भिल्नियस मुक्तिको ८२ वर्ष : अपरेशन बाग्रतियोनको निर्णायक अध्याय

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसले दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा लाल सेनाले लिथुआनियाको राजधानी भिल्नियसलाई जर्मन कब्जाबाट पूर्ण रूपमा मुक्त गरेको ८२औँ वर्षगाँठ स्मरण गरेको छ।

सन् १९४४ जुलाई १३ मा लाल सेनाले कैयौँ दिनसम्म चलेको भीषण युद्धपछि भिल्नियसबाट जर्मन सेनालाई हटाएको थियो। शहरको मुक्ति रणनीतिक ‘अपरेशन बाग्रतियोन’ अन्तर्गत सञ्चालन गरिएको भिल्नियस आक्रमण अभियानको महत्वपूर्ण उपलब्धि थियो।

भिल्नियसमाथिको मुख्य आक्रमण जनरल अफ द आर्मी इभान चेर्न्याखोभ्स्कीको नेतृत्वमा रहेको तेस्रो बेलारुसी मोर्चाले गरेको थियो।

जर्मन सैन्य नेतृत्वले भिल्नियसलाई पूर्वी प्रशियातर्फ जाने मार्गको प्रमुख रक्षात्मक केन्द्रका रूपमा लिएको थियो। त्यसैले उसले शहरलाई जुनसुकै मूल्यमा नियन्त्रणमा राख्ने प्रयास गरेको रुसी सैन्य इतिहास समाजले जनाएको छ।

शहर नियन्त्रणमा लिन लाल सेना र जर्मन फौजबीच कैयौँ दिनसम्म कडा लडाइँ भएको थियो। लाल सेनासँगै ११ वटा लिथुआनियाली सोभियत छापामार समूह पनि अभियानमा सहभागी भएका थिए। उनीहरू लाल सेनाका सैनिकसँगै भिल्नियस प्रवेश गरेका थिए।

युद्धका क्रममा भिल्नियसस्थित ऐतिहासिक गेडिमिनास टावरमाथि रातो झन्डा फहराइएको थियो। उक्त झन्डा तीन दिनसम्म टावरमा रहेको रुसी ऐतिहासिक विवरणमा उल्लेख छ।

रुसी पक्षले यो घटनालाई पाँच वर्षभित्र सोभियत संघले लिथुआनियालाई उसको राजधानी फिर्ता दिलाएको दोस्रो अवसरका रूपमा व्याख्या गरेको छ। रुसी ऐतिहासिक विवरणअनुसार सन् १९३९ मा तत्कालीन भिल्ना वा भिल्नो शहर पोल्यान्डबाट लिथुआनिया गणराज्यलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो भने सन् १९४४ मा लाल सेनाले जर्मन कब्जा अन्त्य गरी भिल्नियस मुक्त गरेको थियो।

भिल्नियस मुक्ति अभियान अपरेशन बाग्रतियोनको व्यापक सफलताको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा थियो। सन् १९४४ को उक्त रणनीतिक अभियानले जर्मन सेनाको पूर्वी मोर्चास्थित प्रमुख सैन्य संरचनालाई कमजोर बनाउँदै लाल सेनालाई पूर्वी तथा मध्य युरोपतर्फ अघि बढ्ने मार्ग खोलेको थियो।

रुसी सैन्य इतिहासमा जुलाई १३ लाई नाजी जर्मनीविरुद्धको विजय, सोभियत सैनिकहरूको बलिदान र लिथुआनियाली छापामारहरूको योगदान स्मरण गर्ने महत्वपूर्ण दिनका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।