पृथ्वीबाट २५ प्रकाशवर्ष टाढाको ‘सुपर अर्थ’ पहिले अनुमान गरिएभन्दा बढी पृथ्वीजस्तै हुन सक्ने

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

पृथ्वीबाट करिब २५ प्रकाशवर्ष टाढा रहेको GJ 3378b नामक बाह्य ग्रह पहिले अनुमान गरिएभन्दा बढी पृथ्वीजस्तै चट्टानी ग्रह हुन सक्ने नयाँ अध्ययनले देखाएको छ।

अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, इरविन र युनिभर्सिटी अफ टेक्सासअन्तर्गतको म्याकडोनाल्ड अब्जर्भेटरीका वैज्ञानिकहरूको अध्ययनअनुसार उक्त ग्रह उत्तरी आकाशको क्यामेलोपार्डालिस तारामण्डलतर्फ रहेको एउटा सानो तथा चिसो रातो बौना ताराको परिक्रमा गर्छ।

म्याकडोनाल्ड अब्जर्भेटरीले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार GJ 3378b आफ्नो मातृ ताराको बसोबासयोग्य क्षेत्रमा अवस्थित छ। यो त्यस्तो क्षेत्र हो जहाँ उपयुक्त वायुमण्डल भए ग्रहको सतहमा पानी तरल अवस्थामा रहन सक्ने तापक्रम हुन सक्छ।

यद्यपि, बसोबासयोग्य क्षेत्रमा हुनुको अर्थ त्यहाँ पानी, वायुमण्डल वा जीवन रहेको पुष्टि हुनु होइन। वैज्ञानिकहरूले ग्रहमा वायुमण्डल छ वा छैन भन्ने विषयसमेत हालसम्म निर्धारण गर्न सकेका छैनन्।

सन् २०२४ मा पहिलोपटक पहिचान हुँदा GJ 3378b को न्यूनतम द्रव्यमान पृथ्वीको तुलनामा करिब ५.२६ गुणा र मातृ ताराको एकपटक परिक्रमा गर्न करिब २४.७३ दिन लाग्ने अनुमान गरिएको थियो।

तर द एस्ट्रोफिजिकल जर्नलमा प्रकाशित नयाँ अध्ययनले यसको न्यूनतम द्रव्यमान पृथ्वीको करिब २.३ गुणा मात्र रहेको र परिक्रमा अवधि २१.४५ दिन भएको देखाएको छ।

नयाँ मापनसँगै यो ग्रह ग्यासले भरिएको सानो नेप्च्युनजस्तो ग्रहभन्दा चट्टानी संरचना भएको ‘सुपर अर्थ’ हुने सम्भावना बढेको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।

अनुसन्धान टोलीले टेक्सासस्थित म्याकडोनाल्ड अब्जर्भेटरीको हबी एबर्ली टेलिस्कोपमा जडित ह्याबिटेबल जोन प्लानेट फाइन्डर तथा एरिजोनास्थित किट पिक नेसनल अब्जर्भेटरीको ३.५ मिटर क्षमताको WIYN टेलिस्कोपमा रहेको NEID स्पेक्ट्रोमिटरबाट प्राप्त विवरण प्रयोग गरेको थियो।

यसका साथै वैज्ञानिकहरूले CARMENES र SPIRou उपकरणबाट यसअघि सङ्कलित तथ्याङ्कसमेत संयुक्त रूपमा विश्लेषण गरेका थिए।

GJ 3378b ले आफ्नो मातृ ताराबाट पृथ्वीले सूर्यबाट प्राप्त गर्ने विकिरणको करिब ९० प्रतिशत बराबर ऊर्जा प्राप्त गर्ने अध्ययन टोलीले जनाएको छ। यस आधारमा ग्रह पानी तरल अवस्थामा रहन सक्ने क्षेत्रभित्र पर्ने देखिएको हो।

तर रातो बौना ताराहरूबाट निस्कने शक्तिशाली तारकीय वायु र उच्च ऊर्जायुक्त विकिरणले नजिकका ग्रहको वायुमण्डल हटाउन सक्ने जोखिम रहन्छ। GJ 3378b पनि त्यस्तो विकिरणीय प्रभावको सीमाक्षेत्रनजिक रहेको वैज्ञानिकहरूको अनुमान छ।

यो ग्रह पृथ्वीबाट हेर्दा आफ्नो मातृ ताराको अगाडिबाट पार नहुने भएकाले जेम्स वेब अन्तरिक्ष टेलिस्कोपबाट प्रयोग गरिने पारगमन स्पेक्ट्रोस्कोपीमार्फत यसको वायुमण्डल परीक्षण गर्न कठिन छ।

वैज्ञानिकहरूले भविष्यमा विकास गरिने नासाको ह्याबिटेबल वर्ल्ड्स अब्जर्भेटरीजस्ता शक्तिशाली अन्तरिक्ष दूरबिनले ग्रहको वायुमण्डल प्रत्यक्ष अध्ययन गर्न र पानी वा सम्भावित जैविक सङ्केत खोज्न सक्ने आशा व्यक्त गरेका छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार GJ 3378b पृथ्वीको ब्रह्माण्डीय छिमेकमा रहेका सम्भावित बसोबासयोग्य ग्रहहरूको अध्ययनका लागि महत्वपूर्ण लक्ष्य बन्न सक्छ। तर त्यहाँ जीवनका लागि अनुकूल वास्तविक अवस्था छ वा छैन भन्ने पुष्टि गर्न थप अध्ययन आवश्यक छ।