रुसमा चर्चित ‘वोज्दुखान’ शब्द शैक्षिक शब्दकोशमा नसमेटिने : भाषाविद्

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

सन् २०२६ को दोस्रो त्रैमासिकमा रुसको सबैभन्दा चर्चित इन्टरनेट ‘मिम’ बनेको ‘वोज्दुखान’ (воздухан) शब्द निकट भविष्यमा शैक्षिक तथा मानक शब्दकोशमा समावेश हुने सम्भावना नरहेको एक रुसी भाषाविद्ले बताउनुभएको छ।

रुसी सरकारी समाचार संस्था ताससँग कुरा गर्दै ए.आई. हर्जेन रुसी राज्य शैक्षिक विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक नतालिया कोजलोभ्स्कायाले ‘वोज्दुखान’ सामाजिक सञ्जाल र अनौपचारिक संवादबाट विकसित भएको शब्द भएकाले यसलाई स्थापित साहित्यिक शब्दका रूपमा हेर्न नमिल्ने बताउनुभयो।

उहाँका अनुसार यो शब्द समाजमा मानिसका सामाजिक तथा व्यवहारगत प्रकारप्रति बढेको चासोका कारण लोकप्रिय बनेको हो। यसको अर्थगत संरचनामा रुसी भाषाको ‘बोलेको कुरा हावामा उडाउनु’ भन्ने भाव व्यक्त गर्ने प्रचलित वाक्पद्धतिसँग मिल्दोजुल्दो रूपक रहेको उहाँले स्पष्ट गर्नुभयो।

यस अर्थमा ‘वोज्दुखान’ सामान्यतः धेरै कुरा गर्ने तर भनाइमा पर्याप्त सार, जिम्मेवारी वा व्यावहारिक परिणाम नदेखिने व्यक्तिको चरित्र चित्रण गर्न प्रयोग हुने अनौपचारिक अभिव्यक्तिका रूपमा विकसित भएको देखिन्छ।

प्राध्यापक कोजलोभ्स्कायाले सामाजिक सञ्जालमा तीव्र रूपमा फैलिने नयाँ शब्द र अभिव्यक्तिहरू लोकप्रिय भए भन्दैमा ती स्वतः मानक भाषाको अङ्ग नबन्ने बताउनुभयो। कुनै शब्द शैक्षिक शब्दकोशमा प्रवेश गर्न त्यसको दीर्घकालीन प्रयोग, स्थिर अर्थ, व्यापक सामाजिक स्वीकार्यता र साहित्यिक भाषामा स्थापित प्रयोग आवश्यक हुने भाषावैज्ञानिक मान्यता छ।

यसअघि सामाजिक सञ्जाल तथा डिजिटल सञ्चार विश्लेषण गर्ने कम्पनी Brand Analytics ले ‘वोज्दुखान’ लाई सन् २०२६ को दोस्रो त्रैमासिकमा रुसको सबैभन्दा लोकप्रिय मिम घोषणा गरेको थियो।

डिजिटल संस्कृतिमा नयाँ शब्द अत्यन्त तीव्र गतिमा जन्मिने र फैलिने प्रवृत्ति बढिरहेका बेला ‘वोज्दुखान’ को लोकप्रियताले पनि सामाजिक व्यवहार, व्यक्तित्व र सार्वजनिक अभिव्यक्तिलाई संक्षिप्त तथा व्यङ्ग्यात्मक शब्दमार्फत परिभाषित गर्ने आधुनिक इन्टरनेट संस्कृतिको प्रभाव देखाएको छ।

तर क्षणिक डिजिटल लोकप्रियता र दीर्घकालीन भाषिक स्वीकार्यता फरक विषय भएकाले ‘वोज्दुखान’ हालका लागि सामाजिक सञ्जाल र अनौपचारिक भाषामै सीमित रहने सम्भावना रहेको प्राध्यापक कोजलोभ्स्कायाको निष्कर्ष छ।