भियनास्थित रुसी हतियार नियन्त्रण प्रतिनिधिमण्डलको ३० वर्ष पूरा

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

सैन्य सुरक्षा तथा हतियार नियन्त्रणसम्बन्धी भियना वार्ताका लागि गठित रुसी महासङ्घको प्रतिनिधिमण्डलले स्थापनाको ३०औँ वार्षिकोत्सव मनाएको छ।

प्रतिनिधिमण्डलकी प्रमुख युलिया झदानोभाले जुलाई २९ मा भियनामा सम्बोधन गर्दै सन् १९९६ मा तीन पृथक रुसी वार्ता संयन्त्रलाई एकीकृत गरी वर्तमान प्रतिनिधिमण्डल गठन गरिएको जानकारी दिइन्। रुसी विदेश मन्त्रालयको आधिकारिक विवरणअनुसार सन् १९९६ जुलाई २९ मा जारी सरकारी निर्देशनलाई प्रतिनिधिमण्डलको आधुनिक इतिहासको प्रारम्भिक मिति मानिएको छ।

प्रतिनिधिमण्डलको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि भने सन् १९७० को दशकसम्म फैलिएको झदानोभाले बताइन्। त्यसबेला सोभियत कूटनीतिज्ञहरूले सन् १९७५ को हेलसिन्की अन्तिम दस्तावेजका सैन्य–राजनीतिक प्रावधान तयार गर्न भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

त्यसपछिका वर्षहरूमा सोभियत अन्तरनिकाय प्रतिनिधिमण्डलहरूले भियना र स्टकहोममा विश्वास अभिवृद्धिसम्बन्धी उपाय विकास गर्न तथा मध्य युरोपमा परम्परागत सैन्य शक्ति घटाउने विषयमा वार्ता गरेका थिए।

सन् १९९० को दशकमा भियनामा युरोपेली सुरक्षा तथा सहकार्य सङ्गठनको सुरक्षा सहकार्य मञ्च, खुला आकाश परामर्श आयोग र युरोपमा परम्परागत सशस्त्र बलसम्बन्धी सन्धिअन्तर्गतको संयुक्त परामर्श समूहका लागि तीन पृथक रुसी प्रतिनिधिमण्डल सक्रिय थिए। सरकारी निर्णयपछि ती तीनवटै संयन्त्रलाई एउटै प्रतिनिधिमण्डलमा समेटिएको थियो।

झदानोभाका अनुसार पुस्तान्तरणमार्फत हतियार नियन्त्रणसम्बन्धी कूटनीतिक ज्ञान र अनुभव सुरक्षित राख्नु प्रतिनिधिमण्डलको मुख्य प्राथमिकता हो। विगतका रुसी तथा सोभियत कूटनीतिज्ञहरूले परम्परागत सशस्त्र बलसम्बन्धी सन्धि, त्यसको अनुकूलित संस्करण, खुला आकाश सन्धि तथा विश्वास र सुरक्षा अभिवृद्धिसम्बन्धी भियना दस्तावेज तयार गर्न योगदान गरेका थिए।

उनले ती संयन्त्रहरूले शीतयुद्धको अन्त्यपछि लामो समयसम्म युरोपमा सैन्य स्थिरता कायम गर्न सहयोग गरेको बताइन्। यद्यपि, वर्तमान सुरक्षा वातावरणलाई उनले आधारभूत रूपमा परिवर्तन भएको र अत्यन्त चुनौतीपूर्ण अवस्थाका रूपमा प्रस्तुत गरिन्।

पश्चिमी देशहरूले रुसविरुद्ध ‘हाइब्रिड युद्ध’ सञ्चालन गरेको आरोप लगाउँदै झदानोभाले वर्तमान अवस्थामा रुसका सुरक्षा हितको रक्षा गर्नु तथा पुराना कूटनीतिज्ञहरूको बौद्धिक विरासत जोगाउनु प्रतिनिधिमण्डलको प्रमुख जिम्मेवारी बनेको बताइन्। यो धारणा रुसी पक्षको आधिकारिक मूल्याङ्कनका रूपमा प्रस्तुत गरिएको हो।

झदानोभाले प्रत्येक नयाँ वार्ता बदलिँदो सैन्य–राजनीतिक परिस्थितिमा सञ्चालन हुने उल्लेख गर्दै प्रतिनिधिमण्डललाई बौद्धिक एकता, सामूहिक भावना र साझा उद्देश्यप्रतिको प्रतिबद्धताले निरन्तरता दिएको बताइन्।

उनले प्रतिनिधिमण्डलमा सेवा गरेका कूटनीतिज्ञ, रुसी रक्षा मन्त्रालयका अधिकारी, अनुवादक तथा अवकाशप्राप्त कर्मचारीप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दै टोलीमा एकपटक आबद्ध भएका सदस्यलाई जीवनभर त्यसको हिस्सा मान्ने परम्परा रहेको उल्लेख गरिन्।