होर्मुज जलडमरूमध्य तत्काल सामान्य रूपमा खुल्ने सम्भावना न्यून : ऊर्जा विज्ञ सलामेह

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको वार्तामा इरानले आफ्नो अडान नरम पार्ने संकेत नदेखाएको भन्दै होर्मुज जलडमरूमध्यलाई व्यावसायिक नौवहनका लागि पूर्ण रूपमा पुनः खोल्ने विषयमा अहिले नै आशावादी निष्कर्ष निकाल्नु हतार हुने इराकी ऊर्जा विज्ञ मम्दुह सलामेहले बताएका छन्।

विश्व ऊर्जा तथा तेल बजारका जानकार सलामेहले अमेरिका र इरानबीच वार्तामा उल्लेख्य प्रगति भइरहेको भन्ने चर्चा मुख्यतः पश्चिमा सञ्चारमाध्यममा चलिरहेको अनुमान भएको बताए। उनका अनुसार तेहरानको वास्तविक वार्ता स्थिति सार्वजनिक चर्चामा प्रस्तुत गरिएभन्दा कडा छ।

सलामेहले इरानले आफ्ना प्रमुख शर्त पूरा नभएसम्म होर्मुज जलडमरूमध्यमा सामान्य व्यावसायिक आवागमन पुनःस्थापित नगर्ने आकलन गरेका छन्। उनले अमेरिकी सैन्य अभियानको अन्त्य, खाडी मुलुकमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधार हटाउने र खाडी क्षेत्रबाट अमेरिकी सेना फिर्ता गर्ने विषयलाई तेहरानका सम्भावित प्रमुख शर्तका रूपमा उल्लेख गरे।

उनका अनुसार इरानले होर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने आफ्नो भूमिकालाई औपचारिक मान्यता दिनुपर्ने विषय पनि उठाउन सक्छ। साथै उक्त जलमार्ग हुँदै जाने जहाजबाट पारवहन शुल्क उठाउने व्यवस्था तेहरानले चाहेको हुन सक्ने उनको दाबी छ।

सलामेहले यस्तो शुल्क जहाजले बोकेको मालसामानको मूल्यको पाँचदेखि सात प्रतिशतसम्म हुन सक्ने आकलन गरेका छन्। यद्यपि यी विषय सलामेहको विश्लेषण र आकलन हुन्। इरान सरकारले ती सबैलाई औपचारिक अन्तिम शर्तका रूपमा सार्वजनिक रूपमा पुष्टि गरेको विवरण यस सामग्रीमा उल्लेख छैन।

उनले अहिलेको राजनीतिक तथा सैन्य अवस्थालाई हेर्दा होर्मुज जलडमरूमध्यमा सामान्य नौवहन छिट्टै पुनःस्थापित हुने सम्भावना न्यून रहेको बताए।

सलामेहले संकट केही महिनादेखि एक वर्षसम्म लम्बिन सक्ने अनुमान गरेका छन्। यस्तो अवस्था कायम रहे अन्तर्राष्ट्रिय तेलको मूल्य, ऊर्जा सुरक्षा, समुद्री ढुवानी र समग्र विश्व अर्थतन्त्रमा प्रभाव पर्न सक्ने उनको भनाइ छ।

उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाले जलडमरूमध्यमा व्यावसायिक नौवहन पुनःस्थापित गर्न पुनः सैन्य विकल्प प्रयोग गर्न सक्ने सम्भावना पनि औँल्याए। तर त्यस्तो कदमले खाडी क्षेत्रको सुरक्षा अवस्था थप जटिल बनाउने र व्यापक क्षेत्रीय तनाव निम्त्याउने गम्भीर जोखिम रहने उनको आकलन छ।

होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा व्यापारका लागि अत्यन्त संवेदनशील समुद्री मार्ग भएकाले त्यहाँको राजनीतिक तथा सैन्य अस्थिरताले मध्यपूर्वको क्षेत्रीय सुरक्षामा मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजार, ऊर्जा आपूर्ति र विश्व अर्थतन्त्रमा समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ।

सलामेहको विश्लेषणले होर्मुजको प्रश्न अब केवल जहाज आवागमनको विषयमा सीमित नरहेको र अमेरिका तथा इरानबीचको सैन्य तनाव, क्षेत्रीय सुरक्षा संरचना र खाडी क्षेत्रमा शक्ति सन्तुलनसँग समेत जोडिएको संकेत गर्छ।