अमेरिकी नयाँ विमानवाहक जहाजमा ट्रम्पको डिजाइन परिवर्तन प्रस्ताव, लागत र निर्माण समय बढ्ने चिन्ता

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी नौसेनाका नयाँ फोर्ड श्रेणीका विमानवाहक जहाजको डिजाइन र प्रमुख प्रविधिमा व्यापक परिवर्तन गर्न चाहेको विवरण सार्वजनिक भएपछि त्यसले अर्बौँ डलर अतिरिक्त लागत, निर्माणमा ढिलाइ र जटिल प्राविधिक पुनर्संयोजन निम्त्याउन सक्ने बहस सुरु भएको छ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार ट्रम्पले फोर्ड श्रेणीका जहाजलाई दोस्रो विश्वयुद्धकालीन अमेरिकी विमानवाहक जहाजसँग मिल्दोजुल्दो स्वरूप दिन चाहेका छन्। अध्ययन भइरहेको एउटा विकल्पमा जहाजको ‘आइल्यान्ड’ अर्थात उडान डेकमाथि रहने कमाण्ड तथा नियन्त्रण संरचनालाई अहिलेको पछाडितर्फको स्थानबाट अगाडि सार्ने विषयसमेत समावेश छ।

तर यस्तो परिवर्तन केवल बाहिरी स्वरूप परिवर्तनमा सीमित नहुने सैन्य तथा जहाज निर्माण विज्ञहरूको भनाइ छ। फोर्ड श्रेणीको आइल्यान्ड पछाडितर्फ राखिनुको सम्बन्ध उडान डेकको उपलब्ध क्षेत्र, विमानको आवागमन, पार्किङ, प्रक्षेपण तयारी र अवतरण व्यवस्थापनसँग जोडिएको छ।

चिनियाँ सैन्य मामिला विज्ञ चाङ चुनसेका अनुसार आइल्यान्ड अगाडि सार्दा जहाजको तौल वितरण, उछाल सन्तुलन, उडान डेकको संरचना र हावाको प्रवाहसम्म पुनःमूल्याङ्कन गर्नुपर्ने हुन सक्छ। उनका अनुसार यस्तो परिवर्तनले लागत र निर्माण समय दुवैमा उल्लेख्य प्रभाव पार्न सक्छ।

यसैबीच ट्रम्पले फोर्ड श्रेणीमा प्रयोग भइरहेको इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक एयरक्राफ्ट लन्च सिस्टम अर्थात EMALS हटाएर पुरानो बाफबाट चल्ने क्याटापल्ट प्रणालीमा फर्कने योजना बनाउन अमेरिकी रक्षा निकायलाई निर्देशन दिएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। प्रस्तावित परिवर्तन भविष्यको USS Doris Miller (CVN-81) बाट सुरु गर्ने विषय चर्चामा छ।

अमेरिकी नौसेनाको आधिकारिक प्राविधिक निकाय NAVAIR का अनुसार EMALS फोर्ड श्रेणीका विमानवाहक जहाजका लागि विकसित गरिएको नयाँ प्रक्षेपण प्रणाली हो। नौसेनाले यसमा बाफ प्रणालीको तुलनामा विमानको गति बढी सटीक रूपमा नियन्त्रण गर्न सकिने, हल्कादेखि भारीसम्म विभिन्न प्रकारका विमान प्रक्षेपण गर्न सकिने, मर्मतसम्भार र जनशक्ति आवश्यकता घट्ने तथा विमानमाथि पर्ने भौतिक तनाव कम हुने लाभ रहेको जनाएको छ।

फोर्ड श्रेणीको चौथो जहाज USS Doris Miller का लागि EMALS र Advanced Arresting Gear निर्माण गर्न अमेरिकी नौसेनाले जनरल एटोमिक्सलाई यसअघि नै १.२०४ अर्ब डलरको सम्झौता दिएको थियो। त्यसैले निर्माण प्रक्रिया अघि बढिसकेको अवस्थामा प्रणाली परिवर्तन गर्दा जहाजको संरचना, विद्युत प्रणाली, उपकरण संयोजन र निर्माण तालिकामा व्यापक पुनर्संयोजन आवश्यक पर्न सक्ने देखिन्छ।

चिनियाँ सैन्य विज्ञ सोङ चोङपिङले राजनीतिक नेतृत्वले प्रविधि परिवर्तनको इच्छा व्यक्त गर्नु र त्यसलाई निर्माणाधीन विमानवाहक जहाजमा व्यावहारिक रूपमा कार्यान्वयन गर्नु फरक विषय भएको बताएका छन्।

उनका अनुसार फोर्ड श्रेणीका सुरुका चार जहाज सञ्चालन वा निर्माणका विभिन्न चरणमा पुगिसकेकाले आधारभूत डिजाइन परिवर्तनको सम्भावना सीमित छ। पाँचौँ र छैटौँ जहाजमा समेत स्थापित प्राविधिक संरचना परिवर्तन गर्दा ठूलो लागत र प्राविधिक जोखिम आउन सक्ने उनको आकलन छ।

अमेरिकी नौसेनाले सन् २०२५ मा CVN-82 लाई भविष्यको USS William J. Clinton र CVN-83 लाई भविष्यको USS George W. Bush नामकरण गरेको थियो।

फोर्ड श्रेणीको कार्यक्रम यसअघि नै लागत वृद्धि र निर्माण ढिलाइको दबाबमा छ। अमेरिकी कंग्रेसनल बजेट अफिसका अनुसार CVN-81 को अनुमानित लागत सन् २०३२ मा अपेक्षित हस्तान्तरणसम्म १५.२ अर्ब डलर पुग्ने अमेरिकी नौसेनाको अनुमान छ। आगामी फोर्ड श्रेणीका जहाजको लागत पनि CVN-81 सरह वा त्यसभन्दा केही बढी हुन सक्ने कंग्रेसनल बजेट अफिसको आकलन छ।

चिनियाँ विज्ञहरूले भने EMALS हटाएर बाफ प्रणालीमा फर्कने कदमलाई प्राविधिक रूपमा पछाडि फर्कने निर्णयका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक प्रणालीले प्रक्षेपण ऊर्जाको सूक्ष्म नियन्त्रण, विभिन्न प्रकारका मानवरहित तथा मानवयुक्त विमानसँग अनुकूलता र भविष्यका नौसैनिक उड्डयन प्रविधिका लागि बढी सम्भावना प्रदान गर्छ।

अमेरिकी नौसेनाको आफ्नै प्राविधिक विवरणले पनि EMALS लाई फोर्ड श्रेणीका वर्तमान तथा भावी विमानवाहक जहाजको आधारभूत प्रविधिका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।

त्यसैले प्रस्तावित परिवर्तनको बहस केवल जहाजको स्वरूप वा राष्ट्रपतिको व्यक्तिगत प्राथमिकतासँग सम्बन्धित छैन। यसले अमेरिकी नौसेनाको दीर्घकालीन प्राविधिक दिशा, रक्षा खरिदको लागत, जहाज निर्माण उद्योगको क्षमता र राजनीतिक निर्णय तथा जटिल सैन्य इञ्जिनियरिङबीचको सम्बन्धमाथि समेत महत्वपूर्ण प्रश्न उठाएको छ।