निङ्चीमा बहुराष्ट्रिय पाहुनाले गरे तिब्बती चिकित्सा र हरित विकासको अनुभव

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रस्थित निङ्चीमा आयोजित पाँचौँ चीन तिब्बत ‘हिमालय आसपास’ अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग मञ्चमा सहभागी विभिन्न देशका पाहुनाले तिब्बती चिकित्सा पद्धति, आधुनिक उच्चभूमि खानेपानी उत्पादन र पर्यावरणमैत्री पर्यटन विकासको स्थलगत अवलोकन गरेका छन्।

मञ्चको कार्यक्रमअन्तर्गत जुलाई १८ मा आयोजित भ्रमणमा स्वदेशी तथा विदेशी प्रतिनिधि निङ्ची शहरको तिब्बती अस्पताल पुगेका थिए। उनीहरूले अस्पतालमा रहेको तिब्बती चिकित्सा तथा औषधि प्रदर्शनी कक्षको अवलोकन गर्दै परम्परागत चिकित्सा ज्ञानको इतिहास, संरक्षण, अनुसन्धान र आधुनिक स्वास्थ्य सेवामा भइरहेको प्रयोगबारे जानकारी लिएका थिए।

अस्पतालका चिकित्सक र प्राविधिकले तिब्बती चिकित्सा पद्धतिमा प्रयोग हुने जडीबुटी, औषधि निर्माण, रोगको पहिचान, उपचारका परम्परागत तरिका तथा आधुनिक अस्पताल सेवासँगको समन्वयबारे पाहुनालाई जानकारी दिएका थिए।

प्रतिनिधिले फायर ड्रागन कपिङ, काठको विशेष डन्डीबाट गरिने तिब्बती उपचार, पाद उपचार तथा सिरेमिक भाँडाबाट गरिने शिर स्नानलगायतका स्वास्थ्य तथा पुनःस्थापना सेवाको प्रत्यक्ष अनुभव गरेका थिए।

यी उपचार पद्धतिमा शरीरका निश्चित भागमा ताप, दबाब, तेल, औषधीय धुलो तथा परम्परागत उपकरण प्रयोग गरिने अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीले जानकारी दिएका थिए।

काठको डन्डीबाट गरिने उपचार अनुभव गरेकी डेनमार्ककी एक प्रतिनिधिले उक्त प्रक्रियापछि घाँटी र काँधमा हल्कापन महसुस भएको बताइन्। उनले लामो समय कार्यालयमा बसेर काम गर्ने र काँध तथा ढाडमा तनाव अनुभव गर्ने व्यक्तिका लागि यो पद्धति नयाँ र रुचिकर अनुभव भएको प्रतिक्रिया दिइन्।

अस्पताल भ्रमणका क्रममा पाहुनाले तिब्बती चिकित्सा केवल रोग उपचारको माध्यम मात्र नभई हिमाली क्षेत्रको इतिहास, स्थानीय वातावरण, वनस्पति ज्ञान र जीवनशैलीसँग जोडिएको सांस्कृतिक सम्पदा भएको धारणा व्यक्त गरेका थिए।

तिब्बती चिकित्सा पद्धति, जसलाई सोवा रिग्पाका रूपमा पनि चिनिन्छ, शरीर, मन, आहार, व्यवहार, ऋतु र प्राकृतिक वातावरणबीचको सन्तुलनलाई महत्त्व दिने परम्परागत चिकित्सा प्रणाली हो।

निङ्ची क्षेत्रमा पाइने विविध जडीबुटी, स्वच्छ पर्यावरण र स्थानीय समुदायमा पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको औषधीय ज्ञानले यस चिकित्सा परम्पराको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको बताइएको छ।

अस्पतालपछि प्रतिनिधिमण्डल स्थानीय खानेपानी उत्पादन केन्द्र पुगेको थियो। त्यहाँ उनीहरूले उच्चभूमिको प्राकृतिक पानी संकलनदेखि शुद्धीकरण, स्वचालित बोतल भर्ने, प्याकेजिङ, गुणस्तर परीक्षण र बजार वितरणसम्मको आधुनिक उत्पादन प्रक्रिया अवलोकन गरे।

उत्पादन केन्द्रमा पानीको श्रोत संरक्षण, स्वचालित प्रविधि, सरसफाइ र गुणस्तर नियन्त्रणका लागि अपनाइएका प्रक्रियाबारे प्रतिनिधिलाई जानकारी दिइएको थियो।

स्विट्जरल्याण्डबाट सहभागी एक प्रतिनिधिले ठूलो उत्पादन क्षमता र स्वचालित प्याकेजिङ प्रणालीले आफूलाई प्रभावित बनाएको बताए। स्विट्जरल्याण्डमा पनि खनिज पानीका प्रसिद्ध उत्पादन रहे पनि यति ठूलो तथा व्यवस्थित उत्पादन केन्द्रको अवलोकन आफ्नो लागि नयाँ अनुभव भएको उनको भनाइ थियो।

निङ्चीले स्वच्छ जलश्रोत र पर्यावरणीय सम्पदालाई संरक्षण गर्दै हरित उद्योग विकास गर्ने नीति अघि बढाएको छ। स्थानीय प्राकृतिक श्रोतलाई औद्योगिक उत्पादनमा उपयोग गर्दा वातावरणीय मापदण्ड, पानीको पुनर्भरण क्षमता र दीर्घकालीन श्रोत सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा भ्रमणका सहभागीले जोड दिएका थिए।

प्रतिनिधिमण्डल त्यसपछि बासोङ छो, अर्थात बासुम तालको पर्यटकीय क्षेत्रमा पुगेको थियो। हिमाल, वन, ताल, चरन क्षेत्र र तिब्बती बस्तीको प्राकृतिक संयोजनले पाहुनालाई आकर्षित गरेको थियो।

समुद्री सतहबाट उच्च स्थानमा रहेको बासोङ छो आफ्नो हरियो नीलो पानी, हिमाली वनस्पति, पहाडी भूगोल र स्थानीय सांस्कृतिक सम्पदाका लागि परिचित छ।

पाहुनाले ताल आसपासको प्राकृतिक वातावरण, पर्यटक व्यवस्थापन, स्थानीय संस्कृति संरक्षण तथा पर्यावरणमैत्री पूर्वाधार विकासको अवलोकन गरेका थिए।

स्विट्जरल्याण्डका एक प्रतिनिधिले आफ्नो देशमा पनि हिमाल र तालको सुन्दरता प्रसिद्ध रहेको उल्लेख गर्दै प्रत्येक स्थानको प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक विशेषता पृथक हुने बताए। निङ्चीमा प्रकृति र स्थानीय संस्कृति एकअर्कासँग सुन्दर ढङ्गले जोडिएको उनको प्रतिक्रिया थियो।

भ्रमणले निङ्चीमा पर्यावरण संरक्षणलाई पर्यटन, स्वास्थ्य सेवा, सांस्कृतिक सम्पदा र हरित उद्योगसँग जोडेर विकास गर्ने प्रयासलाई अन्तर्राष्ट्रिय पाहुनासमक्ष प्रस्तुत गरेको थियो।

पाँचौँ चीन तिब्बत ‘हिमालय आसपास’ अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग मञ्चमा २९ देश तथा क्षेत्रका ३५० भन्दा बढी प्रतिनिधि सहभागी भएका थिए।

‘मानव र प्रकृतिबीच सामञ्जस्यपूर्ण सहअस्तित्व तथा विकासका उपलब्धिको साझेदारी’ भन्ने मूल विषयमा आयोजित मञ्चले हरित विकास र सुन्दर साझा गृह निर्माणलाई केन्द्रमा राखेको थियो।

मञ्चमा उच्चभूमिको जलवायु परिवर्तन र पर्यावरणीय सुरक्षा, सांस्कृतिक पर्यटनको गुणस्तरीय विकास, उच्चभूमि खेलकुद सहकार्य, स्वास्थ्य, कृषि, विपद पूर्वसूचना तथा क्षेत्रीय जनस्तरीय सम्बन्धलगायत विषयमा छलफल भएको थियो।

मुख्य मन्तव्य, गोलमेच संवाद, द्विपक्षीय भेटवार्ता र स्थलगत भ्रमणमार्फत सहभागीले हिमालय आसपासका देश तथा क्षेत्रबीच व्यावहारिक सहकार्य विस्तार गर्ने सम्भावनाबारे विचार आदानप्रदान गरेका थिए।

मञ्चका क्रममा उच्चभूमि रोगसम्बन्धी डिजिटल परामर्श प्रणाली सञ्चालन, पर्यावरणीय तथा कृषि अनुगमनका लागि उपग्रह तथ्याङ्क सहकार्य, विपद पूर्वसूचना, कृषि अनुसन्धान र अन्तर्राष्ट्रिय जनस्तरीय सम्बन्ध विस्तारसम्बन्धी विभिन्न सहमति भएका थिए।

निङ्चीको स्थलगत भ्रमणलाई मञ्चमा भएका नीतिगत छलफललाई स्थानीय विकास अभ्याससँग जोड्ने अवसरका रूपमा हेरिएको छ।

तिब्बती अस्पतालले परम्परागत ज्ञानको संरक्षण र आधुनिक सेवाबीचको सम्बन्ध प्रस्तुत गरेको थियो भने खानेपानी उत्पादन केन्द्रले स्वच्छ प्राकृतिक श्रोतलाई आधुनिक हरित उद्योगमा रूपान्तरण गर्ने सम्भावना देखाएको थियो।

बासोङ छोको भ्रमणले पर्यावरण संरक्षण, स्थानीय संस्कृति र दिगो पर्यटनलाई समानान्तर रूपमा अघि बढाउन सकिने सन्देश दिएको थियो।

आयोजक पक्षले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिनिधिको भ्रमणले तिब्बतको प्राकृतिक वातावरण, परम्परागत चिकित्सा संस्कृति र आधुनिक विकासबारे प्रत्यक्ष जानकारी हासिल गर्ने अवसर प्रदान गरेको जनाएको छ।

मञ्चले हिमालय आसपासका देशबीच स्वास्थ्य, पर्यावरण, पर्यटन, संस्कृति, शिक्षा र जनस्तरीय सम्बन्धमा सहकार्य विस्तार गर्न सकिने आधार पनि प्रस्तुत गरेको छ।

निङ्चीमा अनुभव गरिएको तिब्बती चिकित्सा, स्वच्छ पानीमा आधारित हरित उद्योग र संरक्षित प्राकृतिक क्षेत्रले परम्परा तथा आधुनिक विकासलाई एकअर्काका विरोधी नभई परिपूरक शक्तिका रूपमा अघि बढाउन सकिने दृष्टान्त प्रस्तुत गरेका छन्।