युद्धको दबाबबीच इरानी चलचित्रघरमा दर्शक फर्किए, उद्योग अझै पूर्ण लयमा छैन

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

अमेरिका र इरानबीचको सैनिक द्वन्द्व तथा सुरक्षा अनिश्चितताले इरानको चलचित्र क्षेत्रलाई गम्भीर असर पारे पनि देशभर चलचित्र प्रदर्शन पूर्ण रूपमा बन्द भएको छैन। द्वन्द्व शुरु भएपछि सुरक्षा अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै चलचित्रघरहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरिएका थिए। तर इरानी अधिकारीहरूले लामो समयसम्म सांस्कृतिक गतिविधि ठप्प राख्नुको सट्टा द्वन्द्वको तेस्रो सातातिर चलचित्रघर पुनः सञ्चालन गरेका थिए।

चलचित्रघर पुनः सञ्चालन हुँदा ‘निम शब’, ‘घमारबाज’, ‘खत्ते नेजात’ र ‘बेहेस्ते तबाहकारान’ गरी चार चलचित्र तत्काल प्रदर्शन श्रृंखलामा थपिएका थिए। ‘निम शब’ र ‘घमारबाज’ यसअघि ४४औँ फजर चलचित्र महोत्सवमा प्रस्तुत भएका तथा इरानले अघिल्लो वर्ष सामना गरेको १२ दिने युद्धको पृष्ठभूमिसँग सम्बन्धित चलचित्र हुन्।

स्थायी चलचित्रघर मात्र नभई घुम्ती चलचित्र प्रदर्शन पनि पुनः शुरु गरिएको थियो। द्वन्द्वबाट प्रभावित परिवारलाई राखिएका मिनाब शहरका होटलमा बालबालिका र किशोरकिशोरीका लागि मोबाइल चलचित्रघरमार्फत चलचित्र प्रदर्शन गरिएको इरानको सरकारी समाचार संस्था इर्नाले जनाएको छ। यसलाई द्वन्द्वबीच बालबालिकाको मानसिक तथा सांस्कृतिक जीवनलाई सामान्य बनाउने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।

सैनिक आक्रमणबाट इरानका केही सांस्कृतिक पूर्वाधारमा पनि क्षति पुगेको छ। तेहरानको कला विश्वविद्यालयअन्तर्गत चलचित्र तथा नाट्य सङ्काय, शकुफेह सिनेमा परिसर, इरानी युवा चलचित्र संस्था र वृत्तचित्र, प्रयोगात्मक चलचित्र तथा एनिमेसन विकास केन्द्रका केही संरचनामा क्षति पुगेको इर्नाले उल्लेख गरेको छ।

नयाँ चलचित्रले फर्काए दर्शक

जुलाईको दोस्रो सातापछि इरानी चलचित्र प्रदर्शनले नयाँ गति लिएको छ। ‘जन्देह शुर’, ‘एस्तखर’ र ‘लेबासे शाख्सी’ जुलाई १५ अर्थात इरानी पात्रोको २४ तिरदेखि प्रदर्शनमा आएका थिए। त्यसपछि बाल एनिमेसन ‘नबर्द बा खरचङ’ पनि जुलाई २२ देखि प्रदर्शन श्रृंखलामा थपिएको छ।

इरानका अनलाइन टिकट प्रणालीहरूमा हाल ‘जन्देह शुर’, ‘एस्तखर’, ‘लेबासे शाख्सी’, ‘नबर्द बा खरचङ’, ‘आन्तिक’, ‘खाब नुमा’, ‘तेहरान केनारत’, ‘ताक्सिदर्मी’, ‘घमारबाज’, ‘खत्ते नेजात’ र ‘बेहेस्ते तबाहकारान’ लगायत चलचित्रका प्रदर्शन तालिका उपलब्ध छन्। तेहरानको इरान मलदेखि केरमानशाह, सनन्दज र अन्य प्रान्तीय शहरका चलचित्रघरमा समेत टिकट बिक्री भइरहेको छ।

इरानी चलचित्रघरले जुलाई २३ मा प्रकाशित पछिल्लो साप्ताहिक विवरणअनुसार १५ हजार ४८७ प्रदर्शनमार्फत तीन लाख १३ हजार ९२१ दर्शक भित्र्याएर करिब ४३ अर्ब तोमानको टिकट कारोबार गरेका थिए। यो अघिल्लो साताको तुलनामा करिब ३० अर्ब तोमान बढी हो।

जुलाई २१ मा एकै दिन देशभर एक लाख १६ हजार ९५ टिकट बिक्री भएको थियो। यो इरानी वर्ष १४०५ को पहिलो चार महिनामा रेकर्ड भएको सर्वाधिक दैनिक दर्शक सङ्ख्या हो। उक्त दिन अनलाइन बिक्रीको ८१ प्रतिशत हिस्सा सिनेमा टिकट प्लेटफर्मबाट भएको जनाइएको छ।

पछिल्लो वृद्धिमा मुख्य भूमिका सुरुस सेहत निर्देशित हास्य नाटक ‘एस्तखर’ र काजेम दानेशी निर्देशित सामाजिक अपराध नाटक ‘जन्देह शुर’ले खेलेका छन्। जुलाई २३ सम्म ‘एस्तखर’ले एक लाख ३८ हजार ६८५ टिकटबाट करिब १९ अर्ब ५९ करोड तोमान र ‘जन्देह शुर’ले एक लाख चार हजार ६७ टिकटबाट करिब १४ अर्ब ६७ करोड तोमान कमाएको थियो।

सुधार देखिए पनि अघिल्लो वर्षभन्दा ठूलो गिरावट

नयाँ चलचित्रले दर्शक फर्काउन थाले पनि इरानी चलचित्र उद्योग पूर्ण रूपमा सामान्य अवस्थामा पुगेको छैन। जुलाई १८ सम्म चालु इरानी वर्षमा नयाँ प्रदर्शन भएका चलचित्रले करिब १३ लाख ८२ हजार दर्शक र १६९ अर्ब ५६ करोड तोमानको कारोबार गरेका थिए। अघिल्लो वर्षको यही अवधिमा सात लाख होइन, ७० लाखभन्दा बढी दर्शक चलचित्रघर पुगेका थिए र टिकट कारोबार ५६५ अर्ब ६६ करोड तोमान पुगेको थियो।

अघिल्लो वर्षबाट निरन्तर प्रदर्शनमा रहेका चलचित्रको कारोबारसमेत जोड्दा चालु वर्षको कुल बिक्री करिब ३०० अर्ब तोमान पुग्ने अनुमान गरिएको छ। त्यसपछि पनि कारोबार अघिल्लो वर्षको समान अवधिभन्दा निकै कम रहन्छ।

जुलाई १८ सम्म चालु वर्षमा करिब १३ नयाँ चलचित्र मात्र प्रदर्शनमा आएका थिए, जबकि अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा २५ चलचित्र प्रदर्शन भइसकेका थिए। युद्ध, युद्धविरामको अनिश्चितता र चलचित्रघरको कमजोर दर्शक उपस्थितिका कारण धेरै निर्माता आफ्नो चलचित्र तत्काल प्रदर्शन गर्न इच्छुक नभएको आईएसएनएमा आधारित विवरणले जनाएको छ।

यसले इरानी चलचित्र उद्योगमा दुईवटा विपरीत अवस्था देखाउँछ। एकातर्फ युद्धले चलचित्रघर, उत्पादन, वितरण र लगानीलाई कमजोर बनाएको छ। अर्कोतर्फ नयाँ चलचित्र उपलब्ध गराउँदा दर्शक पुनः हलमा फर्कन तयार रहेको पछिल्लो तथ्याङ्कले देखाएको छ।

चलचित्रघर खुला राख्ने निर्णयलाई इरानमा केवल व्यापारिक गतिविधिका रूपमा मात्र नभई सामाजिक निरन्तरता कायम गर्ने सांस्कृतिक प्रयासका रूपमा पनि प्रस्तुत गरिएको छ। विशेषतः बालबालिकाका लागि घुम्ती चलचित्र प्रदर्शन, क्षतिग्रस्त सांस्कृतिक संरचनाको पुनः सञ्चालन र नयाँ चलचित्रको प्रवेशले युद्धको वातावरणबीच सामान्य जीवन कायम राख्ने प्रयास प्रतिबिम्बित गर्छ।

इरानी चलचित्र उद्योग अहिले बन्द भएको होइन, तर पुनरुत्थानको संवेदनशील चरणमा छ। नयाँ चलचित्र र दर्शकको पछिल्लो प्रतिक्रियाले सम्भावना देखाएको छ। तथापि युद्धको निरन्तरता, पूर्वाधार सुरक्षा, निर्माताको विश्वास र बजारको स्थिरताले आगामी महिनामा इरानी चलचित्रको वास्तविक दिशा निर्धारण गर्नेछन्।

प्रमुख श्रोत: इर्ना, इरानको चलचित्र प्रदर्शन तथा बिक्री व्यवस्थापन प्रणाली सम्फा, हुनर अनलाइन, तस्निम, पाना, सिनेमा टिकट र आई टिकट। (IRNA)।

सन्दर्भ तस्बिर: तेहरानस्थित सिनेमा बहमनको फाइल तस्बिर।