प्रविधिले बढायो सिचाङको उच्चभूमि फलफूल र तरकारी उत्पादन
# पासाङ ल्हामु
चीनको सिचाङ स्वशासित क्षेत्रस्थित ल्हासा शहरअन्तर्गत मेल्द्रो गुङकर काउन्टीको आधुनिक कृषि औद्योगिक पार्कले डिजिटल प्रविधि र स्वचालित हरितगृह प्रणाली प्रयोग गरी उच्चभूमिमा फलफूल तथा तरकारी उत्पादन विस्तार गरेको छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा स्मार्ट कृषि विकासलाई प्राथमिकता दिएको पार्कका १४० वटा ठूला हरितगृहमा बुद्धिमान अनुगमन तथा नियन्त्रण उपकरण जडान गरिएको छ। ती उपकरणले तापक्रम, आर्द्रता, प्रकाश, हावाको प्रवाह तथा पानी र पोषक तत्त्वको अवस्थाबारे निरन्तर तथ्याङ्क सङ्कलन गर्छन्।
सेन्सरबाट प्राप्त तथ्याङ्कका आधारमा प्रणालीले हरितगृहभित्रको तापक्रम, हावा सञ्चालन, छायाँ, सिँचाइ र मलको मात्रा स्वचालित रूपमा समायोजन गर्छ। यसबाट बालीको आवश्यकताअनुसार पानी र मल उपलब्ध गराउनुका साथै स्रोतको अनावश्यक प्रयोग घटाउन सहयोग पुगेको छ।
सिचाङ स्वशासित क्षेत्रको कृषि तथा ग्रामीण मामिला विभागका अनुसार छोटो तुषारोरहित अवधि, दिन र रातको तापक्रममा ठूलो अन्तर तथा कठोर उच्चभूमि वातावरणका कारण परम्परागत खेतीमा देखिने कठिनाइलाई प्रविधिमा आधारित हरितगृहले कम गरेको छ। नियन्त्रणयोग्य वातावरण बनेपछि स्ट्रबेरी, चेरी गोलभेँडा, खरबुजालगायत विभिन्न फलफूल तथा तरकारी उत्पादन सम्भव भएको छ।
पार्कको स्मार्ट प्रणालीले प्रकाश, तापक्रम, पानी र पोषक तत्त्वलाई बालीअनुकूल नियमन गर्ने भएकाले प्रतिकूल मौसममा पनि उत्पादनलाई निरन्तरता दिन सकिएको छ। यसले मौसमी खेतीमा रहेको निर्भरता घटाउँदै उच्चभूमिमा वर्षभर उत्पादन गर्ने आधार तयार गरेको छ।
पार्कमा माछापालन र तरकारी उत्पादनलाई एउटै पुनर्चक्रण प्रणालीमा जोड्ने प्रविधि पनि प्रयोग गरिएको छ। माछापालनबाट प्राप्त पोषक तत्त्व बिरुवाले उपयोग गर्ने र प्रशोधित पानी पुनः माछापालनमा प्रयोग हुने भएकाले परम्परागत प्रणालीको तुलनामा पानीको खपत ९० प्रतिशतसम्म घटाउन सकिने जनाइएको छ।
प्रविधिमा आधारित खेती प्रणालीबाट पार्कमा ३८ प्रकारका विशेष फलफूल तथा तरकारी सफलतापूर्वक उत्पादन गरिएको छ। ‘औद्योगिक पार्क, उद्यम र किसान’बीचको सहकार्य ढाँचाले स्थानीय उत्पादन, रोजगारी तथा किसानको आम्दानी विस्तारमा पनि योगदान पुर्याएको छ।
आधिकारिक विवरणअनुसार पार्क तथा यससँग सम्बन्धित कृषि गतिविधिले हालसम्म ४ हजार ७०० भन्दा बढी स्थानीय बासिन्दालाई आफ्नै क्षेत्रमा रोजगारी तथा आयआर्जनका अवसरसँग जोडेको छ। यसले आधुनिक कृषि प्रविधिलाई ग्रामीण पुनरुत्थान र स्थानीय आर्थिक विकाससँग जोड्ने नमुनाका रूपमा स्थान बनाएको छ।
हरितगृहमा पानी र मलको एकीकृत व्यवस्थापन, सटीक सिँचाइ, स्वचालित वातावरण नियन्त्रण तथा पुनर्चक्रण प्रणाली प्रयोग गरिएकाले कृषि उत्पादनसँगै हरित र न्यून कार्बन विकासको अवधारणा पनि कार्यान्वयन भइरहेको छ।
पार्कले आगामी चरणमा खेतीको क्षेत्रफल विस्तार गर्ने, स्थानीय उत्पादनको ब्रान्ड निर्माण गर्ने र उच्चभूमि अनुकूल कृषि प्रविधि थप प्रयोग गर्ने तयारी गरेको छ। यसबाट ल्हासालगायत आसपासका क्षेत्रमा ताजा फलफूल तथा तरकारीको आपूर्ति बढ्नुका साथै किसानको आय र आधुनिक कृषि शीप विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ।
मेल्द्रो गुङकरको प्रयोगले कठोर भौगोलिक तथा मौसमी अवस्था कृषि विकासको स्थायी अवरोध नहुने देखाएको छ। उपयुक्त प्रविधि, वैज्ञानिक व्यवस्थापन र स्थानीय सहभागिता जोडिँदा उच्चभूमिमा पनि गुणस्तरीय, स्रोत–कुशल र दिगो कृषि उत्पादन सम्भव हुने सन्देश यस परियोजनाले दिएको छ।
