कालो घाँटी भएको सारसको ‘घर’ र ‘छिमेकी’ खोज्दै छिलियानमा पारिस्थितिक अध्ययन

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको छिङ्हाइ प्रान्तस्थित छिलियान पर्वत राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रस्तावित क्षेत्रमा कालो घाँटी भएको सारसको बासस्थान, प्रजनन वातावरण र अन्य जीवसँगको सहअस्तित्व अध्ययन गरिएको छ।

काङ्बा टेलिभिजनको आधिकारिक तिब्बती विवरणअनुसार जुलाई २५ मा आयोजित चौथो छिलियान प्राकृतिक अवलोकन तथा पारिस्थितिक अध्ययन मार्ग परिचय कार्यक्रमका सहभागीहरू हाइबेई तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरअन्तर्गत मेन्उआन ह्वी स्वायत्त काउन्टीको ह्वाहाइ क्षेत्रमा पुगेका थिए। उनीहरूले त्यहाँको उच्च भूभागीय सिमसारमा पाइने चराचुरुङ्गीको प्रत्यक्ष अवलोकन तथा अध्ययन गरेका हुन्।

अध्ययनको मुख्य उद्देश्य कालो घाँटी भएको सारसको ‘घर’ अर्थात् प्राकृतिक बासस्थान र उसका ‘छिमेकी’ अर्थात् एउटै पारिस्थितिक प्रणालीमा बसोबास गर्ने अन्य जीव तथा वनस्पतिबीचको सम्बन्ध बुझ्नु थियो। सहभागीहरूले सारसको प्रजनन क्षेत्र, आहार उपलब्धता, पानीको अवस्था, वनस्पति संरचना र अन्य चराचुरुङ्गीसँगको सहअस्तित्वबारे स्थलगत जानकारी लिएका थिए।

कालो घाँटी भएको सारसको संरक्षण कुनै एउटा चराको संरक्षणमा मात्र सीमित नहुने अध्ययनले देखाएको छ। यसको सुरक्षित प्रजननका लागि सिमसार, घाँसे मैदान, पर्याप्त आहार, शान्त वातावरण तथा अन्य जीवको सन्तुलित उपस्थिति आवश्यक हुन्छ। त्यसैले यसको बासस्थानको अवस्था उच्च भूभागीय सिमसार पारिस्थितिक प्रणालीको स्वास्थ्य मापन गर्ने महत्वपूर्ण आधारसमेत मानिन्छ।

चीनको राष्ट्रिय वन तथा घाँसेमैदान प्रशासनका अनुसार छिलियान पर्वत राष्ट्रिय निकुञ्जको छिङ्हाइ व्यवस्थापन निकायले जुलाई २४ मा सिनिङमा विशेष पारिस्थितिक अध्ययन मार्ग सार्वजनिक गरेको थियो। त्यससँगै शुरु भएको चौथो प्राकृतिक अवलोकन कार्यक्रममा सहभागीलाई मेन्उआन र छिलियान क्षेत्रका विभिन्न अध्ययनस्थलमा स्थलगत अवलोकन, वैज्ञानिक जानकारी तथा अनुसन्धानमा सहभागी गराइएको छ।

छिलियान पर्वत क्षेत्र हिमचितुवा, सेतो ओठ भएको हरिण र कालो घाँटी भएको सारसलगायत दुर्लभ वन्यजन्तुको महत्वपूर्ण बासस्थान हो। राष्ट्रिय निकुञ्जको छिङ्हाइ खण्डमा पर्ने सिमसार, नदी, घाँसे मैदान र हिमाली भूभागले विभिन्न प्रजातिको प्रजनन, बसाइँसराइ र आहार श्रृंखलालाई सहयोग पुर्‍याउँदै आएको छ।

यस प्रकारका पारिस्थितिक अध्ययन मार्गले वैज्ञानिक अनुसन्धानसँगै सर्वसाधारणलाई प्रकृति संरक्षणको महत्व बुझाउन सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। कालो घाँटी भएको सारसको ‘घर’ र ‘छिमेकी’को संयुक्त अध्ययनमार्फत संरक्षणका लागि एउटै प्रजातिभन्दा सम्पूर्ण सिमसार पारिस्थितिक प्रणालीलाई सुरक्षित राख्नुपर्ने सन्देश दिइएको छ।