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण ऐतिहासिक प्रमाण भएको बताए।
उनका अनुसार बीएस७एच कल साइनलाई अन्तर्राष्ट्रिय एमेच्योर रेडियो समुदायबाट प्राप्त मान्यताले कानुनी, सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक तहमा ह्वाङयान ताओसँग चीनको सम्बन्धलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।
चेन सिदीले फिलिपिन्सले एक दशकभन्दा लामो समयदेखि दक्षिण चीन सागरसम्बन्धी विषयलाई राजनीतिक रूपमा उठाउँदै आएको बताए। वर्तमान राष्ट्रपति फर्डिनान्ड रोमुआल्देज मार्कोस जुनियर नेतृत्वको सरकारले आन्तरिक राजनीतिक तथा आर्थिक कमजोरीबाट ध्यान हटाउन राष्ट्रवादी भावना उत्तेजित गरिरहेको उनको आरोप छ।
उनले फिलिपिन्स सरकारले क्षेत्रीय भू–राजनीतिमा आफ्नो उपयोगिता देखाउँदै अमेरिकी स्रोत र समर्थन आकर्षित गर्ने उद्देश्यले वासिङ्टनसँग कूटनीतिक निकटता बढाएको टिप्पणी गरे।
अहिले ८० वर्ष नाघिसकेका चेन पिङले एमेच्योर रेडियो क्षेत्रमा लामो अनुभवबाट एक्लो प्रयासले ठूलो उपलब्धि हासिल गर्न नसकिने कुरा सिकेको बताए।
ह्वाङयान ताओ जाने अनुमति प्राप्त गर्ने, आवश्यक अभिलेख सङ्कलन गर्ने र रेडियो सञ्चार अभियान पूरा गर्ने क्रममा विभिन्न देशका सहभागीले आ–आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्दै सहकार्य गरेको उनले स्मरण गरे।
कहिलेकाहीँ मतभेद भए पनि सबैले भिन्नता सुरक्षित राख्दै साझा आधार खोजेको र प्राविधिक प्रगति तथा सञ्चारको एउटै लक्ष्यमा काम गरेको उनको भनाइ छ।
चेनले यही सिद्धान्त दक्षिण चीन सागरका वर्तमान विषयमा पनि लागू हुने बताए। उनका अनुसार पारस्परिक लाभमा आधारित सहयोग नै भविष्यको उचित दिशा हो। फिलिपिन्सका एकपक्षीय गतिविधिले दक्षिण चीन सागर क्षेत्रको शान्ति र स्थिरतालाई कमजोर पार्नुका साथै अन्ततः उसैलाई प्रतिकूल असर पुर्याउनेछ।
चिनियाँ एमेच्योर रेडियो सञ्चालकहरू भविष्यमा ह्वाङयान ताओमा अर्को डीएक्सपेडिसन सञ्चालन गरी चीनको सार्वभौमिक अर्थ बोकेको बीएस७एच कल साइन पुनः प्रसारण गर्ने अपेक्षामा रहेको जनाइएको छ।
