‘गौथली’को उडानले तताएको नेपाली चलचित्र बजार, तर सफलताको आधार अझै साँघुरो

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

नेपाली चलचित्र उद्योगले पछिल्लो एक सातामा घरेलु चलचित्रको बलियो सम्भावना र बजारको संरचनागत कमजोरी दुवै देखाएको छ। चलचित्र विकास बोर्डले जुलाई २७ मा सार्वजनिक गरेको आधिकारिक सिनेपा बक्स अफिस विवरणअनुसार ‘गौथली’ले प्रदर्शनको प्रारम्भिक अवधिमै ७ करोड ४२ लाख ७३ हजार ८५९ रुपैयाँ कुल आम्दानी गरेको छ।

बोर्डका अनुसार जुलाई २६ रातिसम्म ‘गौथली’का २ लाख ६९ हजार २५४ टिकट बिक्री भएका थिए। एउटै चलचित्रले एक साताको घरेलु चलचित्र बजारको अधिकांश कारोबार समेट्नुले सामाजिक विषय, लक्षित प्रचार र दर्शकसँग भावनात्मक सम्बन्ध निर्माण गर्न सक्ने कथाप्रति आकर्षण कायम रहेको देखाएको छ।

यही अवधिमा आठौँ सातामा पुगेको ‘रोल नं. १’को कुल आम्दानी १ करोड ७८ लाख ५१ हजार ६९८ रुपैयाँ पुगेको छ। चलचित्रका ७५ हजार ४७३ टिकट बिक्री भएका छन्। दोस्रो सातामा रहेको ‘भागदौड’ले भने १ लाख १९५ रुपैयाँ मात्र आम्दानी गरेको छ र ४४२ टिकट बिक्री भएका छन्।

यी तथ्यांकले नेपाली चलचित्र बजारमा दर्शक फर्कन सक्ने सम्भावना रहे पनि सफलता सीमित चलचित्रमा केन्द्रित भएको देखाउँछन्। एउटा चलचित्रले उल्लेखनीय व्यापार गर्दा त्यही समयमा प्रदर्शनरत अर्को चलचित्रले न्यून दर्शक पाउनु उत्पादन संख्याको वृद्धिमात्र बजार विस्तारको पर्याप्त आधार नभएको संकेत हो।

चलचित्र विकास बोर्डको वार्षिक विवरणअनुसार पछिल्लो आर्थिक अवधिमा २३० चलचित्र निर्माणका लागि दर्ता भएका थिए भने ९४ चलचित्रले सेन्सर सिफारिस प्राप्त गरेका थिए। देशभर आठ नयाँ चलचित्रघर थपिएसँगै सञ्चालनमा रहेका चलचित्रघरको संख्या १७२ पुगेको छ। नयाँ नौ वितरण संस्था दर्ता भएपछि चलचित्र वितरणमा सक्रिय संस्थाको संख्या ४४ पुगेको छ।

भौतिक संरचना, निर्माण र वितरण सञ्जाल विस्तार भए पनि प्रदर्शनपछि लगानी फिर्ता ल्याउने क्षमता सबै चलचित्रमा समान छैन। बढ्दो निर्माण लागत, प्रचार खर्च, सीमित प्रदर्शन अवधि, चलचित्रघरमा शो बाँडफाँट र दर्शकको द्रुत रूपमा बदलिँदो रुचि नेपाली निर्माताका प्रमुख चुनौती बनेका छन्।

बोर्डको तथ्यांकअनुसार अप्रिल २०२५ देखि अप्रिल २०२६ सम्म नेपाली चलचित्रले घरेलु बजारमा १ अर्ब ८ करोड ४० लाख रुपैयाँभन्दा बढी कारोबार गरेका थिए। सो अवधिमा नेपाली चलचित्रका करिब ३७ लाख ८१ हजार टिकट बिक्री भएका थिए। विदेशी चलचित्रले नेपाली बजारमा करिब १ अर्ब ११ करोड ५० लाख रुपैयाँ कारोबार गरेका थिए।

आम्दानीमा विदेशी चलचित्र केही अगाडि रहे पनि नेपाली चलचित्र हेर्ने दर्शकको संख्या बढी देखिनु घरेलु कथाका लागि बजार रहेको महत्त्वपूर्ण संकेत हो। तर यो सम्भावनालाई स्थायी उद्योगमा रूपान्तरण गर्न नियमित गुणस्तर, व्यवस्थित प्रदर्शन योजना, दर्शक अनुसन्धान र पारदर्शी बक्स अफिस प्रणाली आवश्यक देखिन्छ।

जुलाई ३१ को प्रदर्शन तालिकामा नेपाली चलचित्र ‘गौथली’ले हलिउडका ठूला चलचित्रसँगै प्रमुख मल्टिप्लेक्समा स्थान कायम राखेको छ। यसले राम्रो प्रतिक्रिया पाएको घरेलु चलचित्रले विदेशी चलचित्रको प्रतिस्पर्धाबीच पनि शो र दर्शक जोगाउन सक्ने देखाएको छ। यद्यपि सबै नेपाली चलचित्रले समान अवसर नपाउनु उद्योगको पुरानै असन्तुलन हो।

चलचित्र उद्योगको पछिल्लो साप्ताहिक गतिविधिमा व्यावसायिक प्रदर्शनसँगै पुराना चलचित्रको संरक्षण पनि प्राथमिकतामा आएको छ। चलचित्र विकास बोर्डले आफ्नो २६औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा अगस्ट ७ देखि १२ सम्म ‘ओल्ड इज गोल्ड’ शीर्षकमा १० पुराना नेपाली चलचित्र निःशुल्क प्रदर्शन गर्ने घोषणा गरेको छ।

डिजिटल रूपमा पुनर्संरक्षण गरिएका ‘आमा’, ‘सिन्दूर’, ‘परिवर्तन’, ‘मनको बाँध’, ‘के घर के डेरा’, ‘कुमारी’, ‘शान्तिदीप’, ‘हिजो आज भोलि’, ‘बदलिँदो आकाश’ र ‘जीवनरेखा’ प्रदर्शन गरिने बोर्डले जनाएको छ। यो कार्यक्रमले नेपाली चलचित्रको इतिहासलाई नयाँ पुस्तासँग जोड्नुका साथै चलचित्र अभिलेख, अध्ययन र अनुसन्धानप्रति ध्यान बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

समग्रमा पछिल्लो साताले नेपाली चलचित्र उद्योगमा दुई फरक तस्वीर देखाएको छ। ‘गौथली’को व्यापारले कथावस्तु, प्रचार र दर्शक सम्पर्क मिल्दा घरेलु चलचित्रले उल्लेखनीय बजार बनाउन सक्ने प्रमाण दिएको छ। अर्कोतर्फ अन्य चलचित्रको कमजोर प्रदर्शनले उद्योग अझै केही सफल शीर्षकमा निर्भर रहेको स्पष्ट गरेको छ।

नेपाली चलचित्र क्षेत्रलाई दिगो बनाउन चलचित्र संख्या बढाउनेभन्दा कथाको विकास, प्राविधिक गुणस्तर, व्यावसायिक वितरण, प्रदर्शनको न्यायोचित अवसर र दर्शकको विश्वासलाई केन्द्रमा राख्नुपर्ने आवश्यकता अझ स्पष्ट भएको छ।