चीनलाई ‘दीर्घकालीन रणनीतिक चुनौती’ भन्दै ईयूको कडा मूल्यांकन, बेइजिङद्वारा आरोप अस्वीकार
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
युरोपेली संघका विदेशमन्त्रीहरूले चीनको आर्थिक, प्राविधिक र भूराजनीतिक भूमिकालाई ईयूका लागि ‘महत्त्वपूर्ण दीर्घकालीन रणनीतिक चुनौती’का रूपमा चित्रण गर्दै नयाँ संयुक्त मूल्यांकन अनुमोदन गरेका छन्।
ईयूका २७ विदेशमन्त्रीले सोमबार कुनै औपचारिक सार्वजनिक घोषणाबिना अनुमोदन गरेको दस्तावेजमा चीनको आर्थिक तथा प्राविधिक सामर्थ्यले युरोपमाथि असमान प्रभाव सिर्जना गरेको दावी गरिएको छ। ईयूको बाह्य कार्य सेवाले तयार गरेको उक्त दस्तावेज यसै वर्ष सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको संघको नयाँ सुरक्षा रणनीतिका लागि मार्गनिर्देशक सामग्रीका रूपमा प्रयोग गरिने बताइएको छ।
दस्तावेजमा व्यापार असन्तुलन, महत्त्वपूर्ण कच्चा पदार्थमा चीनको प्रभाव र केही प्राविधिक क्षेत्रमा हासिल गरेको अग्रतालाई ईयूको आर्थिक सुरक्षा, प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता र आपूर्ति सञ्जालको लचकतासँग जोडिएको छ।
चीनले आफ्ना आर्थिक तथा प्राविधिक क्षमतालाई रणनीतिक लाभका रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने दावी गर्दै ईयू विदेशमन्त्रीहरूले बेइजिङको बढ्दो प्रभावले युरोपको अर्थतन्त्र मात्र नभई दीर्घकालीन सुरक्षामा पनि असर पार्न सक्ने मूल्यांकन गरेका छन्।
दस्तावेजले चीन र रुसलाई क्षेत्रीय प्रभुत्व स्थापित गर्न तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थालाई आफ्ना हितअनुकूल पुनःसंरचना गर्न खोजिरहेका प्रमुख शक्तिका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। चीन–रुस रणनीतिक साझेदारी गहिरिँदा युरोपदेखि हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रसम्मका सुरक्षा चुनौती आपसमा जोडिने ईयूको दावी छ।
ईयू विदेशमन्त्रीहरूले चीनलाई रुस–युक्रेन द्वन्द्वलाई निरन्तरता दिन सहयोग पुर्याउने महत्त्वपूर्ण पक्षका रूपमा समेत आरोप लगाएका छन्। यस्तै शब्दावली यसअघि उत्तर एट्लान्टिक सन्धि संगठनले पनि प्रयोग गरेको थियो।
चीनले भने युक्रेन संकटमा आफ्नो भूमिकाबारे युरोपेली पक्षबाट लगाइएका आरोप बारम्बार अस्वीकार गर्दै आएको छ। बेइजिङले आफू द्वन्द्वको पक्ष नभएको र राजनीतिक समाधान तथा शान्ति वार्तालाई समर्थन गर्दै आएको बताउँदै आएको छ।
ईयूका विदेश तथा सुरक्षा नीति प्रमुख काजा कालासले चिनियाँ सेनाले युक्रेनमा लड्न रुसी सैन्य जनशक्तिलाई तालिम दिएको भन्ने विवरण ईयूले पुष्टि गरेको दावी गरेपछि चीनले त्यसलाई तथ्यहीन आरोप भनेको थियो।
चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन च्येनले जुन १६ मा त्यस्ता दावीको कुनै तथ्यगत आधार नरहेको र ती चीनलाई बदनाम गर्ने प्रयास मात्र भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए।
चिनियाँ विश्लेषकहरूले रुससँग चीनले कायम गरेको नियमित आर्थिक, कूटनीतिक तथा रणनीतिक सहकार्यलाई युरोपेली सुरक्षामाथिको प्रत्यक्ष चुनौतीका रूपमा व्याख्या गर्नु वस्तुनिष्ठ नहुने बताएका छन्। उनीहरूले रुस–युक्रेन द्वन्द्वको जिम्मेवारी चीनतर्फ सार्ने तथा चीन–रुस सम्बन्धलाई राजनीतिकरण गर्ने प्रवृत्तिले चीन–ईयू सम्बन्धमा थप तनाव सिर्जना गर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
उनीहरूका अनुसार चीनको आर्थिक तथा प्राविधिक विकासलाई मुख्यतः भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धाको दृष्टिकोणबाट मात्र हेर्दा युरोपले व्यापार, जलवायु परिवर्तन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र विश्वव्यापी आर्थिक स्थिरताजस्ता क्षेत्रमा सम्भावित सहकार्यका अवसर गुमाउन सक्छ।
चीन र ईयूबीच पछिल्लो समय व्यापार असन्तुलन, विद्युतीय सवारीसाधन, महत्त्वपूर्ण खनिज तथा दुर्लभ धातुको आपूर्ति र निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी विवाद समाधानका लागि संवाद भइरहेको छ।
दुर्लभ खनिजको आपूर्तिसम्बन्धी अस्थायी व्यवस्था अक्टोबरमा समाप्त हुन सक्ने पृष्ठभूमिमा ईयूले चीनसँग सम्भावित नयाँ व्यापारिक तनाव सामना गर्न आकस्मिक तयारीसमेत अघि बढाएको छ। महत्त्वपूर्ण औद्योगिक सामग्रीमा चीनमाथिको निर्भरता घटाउने तथा वैकल्पिक आपूर्ति सञ्जाल निर्माण गर्ने विषय ईयूको प्राथमिकतामा परेको छ।
ईयूको पछिल्लो दस्तावेज तत्काल कानुनी रूपमा बाध्यकारी नीति नभए पनि भविष्यमा चीनसम्बन्धी सुरक्षा, व्यापार, लगानी र प्रविधि नीतिको आधार बन्न सक्ने देखिएको छ।
यसले चीनसँग सहकार्य कायम राख्दै जोखिम घटाउने ईयूको अघिल्लो नीतिलाई थप सुरक्षा केन्द्रित र कठोर दिशातर्फ लैजान सक्ने संकेत गरेको छ। बेइजिङले भने चीनबारे पूर्वनिर्धारित धारणा र चीन–रुस सम्बन्धलाई आधार बनाएर नयाँ तनाव सिर्जना नगर्न युरोपेली पक्षलाई आग्रह गर्दै आएको छ।
