बाँदरको उपद्रवपछि मकै छाडेर सामूहिक अदुवाखेतीमा जुटे पैयुँका किसान
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
पर्वतको पैयुँ गाउँपालिकाका किसानले बाँदरलगायत वन्यजन्तुको उपद्रवबाट जोगिन मकै र कोदोको विकल्पमा सामूहिक अदुवाखेती शुरु गरेका छन्। दक्षिण पर्वतको अधिकारीडाँडाका ४० किसानले यस वर्ष ६० रोपनी जग्गामा अदुवा लगाएका हुन्।
मकै र कोदोलगायत परम्परागत बालीमा बाँदरले लगातार क्षति पुर्याउन थालेपछि किसान नगदे तथा मसला बालीका रूपमा अदुवाखेतीतर्फ आकर्षित भएका हुन्। अदुवा लगाइएको क्षेत्रमा बाँदरको आवागमन र बालीमा हुने क्षति क्रमशः घटेको किसानहरूले बताएका छन्।
समूहका अध्यक्ष हुमलाल अधिकारीका अनुसार गत वर्ष पाँच रोपनी जग्गामा परीक्षणका रूपमा गरिएको अदुवाखेतीबाट अपेक्षाभन्दा राम्रो उत्पादन र आम्दानी भएपछि यस वर्ष खेती विस्तार गरिएको हो।
“गत वर्षको उत्पादन र आम्दानी उत्साहजनक भएपछि यस वर्ष ६० रोपनीमा सामूहिक रूपमा अदुवा लगाएका हौँ,” अधिकारीले बताए।
गत वैशाखमा लगाइएको अदुवा आगामी पुसमा खनेर बजार पठाउने तयारी छ। समूहमा आबद्ध प्रत्येक किसानले चारदेखि छ क्विन्टलसम्म अदुवाको बीउ रोपेका छन्।
किसानहरूले गत वर्ष करिब ६० क्विन्टल अदुवा बिक्री गरी छ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेका थिए। यस वर्ष १० मेट्रिक टनभन्दा बढी उत्पादन हुने अनुमान गरिएको छ।
मकै र कोदो खेती गर्न छाडेपछि बाँदरको उपद्रव घट्नुका साथै आम्दानी पनि बढेको किसानहरूको भनाइ छ। स्थानीय ‘नशे’ जातको अदुवाबाट राम्रो उत्पादन भएपछि किसान यस बालीप्रति थप आकर्षित भएका छन्।
अदुवाखेती प्रवर्द्धन र किसानलाई प्रोत्साहन गर्न कृषि विकास कार्यालय पर्वतले बीउमा प्रतिकिलो एक सय रुपैयाँ तथा बजार मूल्यमा प्रतिकिलो ५० रुपैयाँका दरले अनुदान उपलब्ध गराएको छ।
कृषि विकास कार्यालय पर्वतका प्रमुख गोपाल शर्मा लामिछानेका अनुसार पैयुँ गाउँपालिकाले पनि यस वर्ष किसान समूहलाई थप तीन लाख रुपैयाँ अनुदान दिएको छ।
अदुवा नेपालको महत्वपूर्ण नगदे, मसला तथा निर्यातमुखी बाली हो। कृषि विभाग अन्तर्गतको कृषि पूर्वाधार विकास तथा कृषि यान्त्रिकीकरण प्रवर्द्धन केन्द्र र नेपाल कृषि अर्थशास्त्र समाजको प्रतिवेदनअनुसार सन २०२० देखि २०२२ सम्मको औसत उत्पादनका आधारमा नेपाल विश्वको चौथो ठूलो अदुवा उत्पादक देश थियो।
पैयुँको आधिकारिक स्थानीय नाम तथा प्रशासनिक विवरण गाउँपालिकाको सरकारी अभिलेखमा पनि पुष्टि गरिएको छ।
बाँदरको उपद्रवका कारण परम्परागत बालीबाट निराश भएका अधिकारीडाँडाका किसानका लागि अदुवाखेती आम्दानी बढाउने मात्र नभई बाँझो बन्दै गएको जमिनलाई पुनः उत्पादनमा ल्याउने व्यावहारिक विकल्प बनेको छ।
श्रोत: राष्ट्रिय समाचार समिति
