चीनको झुच्युए–३ रकेटको पहिलो चरण जमिनमा सफल अवतरण, पुनःप्रयोगयोग्य अन्तरिक्ष प्रविधिमा महत्वपूर्ण उपलब्धि
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
चीनको निजी अन्तरिक्ष कम्पनी ल्यान्डस्पेसले विकास गरेको झुच्युए–३ Y2 पुनःप्रयोगयोग्य रकेटले उपग्रहलाई निर्धारित कक्षमा पुर्याउनुका साथै पहिलो चरणलाई जमिनमा सफलतापूर्वक अवतरण गराएको छ। यो उपलब्धिलाई चीनको पुनःप्रयोगयोग्य रकेट प्रविधिको विकासमा महत्वपूर्ण चरणका रूपमा हेरिएको छ।
बुधबार बिहान ७ बजेर ३५ मिनेटमा तोङफङ वाणिज्यिक अन्तरिक्ष नवप्रवर्तन परीक्षण क्षेत्रबाट झुच्युए–३ Y2 प्रक्षेपण गरिएको थियो।
उडान शुरु भएको करिब १३७ सेकेन्डपछि पहिलो र दोस्रो चरण छुट्टिएका थिए। दोस्रो चरणले आफ्नो यात्रा जारी राख्दै हङछिङ टेक्नोलोजीद्वारा विकसित हङहु–०३ उपग्रहलाई निर्धारित कक्षमा सफलतापूर्वक स्थापना गरेको थियो।
त्यसपछि पहिलो चरण पृथ्वीतर्फ फर्किएर बिहान करिब ७ बजेर ४३ मिनेटमा उत्तरपश्चिम चीनको कान्सु प्रान्तस्थित मिनछिन काउन्टीमा रहेको झुच्युए–३ अवतरण क्षेत्रमा सफलतापूर्वक नरम अवतरण गरेको थियो।
यो चीनमा अवतरण खुट्टा प्रयोग गरेर प्रक्षेपण यानको पहिलो चरण पुनःप्राप्त गरिएको पहिलो सफलता हो। साथै कक्षीय श्रेणीको रकेटको पहिलो चरणलाई जमिनमा नियन्त्रणसहित अवतरण गराइएको पनि चीनको पहिलो घटना हो।
झुच्युए–३ दुई चरणयुक्त तरल अक्सिजन र मिथेन इन्धन प्रयोग गर्ने पुनःप्रयोगयोग्य प्रक्षेपण यान हो। यसको व्यास ४.५ मिटर, कुल लम्बाइ ६६.१ मिटर र प्रक्षेपण भार करिब ५७० टन रहेको छ।
रकेटको पहिलो चरणमा नौवटा थ्येनछ्युए–१२ए इञ्जिन जडान गरिएको छ। यसमा ग्रिड फिन, दिशा नियन्त्रण प्रणाली र अवतरण खुट्टासहितका पुनःप्राप्ति प्रणाली समावेश छन्, जसले कक्षीय अभियानपछि पहिलो चरणलाई स्वतन्त्र रूपमा फर्केर सुरक्षित अवतरण गर्न सक्षम बनाउँछन्।
ल्यान्डस्पेसका अनुसार यस परीक्षणमा अघिल्लो उडानबाट प्राप्त अनुभवका आधारमा उडान नियन्त्रण, इञ्जिनको कार्यक्षमता र अवतरणको विश्वसनीयतामा थप सुधार गरिएको थियो।
पहिलो चरण फर्कने क्रममा उच्च उचाइमा दिशा परिवर्तन, पुनःप्रवेशका बेला इञ्जिन प्रज्वलन गरी गति घटाउने, वायुगतिकीय नियन्त्रण, अन्तिम अवतरण प्रज्वलन र अवतरण खुट्टा विस्तारलगायत प्रक्रिया सफलतापूर्वक परीक्षण गरिएको थियो।
झुच्युए–३ मा स्टेनलेस स्टिल संरचना प्रयोग गरिएको छ। कम्पनीले निर्माण लागत, उत्पादन गति, उच्च तथा न्यून तापक्रममा टिकाउपन र पुनःप्राप्तिपछिको मर्मतमा स्टेनलेस स्टिल उपयोगी हुने जनाएको छ।
पुनःप्रयोगयोग्य रकेटको मुख्य उद्देश्य प्रक्षेपण लागत घटाउनु र एउटै रकेट संरचनालाई पटकपटक प्रयोग गर्नु हो। ल्यान्डस्पेसका अनुसार परम्परागत तरल इन्धन रकेटमा पहिलो चरणले कुल रकेट लागतको ठूलो हिस्सा ओगट्ने भएकाले त्यसलाई पुनःप्रयोग गर्न सक्दा दीर्घकालमा प्रक्षेपण लागत उल्लेख्य रूपमा घटाउन सकिन्छ।
यसअघि जुलाई १० मा चीनको सरकारी अन्तरिक्ष कार्यक्रमअन्तर्गत लङ मार्च–१०बी रकेटको पहिलो चरण समुद्री पुनःप्राप्ति प्रणालीमार्फत सफलतापूर्वक नियन्त्रणसहित पुनःप्राप्त गरिएको थियो।
झुच्युए–३ को पछिल्लो सफलतासँगै चीनमा सरकारी र निजी दुवै क्षेत्रबाट फरक प्रविधि प्रयोग गरी पुनःप्रयोगयोग्य रकेट विकास तीव्र बनेको देखिएको छ।
ठूला तल्लो पृथ्वी कक्षीय उपग्रह समूह, उपग्रह इन्टरनेट र उच्च आवृत्तिका व्यावसायिक प्रक्षेपणका लागि कम लागतको अन्तरिक्ष यातायात प्रणाली आवश्यक हुँदै गएको अवस्थामा पुनःप्रयोगयोग्य रकेट प्रविधिलाई चीनको आगामी व्यावसायिक अन्तरिक्ष रणनीतिको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा हेरिएको छ।
ल्यान्डस्पेसले अब प्रक्षेपण, पुनःप्राप्ति, निरीक्षण र पुनःप्रयोगको पूर्ण चक्र स्थापित गर्दै झुच्युए–३ लाई नियमित व्यावसायिक अभियानतर्फ लैजाने लक्ष्य राखेको जनाएको छ।
