चिनियाँ सांस्कृतिक पहिचान झल्काउने शैक्षिक पोषाकप्रति विश्वविद्यालयहरूको आकर्षण

# पासाङ ल्हामु

यसै महिनाको शुरुवातमा शानतोङ युथ युनिभर्सिटी अफ पोलिटिकल साइन्सको दीक्षान्त समारोहमा परम्परागत हानफु शैलीका आकर्षक शैक्षिक पोषाक लगाएका विद्यार्थीहरू मञ्चमा उक्लँदा उक्त दृश्य पहिलो नजरमा चिनियाँ परम्परागत पोषाक प्रदर्शनीजस्तै देखिन्थ्यो।

विश्वविद्यालयले तयार पारेको नयाँ दीक्षान्त पोषाकमा हान जातिको परम्परागत सौन्दर्यशास्त्रलाई क्याम्पसका विशिष्ट सांस्कृतिक प्रतीकसँग संयोजन गरिएको छ। पोषाकमा काँधमाथि फैलिने बादल आकारको बुट्टेदार क्लाउड कलर र विश्वविद्यालयको पहिचान बनेका जिन्को पात, ऐतिहासिक पुस्तकालय भवन तथा आधिकारिक आदर्श वाक्य अंकित हर्स फेस स्कर्ट समावेश गरिएको छ।

स्नातक युआन शुहानले यो पोषाक परम्परागत शैक्षिक गाउनभन्दा बढी आकर्षक हुनुका साथै चिनियाँ संस्कृतिको अभिव्यक्ति भएको बताइन्।

उनलाई विशेषगरी क्लाउड कलरमा बुट्टा भरिएको छिङनियाओ अर्थात दिव्य नीलो चरा मन परेको छ। प्राचीन चिनियाँ पौराणिक कथामा यो चरा सम्मानित देवीको सन्देशवाहक मानिन्छ।

“यो चराले स्वतन्त्रता र आशाजनक लामो यात्राको प्रतीक बोकेको छ,” उनले भनिन्। “यसले भविष्यतर्फ अघि बढिरहेका हामी सबैका लागि शुभकामना व्यक्त गर्छ।”

प्राचीन चीनमा पोषाक दैनिक प्रयोगको वस्तुमा मात्र सीमित थिएन। त्यसले सामाजिक शिष्टाचार, पदानुक्रम, हैसियत र व्यक्तिगत सम्मानलाई समेत प्रतिनिधित्व गर्थ्यो।

करिब एक हजार तीन सय वर्षसम्म प्रतिभा पहिचान र सरकारी सेवामा भर्ती गर्ने मुख्य माध्यम रहेको खज्यु शाही परीक्षा प्रणाली एक शताब्दीभन्दा अघि अन्त्य भएको थियो।

विश्वविद्यालयकी फेसन डिजाइन प्राध्यापक वाङ लुलुका अनुसार खज्युको अन्तिम चरण मानिने राजदरबारको उच्च परीक्षा उत्तीर्ण गर्ने व्यक्तिले विशेष औपचारिक शृङ्गार लगाउने अधिकार पाउँथे। उनीहरूले कपालमा फूल सिउरिन वा एक काँधमाथि रातो पटुका राख्न पाउँथे।

चीनको आधुनिक शैक्षिक उपाधि प्रणाली सन् १९८० को दशकमा स्थापना भएको थियो। सन् १९९४ मा राज्यपरिषदअन्तर्गतको शैक्षिक उपाधि समितिले शैक्षिक पोषाकमा चौकोर टोपी, झुप्पा, गाउन र काँधमा राखिने कपडा गरी चार भाग समावेश गर्न प्रस्ताव गरेको थियो। समितिले उपाधिको तह, अध्ययन विधा र प्रयोग गरिने अवसरअनुसार छुट्टाछुट्टै मापदण्डसमेत निर्धारण गरेको थियो।

त्यसपछि चौकोर टोपी, फराकिलो शैक्षिक गाउन र टोपीको झुप्पा एकातिरबाट अर्कोतिर सार्ने संस्कार चिनियाँ विश्वविद्यालयका दीक्षान्त समारोहको प्रमुख पहिचान बने।

तर पछिल्ला वर्षमा चीनमा परम्परागत संस्कृतिप्रतिको आकर्षण र सांस्कृतिक आत्मविश्वास बढेसँगै विश्वविद्यालयहरूले शैक्षिक पोषाकमा चिनियाँ सांस्कृतिक तत्व समावेश गर्न थालेका छन्।

सन् २०२१ मा प्रतिष्ठित छिङ्ह्वा विश्वविद्यालयले ऐतिहासिक पुरानो प्रवेशद्वार र विश्वविद्यालयको प्रतीक चिह्नसहित क्याम्पसका पहिचान गाउनमा समावेश गरेको थियो। सामान्य टाँकको सट्टा परम्परागत चिनियाँ गाँठो शैलीका बटन प्रयोग गरिएको थियो।

सन् २०२४ मा शानतोङ विश्वविद्यालयले आफ्नो शैक्षिक गाउनमा पहाड र समुद्रका बुट्टा भरिएको क्लाउड कलर थपेको थियो। विश्वविद्यालयका अनुसार ती प्रतीकले स्नातकहरूको उज्ज्वल भविष्यको कामना गर्छन्।

शानतोङ युथ युनिभर्सिटी अफ पोलिटिकल साइन्सअन्तर्गत कला तथा डिजाइन विद्यालयका डिन झाङ बोले दीक्षान्त समारोह विद्यार्थीको जीवनकै महत्त्वपूर्ण शैक्षिक संस्कारमध्ये एक भएको बताए।

उनका अनुसार चिनियाँ सांस्कृतिक तत्व, विशिष्ट क्याम्पस संस्कृति र आधुनिक डिजाइनको संयोजन शैक्षिक संस्कारलाई स्थानीय सांस्कृतिक परिवेशअनुकूल बनाउने प्रयास हो।

“विद्यार्थीहरूले यस्तो पोषाक लगाउँदा आकर्षक दीक्षान्त तस्बिर मात्र प्राप्त गर्दैनन्,” उनले भने। “उनीहरूले विशिष्ट सांस्कृतिक अनुभवसमेत गर्छन्।”

यो गाउन शानतोङ प्रान्तको छाओसियान काउन्टीका डिजाइनर छन लोङले तयार गरेका हुन्। उनका अनुसार पोषाकको डिजाइन मिङ राजवंशकालीन हानफुबाट प्रेरित छ।

जटिल बुट्टाले सजाइने चीनको परम्परागत हानफुको इतिहास हान राजवंशकाल अर्थात ईसापूर्व २०२ देखि सन् २२० सम्म पुग्छ। विभिन्न ऐतिहासिक कालखण्डमा यसको स्वरूप विकसित हुँदै जाँदा आज चिनियाँ शहरहरूमा विविध शैलीका हानफु देखिन्छन्।

पछिल्ला वर्षमा हानफुले चीनमा व्यापक पुनरागमन गरेको छ। हाल चीनमा उत्पादन हुने हानफुमध्ये करिब आधा छाओसियानमै तयार हुन्छन्।

काउन्टीमा दुई हजार आठ सयभन्दा बढी हानफुसम्बन्धी व्यवसाय सञ्चालनमा छन्। ती व्यवसायमा करिब एक लाख मानिस प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न छन्। सन् २०२५ मा छाओसियानको अनलाइन तथा प्रत्यक्ष हानफु बिक्री १३ अर्ब युआन अर्थात करिब एक अर्ब ९० करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढी पुगेको थियो।

धेरै विश्वविद्यालयले नयाँ चिनियाँ शैलीका शैक्षिक पोषाक संयुक्त रूपमा विकास गर्न छाओसियानका पोषाक उत्पादकसँग प्रारम्भिक सहमति गरेका छन्।

अमेरिकाको मरे स्टेट युनिभर्सिटीका अध्यक्ष डा. रोन के. प्याटरसनले यस वर्ष शानतोङ टेक्नोलोजी एन्ड बिजनेस युनिभर्सिटीको दीक्षान्त समारोहमा सहभागी हुँदा नयाँ चिनियाँ शैलीको पोषाकबाट प्रभावित भएको बताएका थिए।

उनले त्यसलाई “पूर्वीय सौन्दर्यको आकर्षक प्रदर्शन” भनेर प्रशंसा गरेका थिए।

शानतोङ टेक्नोलोजी एन्ड बिजनेस युनिभर्सिटीका अध्यक्ष थाओ हुले पश्चिमा शैलीका शैक्षिक पोषाक अपनाउने चरणबाट चिनियाँ सांस्कृतिक तत्वयुक्त स्वदेशी डिजाइन विकासतर्फको परिवर्तनले चीनको उच्च शिक्षा क्षेत्रमा बढिरहेको सांस्कृतिक आत्मविश्वास प्रतिबिम्बित गर्ने बताए।

“विद्यार्थीलाई समाजमा प्रवेश गर्न र विश्वसँग अन्तर्क्रिया गर्न तयार पार्दै गर्दा उच्च शिक्षा संस्थाले युवा पुस्तामा देशप्रतिको जिम्मेवारीको भावना पनि विकास गरिरहेका छन्,” उनले भने। “यस प्रक्रियाले परम्परागत सांस्कृतिक सम्पदालाई समकालीन जीवन्ततासँग जोडिरहेको छ।”

आफ्नो विश्वविद्यालयका प्रतीक र चिनियाँ परम्परागत बुट्टाले सजिएका विशेष पोषाक लगाउनु स्नातक विद्यार्थीका लागि जीवनको नयाँ अध्याय शुरु गर्नुअघि मातृसंस्थासँग बिदाइ गर्ने भावनात्मक र अविस्मरणीय संस्कार बनेको छ।

विश्वविद्यालयका सन् २०२६ का स्नातक छङ याङले विशेष डिजाइनले विद्यार्थीका लागि आत्मीय शुभकामना बोकेको बताए।

“यसले हाम्रो शैक्षिक यात्रा कहाँबाट शुरु भएको थियो भन्ने सम्झाउँछ,” उनले भने। “यसले आगामी दिनमा अझ ठूलो उचाइ हासिल गर्न पनि प्रेरित गर्छ।”