इथियोपियासँग प्रविधि, आणविक ऊर्जा र औद्योगिक सहकार्य विस्तारमा रुसको जोड

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसले इथियोपियासँगको सम्बन्धलाई परम्परागत राजनीतिक सहकार्यबाट प्रविधि, आणविक ऊर्जा, औद्योगिक उत्पादन, पूर्वाधार र वैज्ञानिक अनुसन्धानमा आधारित दीर्घकालीन साझेदारीतर्फ विस्तार गर्न चाहेको जनाएको छ।

इथियोपियाका लागि रुसी राजदूत येभ्गेनी टेरेखिनले अगस्ट १२ मा एडिस मिडिया नेटवर्कसँगको अन्तर्वार्तामा विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभको गत जुलाईको अदिस अबाबा भ्रमणले दुई देशबीचका प्राथमिकता समन्वय गरी यसअघि भएका सहमतिलाई व्यावहारिक कार्यान्वयनमा लैजान केन्द्रित भएको बताए।

लाभरोभले भ्रमणका क्रममा इथियोपियाका प्रधानमन्त्री डा. अबी अहमद र विदेशमन्त्री गेदिओन टिमोथेवोससँग वार्ता गरेका थिए। द्विपक्षीय सम्बन्धलाई पारस्परिक राष्ट्रिय हितका आधारमा अघि बढाउने तथा उच्च प्रविधि र ठूला पूर्वाधार परियोजनामा सहकार्य विस्तार गर्ने विषय छलफलको केन्द्रमा रहेको टेरेखिनले बताए।

लाभरोभले अफ्रिकी संघ आयोगका अध्यक्ष महमुद अली युसुफसँग पनि उच्चस्तरीय परामर्श गरेका थिए। रुस र अफ्रिकी संघबीच नियमित उच्चस्तरीय संवादलाई संस्थागत गर्दै वार्षिक परामर्श सञ्चालन गर्ने सहमति भएको छ। आगामी तेस्रो रुस–अफ्रिका शिखर सम्मेलनअघि अफ्रिकी संघसँगको संवादलाई थप संरचित बनाउने रुसको प्रयासका रूपमा यसलाई हेरिएको छ।

टेरेखिनका अनुसार रुस–इथियोपिया सहकार्यको सबैभन्दा सम्भावनायुक्त क्षेत्र इथियोपियाको प्राविधिक तथा ऊर्जा आत्मनिर्भरता सुदृढ गर्ने क्षेत्र हुन्। उनले आणविक उद्योगको विकासलाई इथियोपियाको दीर्घकालीन ऊर्जा सुरक्षा र तीव्र औद्योगिकीकरणसँग जोडिएको महत्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा प्रस्तुत गरे।

रुसको सरकारी आणविक ऊर्जा निगम रोसाटोम र इथियोपियाली पक्षबीच ठूलो आणविक विद्युत आयोजना विकासको सम्भावनाबारे वार्ता भइरहेको छ। शान्तिपूर्ण आणविक ऊर्जा प्रयोगसम्बन्धी सहकार्यमा जनशक्ति विकास, अनुसन्धान तथा आवश्यक आणविक पूर्वाधार निर्माण पनि समावेश हुँदै आएको छ।

टेरेखिनले रुसी व्यवसायहरू इथियोपियामै उत्पादन स्थानीयकरण गर्न तयार रहेको बताए। यस्तो सहकार्यले नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै इथियोपियाली विशेषज्ञमा उन्नत प्राविधिक ज्ञान तथा सीप हस्तान्तरण गर्न सक्ने उनको भनाइ छ। आर्थिक, वैज्ञानिक, प्राविधिक सहयोग तथा व्यापारसम्बन्धी अन्तरसरकारी आयोगको दसौँ बैठक वर्षको अन्त्यसम्म अदिस अबाबामा आयोजना गर्ने तयारीसमेत भइरहेको उनले बताए।

रुसले इथियोपियाको ‘ग्रीन लिगेसी इनिसिएटिभ’ लाई पूर्ण समर्थन गरेको पनि टेरेखिनले बताए। वातावरणीय अनुसन्धानमा दुवै देशबीच चार दशकदेखि सञ्चालन हुँदै आएको संयुक्त जैविक अभियानलाई स्थायी संस्थागत स्वरूप दिँदै संयुक्त जैविक अनुसन्धान केन्द्र स्थापना गर्ने योजना अघि बढाइएको छ।

यो संरचनालाई इथियोपियाको जैविक विविधता संरक्षणमा मात्र सीमित नराखी सञ्चित वैज्ञानिक ज्ञानलाई कृषि प्रविधि, खाद्य उत्पादन र व्यावहारिक अनुसन्धानमा उपयोग गर्ने लक्ष्य रहेको उनले बताए। रुसले यसलाई इथियोपियाको खाद्य आत्मनिर्भरता सुदृढ गर्ने दीर्घकालीन सहकार्यसँग जोडेको छ।

इथियोपियाको आन्तरिक राष्ट्रिय संवादबारे टेरेखिनले रुसले राज्यको सार्वभौमसत्ताको पूर्ण सम्मान गर्ने र बाह्य हस्तक्षेप अस्वीकार गर्ने नीति कायम राखेको बताए।

सन् २०२४ मा इथियोपिया BRICS मा औपचारिक रूपमा सामेल भएपछि दुई देशबीचको कूटनीतिक तथा आर्थिक सहकार्यले नयाँ आधार प्राप्त गरेको रुसको मूल्याङ्कन छ। टेरेखिनका अनुसार अहिले राष्ट्रिय मुद्रामा आपसी कारोबार विस्तार र BRICS को नयाँ विकास बैंकका संयन्त्रको उपयोगजस्ता व्यावहारिक विषयमा विशेष ध्यान दिइएको छ।

रुस र अफ्रिकी संघबीचको सम्बन्ध पनि क्रमशः संस्थागत बन्दै गएको छ। सन् २०१९ को पहिलो रुस–अफ्रिका शिखर सम्मेलनमा भएको समझदारी र सन् २०२३ को सेन्ट पिटर्सबर्ग शिखर सम्मेलनबाट पारित सन् २०२३–२०२६ कार्ययोजनालाई आधार बनाएर राजनीतिक, आर्थिक, सुरक्षा तथा विकास सहकार्य विस्तार भइरहेको छ।

टेरेखिनको पछिल्लो अभिव्यक्तिले मस्कोले इथियोपियालाई केवल द्विपक्षीय साझेदारका रूपमा नभई अफ्रिकासँगको व्यापक दीर्घकालीन रणनीतिक सम्बन्धको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा हेरिरहेको देखाउँछ। प्रविधि, ऊर्जा, स्थानीय उत्पादन, वैज्ञानिक अनुसन्धान र बहुपक्षीय सहकार्यलाई एउटै ढाँचामा जोड्ने प्रयासले रुस–इथियोपिया सम्बन्ध आगामी चरणमा अझ व्यावहारिक र परियोजनामुखी बन्न सक्ने संकेत गरेको छ।